Chúng ta cùng đi vào phân tích từng câu hỏi:

Câu 1: Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp tu từ được sử dụng trong hai dòng thơ cuối

Hai dòng thơ cuối là: “Tôi hoảng sợ ngày bàn tay mẹ mỏi
Mình vẫn còn là một thứ quả non xanh”

Trong hai dòng thơ này, biện pháp tu từ được sử dụng nổi bật và hiệu quả nhất chính là ẩn dụ.

Cụ thể:

– Hình ảnh “một thứ quả non xanh” là hình ảnh ẩn dụ cho người con (tức là “tôi” – tác giả).

Tác dụng của biện pháp ẩn dụ này:

–

Giúp người đọc dễ hình dung về trạng thái của người con: “quả non xanh” gợi lên sự non nớt, chưa trưởng thành, chưa chín chắn, chưa đủ khả năng tự lập, chưa đủ sức gánh vác, và đặc biệt là chưa đủ khả năng để báo đáp công ơn của mẹ.

–

Nhấn mạnh sâu sắc nỗi lo lắng, sợ hãi của người con khi nhận ra bản thân mình vẫn còn quá phụ thuộc, yếu ớt trong khi mẹ đã ngày một già yếu, vất vả (“bàn tay mẹ mỏi”).

–

Tăng tính biểu cảm cho câu thơ, làm cho nỗi niềm của tác giả trở nên cụ thể, chân thực và dễ chạm đến trái tim người đọc hơn. Nó gợi lên sự đồng cảm sâu sắc về tình mẫu tử và trách nhiệm của người con.

Câu 2: Em hiểu như thế nào về nỗi “hoảng sợ” của tác giả trong câu thơ:”tôi hoảng sợ ngày bàn tay mẹ mỏi/mình vẫn còn là một thứ quả non xanh”?

Nỗi “hoảng sợ” của tác giả trong câu thơ này không phải là một nỗi sợ hãi thông thường, mà đó là một nỗi lo lắng, trăn trở sâu sắc, chất chứa nhiều ý nghĩa nhân văn về tình mẫu tử và trách nhiệm của người làm con. Chúng ta có thể hiểu nỗi “hoảng sợ” này thông qua các khía cạnh sau:

–

Sợ sự già yếu và mất mát: “Ngày bàn tay mẹ mỏi” là hình ảnh tượng trưng cho thời gian mẹ già đi, sức khỏe yếu dần, không còn đủ sức để che chở, vun đắp cho con như trước nữa. Nỗi sợ hãi ở đây là nỗi sợ khi chứng kiến mẹ già yếu, bệnh tật, và xa hơn là nỗi sợ sẽ mất đi mẹ, mất đi chỗ dựa tinh thần lớn nhất trong cuộc đời.

–

Sợ sự chưa trưởng thành của bản thân: “Mình vẫn còn là một thứ quả non xanh” thể hiện sự tự nhận thức của người con về bản thân. “Quả non xanh” là hình ảnh ẩn dụ cho sự non nớt, chưa chín chắn, chưa đủ năng lực để tự lập, để gánh vác trách nhiệm gia đình, và quan trọng hơn là chưa đủ khả năng để chăm sóc, báo hiếu cho mẹ khi mẹ đã già yếu. Nỗi sợ này là sự hối hận, day dứt vì bản thân chưa đủ lớn khôn để làm chỗ dựa cho mẹ, để mẹ được an nhàn khi về già.

–

Sợ không kịp báo hiếu: Nỗi “hoảng sợ” còn là sự lo lắng, day dứt rằng thời gian mẹ ở bên mình không còn nhiều, mà bản thân vẫn chưa làm được gì để đền đáp công ơn trời biển của mẹ. Đây là nỗi sợ thường trực của những người con hiếu thảo, sợ mình sẽ không kịp thực hiện bổn phận làm con trước khi mẹ không còn nữa.

–

Sợ sự cô đơn, bơ vơ khi không còn mẹ: Khi mẹ – người đã nuôi dưỡng, che chở, bao bọc con từ thuở bé – không còn đủ sức hoặc không còn ở bên, người con vẫn còn non nớt sẽ cảm thấy mất mát, bơ vơ, không biết phải đương đầu với cuộc đời như thế nào.

Tóm lại, nỗi “hoảng sợ” của tác giả là sự tổng hòa của tình yêu thương mẹ vô bờ bến, sự trân trọng những hy sinh của mẹ, cùng với ý thức sâu sắc về bổn phận và trách nhiệm của một người con. Đó là nỗi sợ rất đỗi nhân văn, thể hiện một tâm hồn giàu tình cảm, biết nghĩ suy và biết ơn đấng sinh thành.

Cô hy vọng qua phần giải thích này, các em đã hiểu rõ hơn về tình cảm mà nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm muốn gửi gắm, cũng như thêm yêu quý và trân trọng những người mẹ vĩ đại của chúng ta nhé!