Chào con! Cô hiểu cảm giác lo lắng khi sắp thi mà chưa tự tin về bài viết. Đừng lo lắng nhé, cô sẽ hướng dẫn con thật chi tiết cách viết mở bài và kết bài gián tiếp cho bài văn nghị luận về câu tục ngữ “Có chí thì nên”. Con đọc kĩ và tham khảo nhé!

***

Phân tích yêu cầu chung:

Trước hết, chúng ta cần hiểu “gián tiếp” nghĩa là gì trong mở bài và kết bài.

• Mở bài gián tiếp: Con không đi thẳng vào việc giới thiệu câu tục ngữ ngay. Thay vào đó, con sẽ dẫn dắt người đọc từ một vấn đề chung, một sự thật trong cuộc sống, một câu chuyện nhỏ, hay một câu hỏi… sau đó mới khéo léo đưa ra câu tục ngữ cần nghị luận. Cách này giúp bài văn có sức hút, tạo sự tò mò cho người đọc.
• Kết bài gián tiếp: Con không chỉ đơn thuần tóm tắt lại các ý đã trình bày. Mà con sẽ khái quát, mở rộng vấn đề, liên hệ đến bản thân, đưa ra lời khuyên, hay một thông điệp ý nghĩa, một cái nhìn sâu sắc về tương lai dựa trên ý nghĩa của câu tục ngữ. Kết bài gián tiếp giúp bài văn đọng lại ấn tượng sâu sắc hơn.

***

Bài mẫu và hướng dẫn chi tiết: “Có chí thì nên”

Câu tục ngữ “Có chí thì nên” có nghĩa là: Nếu có ý chí, sự kiên trì, quyết tâm thì con người sẽ đạt được thành công, vượt qua mọi khó khăn. Đây là một câu tục ngữ rất hay và ý nghĩa.

I. Mở bài gián tiếp:

Mục tiêu: Dẫn dắt người đọc từ một ý chung đến câu tục ngữ một cách tự nhiên.

Cấu trúc gợi ý:

1. Nêu một sự thật, một trải nghiệm chung của con người: (Ai cũng mong muốn điều gì? Cuộc sống thường như thế nào?…)
2. Đặt ra vấn đề/câu hỏi: (Làm thế nào để đạt được điều đó? Điều gì giúp ta vượt qua khó khăn?…)
3. Chuyển ý: (Từ xa xưa, ông cha ta đã đúc kết…)
4. Giới thiệu câu tục ngữ: (Câu tục ngữ ấy chính là “Có chí thì nên”.)

Ví dụ minh họa:

Trong cuộc sống của mỗi người, ai ai cũng ấp ủ cho mình những ước mơ, hoài bão riêng. Từ những điều nhỏ bé như đạt điểm cao trong một kì thi, đến những khát vọng lớn lao như trở thành một người có ích cho xã hội, hay chinh phục những đỉnh cao mới. Tuy nhiên, con đường dẫn đến thành công và thực hiện ước mơ không phải lúc nào cũng trải đầy hoa hồng, mà thường gập ghềnh, đầy rẫy những khó khăn và thử thách. Đã có biết bao lần chúng ta cảm thấy nản lòng, muốn bỏ cuộc khi đối mặt với chông gai?
Vậy, đâu là “chìa khóa” giúp chúng ta vượt qua những trở ngại ấy, để kiên trì theo đuổi mục tiêu đến cùng? Từ ngàn xưa, ông cha ta đã đúc kết một chân lí giản dị nhưng vô cùng sâu sắc, trở thành kim chỉ nam cho bao thế hệ. Đó chính là câu tục ngữ: “Có chí thì nên”.

Phân tích ví dụ:

• Dẫn dắt (màu đen): Bắt đầu bằng một sự thật ai cũng biết: ai cũng có ước mơ và con đường đến ước mơ không dễ dàng. Điều này tạo sự đồng cảm với người đọc.

• Đặt vấn đề (màu đen, dấu hỏi): “Vậy, đâu là “chìa khóa” giúp chúng ta vượt qua những trở ngại ấy…?” – Câu hỏi này khiến người đọc phải suy nghĩ, gợi mở về vai trò của ý chí.

• Chuyển ý và giới thiệu tục ngữ (màu đen, chữ in đậm): Sau khi đặt câu hỏi, tác giả nhẹ nhàng dẫn dắt đến “ông cha ta đã đúc kết một chân lí…” rồi mới giới thiệu câu tục ngữ. Đây chính là cách mở bài gián tiếp hiệu quả.

***

II. Kết bài gián tiếp:

Mục tiêu: Khẳng định lại ý nghĩa câu tục ngữ, mở rộng vấn đề và để lại ấn tượng cho người đọc.

Cấu trúc gợi ý:

1. Khẳng định lại ý nghĩa của tục ngữ (nhưng không lặp lại y nguyên): (Câu tục ngữ vẫn còn nguyên giá trị, là bài học quý giá…)
2. Mở rộng vấn đề: (Liên hệ đến cuộc sống hiện tại, vai trò của thế hệ trẻ, lời khuyên cho bản thân và mọi người…)
3. Thông điệp, lời nhắn nhủ: (Một tương lai tốt đẹp hơn, một xã hội phát triển hơn…)

Ví dụ minh họa:

Tóm lại, qua những lập luận trên, chúng ta có thể thấy rõ rằng: “Có chí thì nên” không chỉ là một câu tục ngữ đơn thuần, mà đó còn là một bài học sâu sắc, một chân lí đã được đúc kết từ bao đời nay và vẫn còn nguyên giá trị trong cuộc sống hiện đại. Ý chí chính là ngọn hải đăng soi sáng con đường, là động lực mạnh mẽ nhất giúp mỗi chúng ta vượt qua mọi sóng gió, khó khăn để vươn tới thành công.
Trong bối cảnh xã hội ngày càng phát triển, cạnh tranh gay gắt, việc rèn luyện ý chí, sự kiên trì lại càng trở nên cần thiết hơn bao giờ hết đối với mỗi học sinh chúng ta. Hãy nuôi dưỡng ngọn lửa quyết tâm trong trái tim mình, để dù có gặp phải trở ngại nào, chúng ta cũng không nản lòng, không bỏ cuộc. Bởi lẽ, chỉ khi chúng ta không ngừng nỗ lực, tin tưởng vào bản thân và kiên trì đến cùng, thì mọi ước mơ, hoài bão mới có cơ hội đơm hoa kết trái, góp phần xây dựng một tương lai tươi sáng cho chính mình và cho đất nước.

Phân tích ví dụ:

• Khẳng định lại (màu đen, chữ in đậm): Tác giả khẳng định lại giá trị của câu tục ngữ, không chỉ là tục ngữ mà là một bài học sâu sắc, một chân lí. Cách nói này thể hiện sự đánh giá cao về tục ngữ.

• Mở rộng và liên hệ (màu đen): Kết bài không dừng lại ở việc tóm tắt, mà mở rộng ra ý nghĩa trong bối cảnh xã hội hiện đại, đặc biệt là liên hệ đến đối tượng học sinh (chúng ta). Lời kêu gọi “Hãy nuôi dưỡng ngọn lửa quyết tâm…” là một thông điệp rất tích cực.

• Thông điệp cuối cùng (màu đen): Kết thúc bằng một tầm nhìn xa hơn về việc đạt được ước mơ và đóng góp cho đất nước, tạo ấn tượng mạnh và sâu sắc cho người đọc.

***

Lời khuyên thêm:

• Con hãy đọc kĩ các ví dụ và cố gắng hiểu được “cách tư duy” để viết gián tiếp, chứ không chỉ học thuộc lòng nhé.
• Khi viết bài, con hãy dùng ngôn ngữ trong sáng, giàu cảm xúc và phù hợp với lứa tuổi lớp 7 của mình.
• Mở bài và kết bài chỉ là một phần, con hãy cố gắng triển khai phần thân bài thật tốt với các lí lẽ và dẫn chứng thuyết phục.
• Thời gian làm bài thi có hạn, nếu quá lo lắng, con có thể chọn cách viết con cảm thấy tự tin và nhanh nhất. Sau đó, nếu còn thời gian, hãy chỉnh sửa để nó trở nên gián tiếp và hay hơn.

Cô tin con sẽ làm tốt! Cố lên con nhé!