Chúng ta cùng bắt đầu nhé!

PHẦN I. ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)

Câu 1 (1,0 điểm). Xác định thể thơ và chỉ ra một dấu hiệu để xác định thể thơ đó.

Hướng dẫn giải và trả lời:

Để xác định thể thơ, chúng ta cần đếm số tiếng trong mỗi dòng thơ và quan sát cách gieo vần, nhịp điệu của bài thơ. Quan sát bài thơ “Tìm về”, chúng ta thấy:

• Mỗi dòng thơ trong bài có 8 tiếng (ví dụ: “Con tìm về nghe ngan ngát hương cau” có 8 tiếng).
• Tuy nhiên, cách gieo vần không theo một khuôn mẫu cố định như lục bát hay song thất lục bát, mà khá linh hoạt.

Vậy, thể thơ của bài thơ này là thơ tám chữ (còn gọi là thơ thất ngôn biến thể, nhưng “thơ tám chữ” là cách gọi chính xác và dễ hiểu nhất khi mỗi dòng có 8 tiếng).
Dấu hiệu để xác định thể thơ đó là: số tiếng trong mỗi dòng thơ là 8 tiếng.

Câu 2 (1,0 điểm). Tìm những từ ngữ gợi nhắc về hình ảnh mẹ, cha trong ký ức của người con trong khổ thơ (1), (2).

Hướng dẫn giải và trả lời:

Chúng ta cùng đọc kỹ lại khổ thơ (1) và (2) để tìm những chi tiết cụ thể về mẹ và cha nhé!

• Hình ảnh mẹ trong khổ thơ (1):
  • “Mẹ kĩu kịt nặng hai đầu quang gánh“
  • “Đổi thanh xuân mua cơm áo nhọc nhằn“

  Những từ ngữ này gợi lên hình ảnh người mẹ tần tảo, vất vả, gánh vác mọi lo toan, hy sinh cả tuổi trẻ, thanh xuân của mình để chăm lo cho gia đình, cho con cái có cơm ăn áo mặc.

• Hình ảnh cha trong khổ thơ (2):
  • “Cha ngoài đồng chôn giấu những băn khoăn“
  • “Mùa sẽ ngọt sau đường cày thẳng tắp“

  Những từ ngữ này khắc họa hình ảnh người cha lam lũ, lặng lẽ làm việc ngoài đồng, che giấu những lo âu, hy vọng vào một mùa màng bội thu, mang lại no ấm cho gia đình. “Đường cày thẳng tắp” thể hiện sự chăm chỉ, cần mẫn và niềm tin vào thành quả lao động.

Câu 3 (1,0 điểm). Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ điệp ngữ được sử dụng trong bài thơ.

Hướng dẫn giải và trả lời:

Trong bài thơ này, các em dễ dàng nhận thấy một cụm từ được lặp đi lặp lại ở đầu nhiều khổ thơ. Đó chính là điệp ngữ!

• Điệp ngữ được sử dụng: “Con tìm về” (được lặp lại ở đầu các khổ thơ 1, 3, 4, 5, 6).
• Tác dụng của điệp ngữ “Con tìm về”:
  • Nhấn mạnh cảm xúc và hành động: Điệp ngữ “Con tìm về” được lặp đi lặp lại có tác dụng nhấn mạnh khát khao, mong muốn mãnh liệt của người con muốn trở về với cội nguồn, về với gia đình, với những ký ức tuổi thơ. Đây không chỉ là một hành động vật lý mà còn là một cuộc hành trình tinh thần, tìm về những giá trị thiêng liêng nhất.
  • Tạo dòng chảy cảm xúc: Cụm từ này giúp tạo ra một dòng chảy cảm xúc xuyên suốt toàn bộ bài thơ, gắn kết các khổ thơ lại với nhau, thể hiện sự liền mạch của hồi ức và tình cảm. Nó như một điệp khúc ngân nga, lúc trầm lắng lúc tha thiết.
  • Gợi sự hoài niệm và biết ơn: “Con tìm về” gợi lên nỗi nhớ da diết về những ngày thơ ấu êm đềm, về công lao to lớn của cha mẹ. Đồng thời, nó cũng bộc lộ lòng biết ơn sâu sắc đối với những người thân yêu và những điều bình dị đã nuôi dưỡng tâm hồn người con.
  • Định hình cấu trúc bài thơ: Việc lặp lại ở đầu mỗi khổ thơ giúp định hình cấu trúc, tạo điểm nhấn và để lại ấn tượng sâu sắc trong lòng người đọc về chủ đề chính của bài thơ.

Câu 4 (1,0 điểm). Từ nội dung bài thơ, em có suy nghĩ gì về ý nghĩa của những điều bình dị trong đời sống con người.

Hướng dẫn giải và trả lời:

Bài thơ “Tìm về” là một minh chứng rõ ràng cho sức mạnh và ý nghĩa sâu sắc của những điều bình dị trong cuộc sống. Từ những hình ảnh “hương cau”, “tiếng chim gọi vịt”, “quang gánh”, “đường cày”, đến “câu hát à ơi”, “mùi cỏ mật”, “bát khoai bới vội”, “chùm khế sẻ đôi”… tất cả đều là những điều nhỏ bé, quen thuộc nhưng lại chứa đựng những giá trị lớn lao.

Ý nghĩa của những điều bình dị trong đời sống con người:

1. Là cội nguồn của yêu thương và hạnh phúc: Những điều bình dị như bữa cơm gia đình, lời ru của mẹ, nụ cười của cha, những trò chơi tuổi thơ… chính là nền tảng xây dựng nên tình cảm gia đình ấm áp, là nơi neo đậu tâm hồn mỗi người. Chúng mang lại cảm giác bình yên, an toàn và hạnh phúc đích thực, không cần đến những thứ xa hoa, lộng lẫy.
2. Nuôi dưỡng tâm hồn, hình thành nhân cách: Ký ức về những điều bình dị ấy, về sự tần tảo của cha mẹ, sự sẻ chia của anh chị em, đã hun đúc nên tâm hồn người con, giúp người con trưởng thành với lòng biết ơn và tình yêu thương. Đó là những bài học về tình người, về sự sẻ chia mà không trường lớp nào có thể dạy được.
3. Giá trị tinh thần không thể thay thế: Trong cuộc sống hiện đại đầy hối hả, con người đôi khi mải miết chạy theo vật chất, danh vọng mà quên đi giá trị của những điều giản dị. Bài thơ nhắc nhở chúng ta rằng, chính những điều bình dị, giản đơn nhất lại là những thứ bền vững nhất, là “hành trang” quý giá nhất giúp chúng ta vượt qua mọi khó khăn và tìm thấy ý nghĩa cuộc sống.
4. Là điểm tựa tinh thần, là nơi để trở về: Dù đi đâu, làm gì, những điều bình dị về gia đình, quê hương vẫn luôn là điểm tựa tinh thần vững chắc. Chúng là nguồn động lực để ta phấn đấu và là nơi ta luôn muốn “tìm về” khi mệt mỏi, chênh vênh.

Tóm lại, bài thơ “Tìm về” đã gợi mở cho chúng ta nhận ra rằng, hạnh phúc không phải là điều gì đó quá xa vời, mà nằm ngay trong những khoảnh khắc đời thường, trong tình yêu thương của những người thân yêu và trong những giá trị giản dị mà đôi khi chúng ta vô tình bỏ quên.

Cô hy vọng phần giải bài này sẽ giúp các em hiểu rõ hơn về bài thơ và rèn luyện kỹ năng đọc hiểu của mình nhé! Chúc các em học tốt!