Viết 1 bài văn nghị luận văn học (khoảng 600 chữ) nêu cảm nhận về tâm trạng của …
Tôi muốn tắt nắng đi
Cho màu đừng nhạt mất;
Tôi muốn buộc gió lại
Cho hương đừng bay đi.
(trích Vội vàng – Xuân Diệu)
Tôi muốn tắt nắng đi
Cho màu đừng nhạt mất;
Tôi muốn buộc gió lại
Cho hương đừng bay đi.
Chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu và cảm nhận về tâm trạng của nhân vật trữ tình qua những câu thơ đầy sức sống này.
Dàn bài chi tiết:
I. Mở bài:
Giới thiệu về tác giả Xuân Diệu, bài thơ “Vội vàng” và đoạn thơ cần phân tích. Khái quát về tâm trạng chung của nhân vật trữ tình trong đoạn thơ.
II. Thân bài:
1. Phân tích khổ thơ thứ nhất: “Tôi muốn tắt nắng đi / Cho màu đừng nhạt mất;”
* Nghệ thuật: Phép “thao túng” thiên nhiên mang tính chủ quan, độc đáo. Sự đối lập giữa “tắt nắng” (hành động phi tự nhiên) và “màu đừng nhạt mất” (mong muốn giữ gìn vẻ đẹp).
* Tâm trạng:
* Nỗi ám ảnh về sự phai tàn: Nhân vật trữ tình cảm nhận sâu sắc về quy luật của thời gian, sự hữu hạn của vẻ đẹp. Nắng, dù mang lại sự sống, nhưng cũng tiềm ẩn nguy cơ làm nhạt phai màu sắc tươi đẹp của cuộc đời. Nỗi sợ hãi, tiếc nuối trước sự vô thường của tạo hóa.
* Khát khao níu giữ vẻ đẹp: Hành động “tắt nắng” không phải là sự phá hoại, mà là một biểu hiện của tình yêu mãnh liệt với vẻ đẹp đang hiện hữu. Nhân vật muốn dừng lại khoảnh khắc tươi đẹp nhất, không để bất cứ điều gì có thể làm mất đi sự rực rỡ ấy. Đó là một khát vọng giữ gìn sự vĩnh cửu cho cái đẹp.
* Sự trân trọng hiện tại: Nhân vật trữ tình ý thức rõ ràng về giá trị của “màu”, tức là vẻ đẹp, sự sống động của hiện tại. Nỗi lo sợ màu nhạt mất phản ánh sự trân trọng mãnh liệt đối với những gì đang có.
2. Phân tích khổ thơ thứ hai: “Tôi muốn buộc gió lại / Cho hương đừng bay đi.”
* Nghệ thuật: Tiếp tục là những hành động phi thường, tưởng tượng hóa. “Buộc gió lại” đối lập với tính chất tự do, vô hình của gió. Sự gắn kết giữa “buộc gió” và “hương đừng bay đi” thể hiện mong muốn giữ gìn những gì tinh túy, đẹp đẽ nhất.
* Tâm trạng:
* Nỗi ám ảnh về sự mất mát: Tương tự như nắng, gió mang lại sự tươi mới nhưng cũng là phương tiện để hương thơm lan tỏa và rồi biến mất. Nỗi lo sợ “hương đừng bay đi” là nỗi sợ sự vô hình, sự trôi đi của những gì làm nên sự quyến rũ, tinh tế của cuộc sống.
* Khát khao lưu giữ những giá trị tinh túy: “Hương” ở đây có thể hiểu là vẻ đẹp tâm hồn, những rung động tinh tế, những khoảnh khắc đáng nhớ. Nhân vật muốn “buộc gió lại” để hương thơm ấy không chỉ lan tỏa mà còn được giữ lại, được cảm nhận trọn vẹn.
* Sự thống nhất giữa cái hữu hình và vô hình: Nếu khổ thơ đầu nói về màu sắc (cái hữu hình), thì khổ thơ thứ hai nói về hương thơm (cái vô hình). Điều này cho thấy nhân vật trữ tình khao khát giữ gìn toàn diện vẻ đẹp của cuộc sống, cả những gì mắt thấy tai nghe và những gì cảm nhận bằng tâm hồn.
3. Sự thống nhất và ý nghĩa của tâm trạng trong cả đoạn thơ:
* Tâm trạng chung: Đoạn thơ thể hiện một tâm trạng khẩn trương, mãnh liệt, đầy khao khát và cả một chút băn khoăn, lo sợ trước quy luật của thời gian và sự vô thường của cuộc sống.
* Biểu hiện của “cái tôi” đầy sức sống: Nhân vật trữ tình không chấp nhận sự trôi chảy tự nhiên của tạo hóa. Cái “tôi” khẳng định mình, muốn tác động, muốn chế ngự thiên nhiên để níu giữ vẻ đẹp. Đây là một cái “tôi” yêu đời, yêu người, yêu tất cả những gì đẹp đẽ.
* Tính chất “vội vàng”: Khao khát níu giữ vẻ đẹp, sợ sự phai tàn đã tạo nên một nhịp điệu khẩn trương, gấp gáp cho tâm trạng của nhân vật, tiền đề cho tinh thần “vội vàng” của cả bài thơ.
III. Kết bài:
Khẳng định lại tâm trạng của nhân vật trữ tình trong đoạn thơ. Nêu ý nghĩa của đoạn thơ trong việc thể hiện quan niệm sống của Xuân Diệu. Liên hệ với giá trị nhân văn của bài thơ.
Bài làm chi tiết:
Xuân Diệu, một “nhà thơ mới” tiêu biểu của phong trào Thơ mới, đã để lại cho nền văn học dân tộc những vần thơ tràn đầy sức sống, tinh tế và nồng nàn. Trong bài thơ “Vội vàng”, tác giả đã thể hiện một cái tôi đầy cá tính, một tâm hồn khao khát mãnh liệt với cuộc sống. Đoạn thơ:
Tôi muốn tắt nắng đi
Cho màu đừng nhạt mất;
Tôi muốn buộc gió lại
Cho hương đừng bay đi.
là một minh chứng rõ nét cho những rung động sâu sắc, những nỗi ám ảnh và khát khao mãnh liệt của nhân vật trữ tình.
Ngay từ câu thơ đầu tiên, “Tôi muốn tắt nắng đi”, ta đã cảm nhận được một giọng điệu đầy chủ động, một ý chí muốn thay đổi, muốn chế ngự cả quy luật tự nhiên. Hành động “tắt nắng” là một hành động phi thường, phi lý theo lẽ thường tình. Nhưng đằng sau hành động ấy lại là một nỗi lòng sâu lắng: “Cho màu đừng nhạt mất”. Nắng, vốn là nguồn sống, là yếu tố mang lại sự rực rỡ cho vạn vật, lại bị nhân vật trữ tình xem như một mối đe dọa có thể làm nhạt phai đi sắc màu tươi đẹp của cuộc đời. Điều này cho thấy một nỗi ám ảnh sâu sắc về sự phai tàn, về quy luật vô thường của tạo hóa. Nhân vật trữ tình không chấp nhận sự tuần hoàn, sự biến đổi tự nhiên mà muốn níu giữ lại khoảnh khắc đẹp nhất, rực rỡ nhất. Đó là một tình yêu nồng nàn, một sự trân trọng đến mức tha thiết đối với vẻ đẹp của hiện tại. Sự “nhạt mất” của màu sắc không chỉ là mất đi cái nhìn về một vật, mà còn là mất đi sinh khí, mất đi cái đẹp làm nên sự quyến rũ của đời sống.
Tiếp nối mạch cảm xúc ấy, nhân vật trữ tình thể hiện một khát khao tương tự với những gì vô hình, tinh tế hơn: “Tôi muốn buộc gió lại / Cho hương đừng bay đi”. Nếu nắng là cái hữu hình mang màu sắc, thì gió là cái vô hình mang hương thơm. Gió tự do, thoảng qua, mang theo những mùi hương quyến rũ rồi lại bay đi, mang theo cả sự quyến luyến. Nhân vật trữ tình, với mong muốn giữ gìn trọn vẹn những giá trị đẹp đẽ, lại muốn “buộc gió lại”. Hành động này không chỉ cho thấy sự chủ động của cái “tôi” mà còn thể hiện một nỗi buồn man mác, một nỗi sợ hãi trước sự trôi đi của những gì đẹp đẽ. “Hương” ở đây có thể hiểu là vẻ đẹp tinh tế, những rung động thẩm mỹ, những khoảnh khắc ngọt ngào, lãng mạn của cuộc đời. Nỗi sợ “hương đừng bay đi” là nỗi sợ sự mất mát, sự phai nhạt của những cảm xúc, những giá trị tinh thần quý giá. Nhân vật muốn giữ lại những gì tinh túy nhất, muốn thưởng thức trọn vẹn hương vị của cuộc đời.
Qua hai cặp câu thơ, ta thấy một tâm trạng khẩn trương, mãnh liệt, đầy khao khát và cả một chút băn khoăn, lo sợ. Đó là tâm trạng của một cái “tôi” đầy sức sống, ý thức sâu sắc về sự hữu hạn của thời gian và vẻ đẹp. Cái “tôi” này không cam chịu số phận, không chấp nhận sự phai tàn mà muốn “tắt nắng”, “buộc gió” để níu giữ lại những gì mình yêu quý. Những hành động phi thường ấy không phải là sự ngông cuồng, mà là biểu hiện của một tình yêu cuộc sống, một khát vọng tận hưởng trọn vẹn từng khoảnh khắc. Chính nỗi ám ảnh về sự phai tàn và khát khao níu giữ đã tạo nên cái nhịp điệu “vội vàng” cho tâm hồn nhân vật trữ tình, thôi thúc họ sống hết mình, yêu hết mình và trân trọng từng phút giây.
Tóm lại, đoạn thơ “Vội vàng” đã khắc họa một cách sâu sắc tâm trạng của nhân vật trữ tình với những cung bậc cảm xúc phức tạp: nỗi ám ảnh về sự phai tàn, khát khao mãnh liệt được níu giữ vẻ đẹp, và tình yêu cuộc sống nồng nàn. Chính những rung động chân thành và mãnh liệt này đã làm nên sức hấp dẫn và giá trị nhân văn sâu sắc cho bài thơ, cũng như khẳng định vị trí quan trọng của Xuân Diệu trong nền thi ca hiện đại Việt Nam.
Xuân Diệu từng được Hoài Thanh mệnh danh là “nhà thơ mới nhất trong các nhà thơ Mới”. Ông không tìm cách thoát ly thực tại bằng việc phiêu du vào cõi tiên hay đắm mình trong quá khứ xa xăm, mà chọn cách ôm ghì lấy cuộc đời, lấy trần thế làm thiên đường. Tâm thế rạo rực, đắm say ấy đã được thể hiện tập trung và mãnh liệt nhất qua bốn câu thơ mở đầu bài thơ Vội vàng:
“Tôi muốn tắt nắng đi Cho màu đừng nhạt mất; Tôi muốn buộc gió lại Cho hương đừng bay đi.”
Ngay từ những dòng thơ đầu tiên, nhân vật trữ tình hiện thân qua đại từ “Tôi” đầy bản lĩnh. Đây là một sự khẳng định cái tôi cá nhân mạnh mẽ, tách biệt hẳn với cái “ta” chung chung, phiếm chỉ của văn học trung đại. Điệp ngữ “Tôi muốn” được lặp lại hai lần ở đầu các câu thơ không chỉ tạo nên âm hưởng dồn dập, mạnh mẽ mà còn bộc lộ một ý chí chủ động, một khao khát cháy bỏng đang trào dâng trong lồng ngực thi sĩ. Đó là lời tự bạch của một trái tim yêu đời đến cuồng nhiệt, một tâm hồn đang ở độ sung sức nhất của tuổi trẻ.
Tâm trạng của nhân vật trữ tình được đẩy lên đến đỉnh điểm thông qua những hành động tưởng chừng như phi lý và ngông cuồng: “tắt nắng” và “buộc gió”. Nắng và gió vốn là những thực thể của thiên nhiên, vũ trụ, vận hành theo quy luật tạo hóa nằm ngoài tầm kiểm soát của con người. Vậy mà, Xuân Diệu lại muốn dùng bàn tay bé nhỏ của mình để can thiệp vào cái vô hạn của đất trời. Sự “ngông cuồng” ấy thực chất bắt nguồn từ một tình yêu quá đỗi thiết tha dành cho cuộc sống: “Cho màu đừng nhạt mất / Cho hương đừng bay đi”.
Trong đôi mắt “xanh non” của ông hoàng thơ tình, trần gian này không phải là cõi tạm mà là một bữa tiệc đầy sắc màu và hương thơm nồng nàn. Ông yêu cái sắc vàng của nắng, yêu cái hương thơm của gió nội hoa đồng. Tuy nhiên, đi cùng với tình yêu ấy là một nỗi lo âu mặc cảm về sự trôi chảy của thời gian. Xuân Diệu ý thức rất rõ rằng thời gian là dòng chảy tuyến tính, một đi không trở lại, và cái đẹp thì vô cùng mong manh. “Nắng” rồi sẽ nhạt, “hương” rồi sẽ bay đi theo quy luật tàn phai. Chính vì muốn vĩnh cửu hóa cái đẹp, muốn giữ cho hương sắc cuộc đời mãi ở độ xuân thì nhất, nhà thơ đã nảy sinh khát vọng đoạt quyền tạo hóa để ngưng đọng thời gian.
Về mặt nghệ thuật, đoạn thơ sử dụng thể thơ ngũ ngôn ngắn gọn, súc tích với nhịp điệu nhanh, gấp gáp như chính nhịp đập của một trái tim đang hối hả. Các động từ mạnh như “tắt”, “buộc” đặt cạnh các từ phủ định “đừng”, “mất”, “đi” đã diễn tả thành công trạng thái tâm lý cuống quýt, lo sợ cái đẹp biến tan vào hư không. Nỗi sợ ấy không làm con người ta bi lụy, mà trái lại, nó càng thúc giục con người phải sống mãnh liệt hơn trong từng giây phút của hiện tại.
Tóm lại, chỉ với bốn câu thơ ngắn ngủi, Xuân Diệu đã tạc họa chân dung một cái tôi cá nhân đầy kiêu hãnh và khát khao giao cảm với đời. Tâm trạng của nhân vật trữ tình chính là sự cụ thể hóa của triết lý sống “vội vàng”: sống hết mình, yêu tận độ và trân trọng từng khoảnh khắc quý giá của thanh xuân. Khát vọng vô biên ấy của nhà thơ đã trở thành ngọn lửa sưởi ấm tâm hồn bao thế hệ độc giả, nhắc nhở chúng ta biết yêu thương và nâng niu vẻ đẹp của cuộc đời thực tại xung quanh mình.
Trợ Lý Xưởng In Thiên Nam
Add comment