Chào các em học sinh lớp 8 yêu quý!

Hôm nay, chúng ta sẽ cùng nhau khám phá một khía cạnh thú vị của bài thơ này, đó chính là cách gieo vần. Vần là một yếu tố quan trọng tạo nên nhạc điệu và sự gắn kết cho thơ ca. Để tìm ra cách gieo vần, chúng ta sẽ tập trung vào những từ cuối cùng của mỗi dòng thơ và xem chúng có âm thanh giống nhau hay không nhé!

Chúng ta cùng phân tích từng khổ thơ:

Khổ 1:

Ta đã đi qua những năm tháng không ngờ
Vô tư quá để bây giờ xao xuyến
Bèo lục bình mênh mang màu mực tím
Nét chữ thiếu thời trôi nhanh như dòng sông…

Ở khổ thơ này, các em có thấy từ cuối cùng của các dòng thơ có vần với nhau một cách rõ ràng không? Chúng ta có “ngờ”, “xuyến”, “tím”, “sông”. Rõ ràng là các từ này không có sự đồng điệu về âm thanh ở cuối từ. Như vậy, khổ thơ này không tuân theo một quy tắc gieo vần chân (vần ở cuối câu) cụ thể nào, mang tính chất tự do hoặc không vần rõ rệt.

Khổ 2:

Ta lớn lên bối rồi một sắc hồng
Phượng cứ nở hoài như đếm tuổi
Như chiều nay, một buổi chiều dữ dội
Ta nhận ra mình đang lớn khôn…

Hãy chú ý đến các từ cuối: “hồng”, “tuổi”, “dội”, “khôn”.

• Chúng ta thấy từ “tuổi” và “dội” có âm thanh gần giống nhau (đều kết thúc bằng vần “-uổi” và “-ội” với âm “ôi”). Đây là một dạng gần vần (hay còn gọi là vần lưng, hoặc vần không hoàn toàn) nhưng có sự kết nối về âm.
• Từ “hồng” và “khôn” cũng có sự tương đồng nhất định về âm cuối (“ông” và “ôn”). Tuy không phải là vần hoàn hảo, nhưng chúng tạo ra sự liên kết nhẹ nhàng.

Nhìn chung, khổ này có sự xuất hiện của gần vần, đặc biệt ở cặp “tuổi – dội”.

Khổ 3:

Biết ơn những cánh sẻ nâu đã bay đến cánh đồng
Rút những cọng rơm vàng về kết tổ
Đã dạy ta với cánh diều thơ nhỏ
Biết kéo về cả một sắc trời xanh…

Ở khổ thơ này, chúng ta dễ dàng nhận ra sự đối ứng âm thanh giữa từ “tổ” và “nhỏ”. Hai từ này có vần với nhau rất rõ ràng (cùng vần “o”). Đây là kiểu vần chân liền (hai dòng thơ liên tiếp có vần với nhau).

Khổ 4:

Biết ơn mẹ vẫn tính cho con thêm một tuổi sinh thành
“Tuổi của mụ” con nằm trong bụng mẹ
Để con quý yêu tháng ngày tuổi trẻ
Buổi mở mắt chào đời, phút nhắm mắt ra đi…

Tương tự khổ 3, chúng ta lại thấy cặp từ “mẹ” và “trẻ” có vần với nhau (cùng vần “e”). Đây cũng là kiểu vần chân liền.

Tổng kết:

Bài thơ này không tuân theo một khuôn mẫu gieo vần cố định và chặt chẽ (như thơ lục bát hay thơ 7 chữ theo thể thất ngôn tứ tuyệt truyền thống). Thay vào đó, bài thơ sử dụng cách gieo vần khá linh hoạt và tự do:

• Có những đoạn không gieo vần chân rõ rệt (như khổ 1).
• Có những đoạn sử dụng gần vần hoặc vần không hoàn toàn (như khổ 2 với “tuổi – dội”, “hồng – khôn”).
• Và có những đoạn sử dụng vần chân liền một cách rõ ràng và hiệu quả (như “tổ – nhỏ” ở khổ 3 và “mẹ – trẻ” ở khổ 4) để tạo nhạc điệu và sự gắn kết cho câu thơ.

Cách gieo vần linh hoạt này giúp bài thơ có một nhịp điệu tự nhiên, gần gũi với lời nói thường ngày, đồng thời vẫn giữ được chất thơ và sự bay bổng. Đây là một đặc điểm thường thấy trong thơ hiện đại đó các em!

Các em đã hiểu rõ chưa nào? Nếu có bất kỳ thắc mắc nào, đừng ngần ngại hỏi thầy/cô nhé!