Yêu cầu: Xác định phương thức biểu đạt chính sử dụng trong văn bản trên.

Để trả lời câu hỏi này một cách chính xác, chúng ta cần nhớ lại các phương thức biểu đạt mà các em đã học:

1. Tự sự (Kể chuyện): Kể lại một chuỗi các sự việc, có mở đầu, diễn biến, kết thúc; có nhân vật, thời gian, địa điểm.

2. Miêu tả: Tái hiện đặc điểm nổi bật của sự vật, hiện tượng, con người để người đọc có thể hình dung rõ ràng.

3. Biểu cảm: Bộc lộ trực tiếp hoặc gián tiếp tình cảm, cảm xúc của người viết (hoặc nhân vật).

4. Nghị luận: Trình bày ý kiến, quan điểm, dùng lí lẽ và dẫn chứng để thuyết phục người đọc, người nghe.

5. Thuyết minh: Giới thiệu, giải thích đặc điểm, tính chất, nguyên nhân của sự vật, hiện tượng.

6. Hành chính – công vụ: Sử dụng trong các văn bản mang tính chất nhà nước, công việc.

Bây giờ, chúng ta hãy cùng phân tích văn bản “Tôi là một cánh diều” nhé:

Phân tích văn bản:

• Ai là người kể chuyện? Văn bản được kể từ ngôi thứ nhất, nhân vật “tôi” ở đây chính là một cánh diều. Cánh diều đang “kể” về câu chuyện của chính mình.
• Cánh diều kể về điều gì?
  • Kể về sự ra đời của mình: “từ trước đây, lâu lắm rồi, tôi chẳng có hình thù gì cả. Hình như là tôi của một ngày nào xa lắm – những ước mơ.”
  • Kể về sự hình thành: “Rồi một ngày, cậu bé tạo ra tôi – như bây giờ.”
  • Kể về những trải nghiệm: “Những buổi chiều cậu thả tôi lên bầu trời. Ở trên cao tôi bắt đầu bay lượn.”
  • Kể về những suy nghĩ, cảm xúc: đặt ra nhiều câu hỏi “Tại sao?”, cảm thấy băn khoăn, thắc mắc về sự tồn tại của mình.
  • Kể về hành động và cảm xúc của cậu bé: “len lén nhìn xuống thì thấy đôi mắt cậu bé sáng lắm. Cậu nói gì đó như là: “Bay cao nhé, ước mơ, thiên thần của tôi…!””
• Các sự việc có được trình bày theo trình tự thời gian không? Có, từ “trước đây” (khi là ước mơ), đến “một ngày” (khi được tạo ra), rồi đến “những buổi chiều” (khi bay lượn trên bầu trời). Đây là một chuỗi các sự việc diễn ra theo trình tự.

Kết luận:

Qua phân tích trên, chúng ta có thể thấy rằng văn bản chủ yếu là việc cánh diều kể lại câu chuyện về nguồn gốc, sự hình thành và những trải nghiệm của chính nó. Nó trình bày một chuỗi các sự việc đã xảy ra với nhân vật “tôi” (cánh diều).

Do đó, phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong văn bản này là tự sự.

Giải thích chi tiết:

Phương thức biểu đạt chính trong văn bản là tự sự.

Lí do:

1. Văn bản kể về một câu chuyện, một quá trình: Tác giả đã để nhân vật “tôi” (cánh diều) kể lại toàn bộ quá trình từ khi nó chỉ là “những ước mơ” chưa có hình thù, đến khi được cậu bé “tạo ra” và “bay lượn” trên bầu trời. Các sự việc được sắp xếp theo một trình tự thời gian rõ ràng (từ quá khứ xa xôi đến hiện tại).

2. Có nhân vật và các sự việc liên quan đến nhân vật: Nhân vật chính là “tôi” (cánh diều) và nhân vật phụ là “cậu bé”. Các hành động, suy nghĩ của cánh diều và hành động của cậu bé đã tạo nên một mạch truyện.

3. Trình bày diễn biến, hành động: Các câu như: “Rồi một ngày, cậu bé tạo ra tôi”, “Những buổi chiều cậu thả tôi lên bầu trời. Ở trên cao tôi bắt đầu bay lượn”, “tôi len lén nhìn xuống” đều cho thấy sự diễn tiến của các hoạt động, sự việc.

Ngoài ra, trong văn bản còn có sự kết hợp của các phương thức biểu đạt phụ trợ khác để làm cho câu chuyện thêm sinh động và giàu cảm xúc:

• Biểu cảm: Thể hiện qua những câu hỏi tu từ, băn khoăn của cánh diều (“Tại sao? Tại sao cậu bé lại giữ tôi chỉ là một thứ gì đó mà người ta gọi là ước mơ. Rồi một ngày, cậu bé tạo ra tôi – như bây giờ. Những buổi chiều cậu thả tôi lên bầu trời.”), hay cảm xúc vui sướng của cậu bé được cánh diều quan sát (“đôi mắt cậu bé sáng lắm”, lời nói đầy tình cảm của cậu bé: “Bay cao nhé, ước mơ, thiên thần của tôi…!”). Những yếu tố này giúp bộc lộ tình cảm, cảm xúc của nhân vật và người viết.
• Miêu tả: Dù không nhiều nhưng vẫn có những chi tiết miêu tả nhỏ giúp người đọc hình dung (“chẳng có hình thù gì cả”, “bay lượn”, “đôi mắt cậu bé sáng lắm”).

Tuy nhiên, các phương thức biểu cảm và miêu tả này chỉ đóng vai trò hỗ trợ, làm cho câu chuyện tự sự trở nên hấp dẫn và sâu sắc hơn. Mục đích chính của đoạn trích vẫn là kể lại quá trình tồn tại và những suy tư của cánh diều.

Cô hy vọng qua phần giải thích này, các em đã hiểu rõ hơn về cách xác định phương thức biểu đạt chính trong một văn bản nhé! Chúc các em học tốt!