Hôm nay, cô/thầy rất vui được cùng các em tìm hiểu về hai vị danh tướng, hai tấm gương sáng ngời của lòng yêu nước và ý chí quật cường trong lịch sử dân tộc ta, đặc biệt là trong giai đoạn kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược cuối thế kỷ XIX. Đó chính là Nguyễn Tri Phương và Hoàng Diệu.

Chúng ta hãy cùng nhau tìm hiểu tiểu sử ngắn gọn nhưng đầy ý nghĩa về cuộc đời và sự nghiệp của hai vị anh hùng này nhé!

1. Tiểu sử của Nguyễn Tri Phương

Nguyễn Tri Phương (1800 – 1873), tên thật là Nguyễn Văn Chương, tự Hàm Trinh, hiệu Đường Xuyên. Ông sinh ra tại làng Đường Long, tổng Chánh Lộc, huyện Phong Điền, phủ Thừa Thiên (nay là xã Phong Chương, huyện Phong Điền, tỉnh Thừa Thiên Huế).

Ông xuất thân trong một gia đình nông dân bình thường nhưng nhờ tư chất thông minh, hiếu học, ông đã được triều đình nhà Nguyễn trọng dụng. Từ thời vua Minh Mạng, ông đã bắt đầu sự nghiệp quan trường, trải qua các triều vua Minh Mạng, Thiệu Trị và Tự Đức, giữ nhiều chức vụ quan trọng từ quan văn đến võ tướng, Tổng đốc, Khâm sai Đại thần.

Những đóng góp và sự kiện tiêu biểu:

• Nổi bật nhất là vai trò của ông trong cuộc kháng chiến chống Pháp xâm lược. Khi thực dân Pháp đánh chiếm Đà Nẵng (1858-1859), ông được triều đình cử làm Tổng thống quân vụ, trực tiếp chỉ huy quân dân ta chiến đấu anh dũng, cầm chân địch tại đây.
• Sau đó, ông được điều vào Gia Định và cũng giữ chức Tổng thống quân vụ để tổ chức phòng thủ, chống lại sự tấn công của Pháp.
• Năm 1873, khi Pháp đánh thành Hà Nội lần thứ nhất, Nguyễn Tri Phương lúc này đã ở tuổi 73, là Tổng đốc Hà Ninh kiêm Tổng thống quân vụ đại thần. Mặc dù tuổi cao sức yếu, ông vẫn trực tiếp chỉ huy quân lính chiến đấu bảo vệ thành Hà Nội.

Trong trận chiến ác liệt tại thành Hà Nội ngày 20 tháng 11 năm 1873, ông bị trúng đạn và bị giặc bắt. Dù được đối phương mời chữa trị và dụ dỗ, ông vẫn kiên quyết từ chối, giữ trọn khí tiết: “Thà chết vinh hơn sống nhục.” Cuối cùng, ông hy sinh trong ngục vào ngày 20 tháng 12 năm 1873 (tức ngày 1 tháng 11 âm lịch năm Quý Dậu).

Nguyễn Tri Phương là một vị quan thanh liêm, tài năng, có công lớn trong việc khai hoang, trị thủy, nhưng đặc biệt được biết đến như một vị tướng kiên cường, bất khuất, một biểu tượng của lòng yêu nước và ý chí chống giặc ngoại xâm.

2. Tiểu sử của Hoàng Diệu

Hoàng Diệu (1829 – 1882), tên thật là Hoàng Kim Tích, tự Quang Viễn, hiệu Tĩnh Trai. Ông sinh ra tại làng Xuân Đài, huyện Diên Phước, phủ Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam (nay là xã Điện Thắng Trung, thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam).

Ông là người thông minh, học giỏi từ nhỏ. Năm 1853, ông đỗ Phó bảng và bắt đầu con đường làm quan. Hoàng Diệu đã kinh qua nhiều chức vụ quan trọng ở các địa phương khác nhau, nổi tiếng là một vị quan thanh liêm, chính trực, luôn lo cho dân, cho nước.

Sự kiện tiêu biểu:

• Năm 1880, ông được triều đình bổ nhiệm làm Tổng đốc Hà Ninh (bao gồm Hà Nội và tỉnh Ninh Bình). Lúc này, tình hình đất nước đang rất nguy nan, thực dân Pháp chuẩn bị mở rộng cuộc xâm lược ra Bắc Kỳ.
• Tháng 4 năm 1882, quân Pháp dưới sự chỉ huy của Henri Rivière bất ngờ tấn công thành Hà Nội. Mặc dù đã chuẩn bị phòng thủ và nhiều lần xin triều đình viện binh nhưng không được đáp ứng, Hoàng Diệu vẫn giữ vững quyết tâm tử thủ.
• Ông đã cùng binh lính và người dân Hà Nội chiến đấu hết sức mình. Dù quân đội Pháp có vũ khí hiện đại và hỏa lực mạnh mẽ, thành Hà Nội vẫn kiên cường chống trả.

Ngày 25 tháng 4 năm 1882, thành Hà Nội thất thủ. Trước tình cảnh không thể giữ được thành, không muốn để quân giặc bắt sống làm ô nhục quốc thể, Hoàng Diệu đã viết tờ di biểu gửi vua Tự Đức, sau đó ông thắt cổ tự vẫn tại Võ Miếu (cạnh Cột cờ Hà Nội) để giữ trọn khí tiết của một bề tôi trung.

Hành động tuẫn tiết của Hoàng Diệu đã trở thành một tấm gương sáng ngời về lòng trung thành, khí phách anh hùng và sự hy sinh cao cả vì Tổ quốc, mãi mãi được sử sách và nhân dân ghi nhớ.

Các em thân mến, qua tìm hiểu về cuộc đời của Nguyễn Tri Phương và Hoàng Diệu, chúng ta có thể thấy rõ tinh thần yêu nước nồng nàn, ý chí chiến đấu kiên cường và sự hy sinh cao cả của các ông. Họ là những người đã sống và chiến đấu hết mình cho Tổ quốc, để lại những bài học quý giá về lòng yêu nước, tinh thần trách nhiệm và khí phách anh hùng cho các thế hệ mai sau.

Cô/thầy mong rằng các em sẽ luôn ghi nhớ công lao của các vị anh hùng dân tộc và không ngừng học tập, rèn luyện để xứng đáng với những gì cha ông đã gây dựng!