Chào các em học sinh lớp 7 thân mến!

Hôm nay, cô trò chúng ta sẽ cùng nhau “mổ xẻ” câu chuyện Đàn Kiến Đền Ơn để tìm ra các nhân vật chính nhé. Đây là một bài tập rất quan trọng giúp các em hiểu sâu hơn về nội dung và thông điệp mà tác giả muốn gửi gắm đó.

Trước hết, chúng ta cần nhớ lại một chút về khái niệm “nhân vật” trong truyện. Nhân vật là những đối tượng (có thể là người, con vật, hoặc thậm chí là cây cối, đồ vật được nhân hóa) thực hiện các hành động, có suy nghĩ, cảm xúc và đóng vai trò trong việc phát triển cốt truyện.

Bây giờ, chúng ta hãy cùng đọc lại câu chuyện và chỉ ra từng nhân vật một nhé:

Đoạn 1: “Trong khu rừng nọ, một đàn kiến sa vào vũng nước. Ở trên cành cây gần bên, có một chú chim nhỏ vừa ra khỏi tổ, thấy động lòng thương, chú bay vụt ra nhặt mấy cọng rác thả xuống làm cầu cho đàn kiến đi qua.”

Ở đoạn này, chúng ta dễ dàng nhận thấy ngay hai nhân vật đầu tiên:

1. Đàn kiến: Đây là những đối tượng đầu tiên xuất hiện, gặp nạn và được giúp đỡ. Đàn kiến có hành động “sa vào vũng nước”, sau này còn có hành động “tản đội hình ra khắp cành sơn trà” để bảo vệ chú chim. Rõ ràng đây là một nhân vật chính, có vai trò quan trọng trong việc tạo nên câu chuyện “đền ơn”.

2. Chú chim nhỏ: Nhân vật này có hành động cụ thể là “bay vụt ra nhặt mấy cọng rác thả xuống làm cầu” để cứu đàn kiến. Sau này chú chim cũng là đối tượng được đàn kiến bảo vệ. Vậy, chú chim nhỏ cũng là một nhân vật quan trọng, là trung tâm của lòng biết ơn.

Đoạn 2: “Ngày tháng trôi qua, chú chim ấy cũng không còn nhớ đến đàn kiến nọ. Loài chim nhỏ này rất thích làm tổ trên cành sơn trà bởi vì cành cây tua tủa những gai nhọn hoắt. Sơn trà dùng gai làm vũ khí chống kẻ thù và khi ấy sơn trà che chở luôn cho cả tổ chim.”

Ở đoạn này, chúng ta thấy có một đối tượng tưởng chừng chỉ là cảnh vật, nhưng lại được miêu tả rất đặc biệt:

3. Cây sơn trà: Dù là một cái cây nhưng sơn trà được miêu tả như có ý thức, biết “dùng gai làm vũ khí chống kẻ thù” và “che chở luôn cho cả tổ chim”. Việc được nhân hóa (biến vật thành người, có hành động, suy nghĩ như người) như vậy đã biến cây sơn trà thành một nhân vật, đóng vai trò bảo vệ chú chim ngay từ đầu, tạo bối cảnh thuận lợi cho việc đàn kiến đền ơn.

Đoạn 3: “Mèo, quạ to xác nên khó mà len lỏi vào giữa những mũi gai sắc nhọn để đến được gần tổ chim. Nhưng một hôm con mèo rừng xám bất chấp gai góc cứ tìm cách lần mò tới gần tổ chim nọ. Bỗng từ đâu có một đàn kiến dày đặc đã nhanh chóng tản đội hình ra khắp cành sơn trà nơi có tổ chim đang ở. Mèo rừng hốt hoảng bỏ chạy ngay bởi nó nhớ có lần kiến lọt vào tai đốt đau nhói.”

Trong đoạn này, xuất hiện thêm một nhân vật nữa:

4. Con mèo rừng xám: Đây là nhân vật phản diện, kẻ muốn tấn công tổ chim. Mèo rừng có hành động “tìm cách lần mò tới gần tổ chim” và sau đó là “hốt hoảng bỏ chạy”. Nó đóng vai trò là mối đe dọa, tạo ra tình huống căng thẳng để đàn kiến thể hiện lòng biết ơn của mình một cách rõ ràng nhất.

(Chú ý: Mặc dù câu chuyện có nhắc đến “quạ” nhưng quạ chỉ được nhắc đến như một ví dụ về kẻ thù tiềm năng, không có hành động cụ thể hay tham gia vào tình tiết nào trong câu chuyện này nên chúng ta không coi quạ là một nhân vật chính nhé.)

Đoạn cuối: “Đàn kiến bị sa vào vũng nước ngày ấy đã không quên ơn chú chim đã làm cầu cứu thoát mình khỏi vũng nước.”

Đoạn này nhắc lại hành động đền ơn của đàn kiến và vai trò của chú chim, củng cố thêm vị trí nhân vật của cả hai.

Vậy tóm lại, các nhân vật chính trong câu chuyện Đàn Kiến Đền Ơn là:

1. Đàn kiến

2. Chú chim nhỏ

3. Cây sơn trà (được nhân hóa)

4. Con mèo rừng xám

Các em thấy không, để xác định nhân vật, chúng ta không chỉ nhìn vào những “người” hay “con vật” rõ ràng mà còn phải để ý đến những đối tượng được tác giả miêu tả có hành động, suy nghĩ hoặc vai trò đặc biệt trong câu chuyện. Điều này giúp chúng ta phân tích truyện sâu sắc hơn rất nhiều đó!

Nếu có bất kỳ thắc mắc nào, các em cứ hỏi cô nhé!

Thân ái,

Cô giáo Ngữ Văn.