Cho g = 1/4 + 1/9 + 1/16 + chấm chấm + 1/1000^2 chứng minh g nhỏ hơn 25/36 giúp …
Đề bài: Cho \( g = \frac{1}{4} + \frac{1}{9} + \frac{1}{16} + \dots + \frac{1}{1000^2} \). Chứng minh \( g < \frac{25}{36} \).
Phân tích đề bài:
Đầu tiên, chúng ta hãy viết lại biểu thức \( g \) một cách rõ ràng hơn:
\( g = \frac{1}{2^2} + \frac{1}{3^2} + \frac{1}{4^2} + \dots + \frac{1}{1000^2} \).
Đây là tổng của các phân số có dạng \( \frac{1}{n^2} \) với \( n \) chạy từ 2 đến 1000.
Chúng ta cần chứng minh tổng này nhỏ hơn \( \frac{25}{36} \).
Chiến lược giải:
Đối với các bài toán chứng minh bất đẳng thức liên quan đến tổng các phân số có dạng \( \frac{1}{n^2} \), một phương pháp phổ biến là so sánh mỗi số hạng \( \frac{1}{n^2} \) với một hiệu của hai phân số mà khi cộng lại sẽ triệt tiêu lẫn nhau (gọi là tổng “rút gọn” hay tổng “telescoping”).
Chúng ta biết rằng: \( \frac{1}{n^2} < \frac{1}{n(n-1)} \) với \( n \ge 2 \).
Lý do: Vì \( n^2 > n(n-1) = n^2 – n \) (do \( -n < 0 \) nên \( n^2 - n < n^2 \)). Khi mẫu số lớn hơn thì phân số sẽ nhỏ hơn.
Và \( \frac{1}{n(n-1)} = \frac{1}{n-1} – \frac{1}{n} \).
Nếu áp dụng trực tiếp cho toàn bộ tổng \( g \), chúng ta sẽ có:
\( g < \left( \frac{1}{1} - \frac{1}{2} \right) + \left( \frac{1}{2} - \frac{1}{3} \right) + \dots + \left( \frac{1}{999} - \frac{1}{1000} \right) = 1 - \frac{1}{1000} = \frac{999}{1000} \).
Tuy nhiên, \( \frac{999}{1000} \approx 0.999 \) mà \( \frac{25}{36} \approx 0.694 \). Rõ ràng \( \frac{999}{1000} \) lớn hơn \( \frac{25}{36} \), nên cách đánh giá này chưa đủ chặt chẽ để chứng minh điều ta cần.
Điều này cho thấy chúng ta cần một cách đánh giá “chặt” hơn, hoặc phải xử lý riêng một vài số hạng đầu tiên.
Chúng ta hãy để ý đến giá trị \( \frac{25}{36} \). Đây là một con số đặc biệt.
Ta có \( \frac{1}{4} = \frac{9}{36} \) và \( \frac{1}{9} = \frac{4}{36} \).
Vậy \( \frac{1}{4} + \frac{1}{9} = \frac{9}{36} + \frac{4}{36} = \frac{13}{36} \).
Giá trị mà chúng ta cần chứng minh là \( \frac{25}{36} \).
Ta có thể viết \( \frac{25}{36} = \frac{13}{36} + \frac{12}{36} = \frac{1}{4} + \frac{1}{9} + \frac{1}{3} \).
Vậy, bài toán trở thành chứng minh:
\( \frac{1}{2^2} + \frac{1}{3^2} + \frac{1}{4^2} + \dots + \frac{1}{1000^2} < \frac{1}{4} + \frac{1}{9} + \frac{1}{3} \).
Nếu chúng ta bỏ đi hai số hạng đầu tiên của \( g \), ta còn lại:
\( \frac{1}{4^2} + \frac{1}{5^2} + \dots + \frac{1}{1000^2} \).
Chúng ta cần chứng minh rằng:
\( \frac{1}{4^2} + \frac{1}{5^2} + \dots + \frac{1}{1000^2} < \frac{1}{3} \).
Đây chính là chìa khóa để giải bài toán!
Các bước giải chi tiết:
Bước 1: Tách các số hạng đầu tiên của tổng \( g \)
Ta có: \( g = \frac{1}{2^2} + \frac{1}{3^2} + \frac{1}{4^2} + \dots + \frac{1}{1000^2} \)
\( g = \frac{1}{4} + \frac{1}{9} + \left( \frac{1}{4^2} + \frac{1}{5^2} + \dots + \frac{1}{1000^2} \right) \).
Bước 2: Đặt phần còn lại của tổng là \( S \)
Đặt \( S = \frac{1}{4^2} + \frac{1}{5^2} + \dots + \frac{1}{1000^2} \).
Vậy, \( g = \frac{1}{4} + \frac{1}{9} + S \).
Chúng ta cần chứng minh \( g < \frac{25}{36} \), tức là:
\( \frac{1}{4} + \frac{1}{9} + S < \frac{25}{36} \)
\( \frac{9}{36} + \frac{4}{36} + S < \frac{25}{36} \)
\( \frac{13}{36} + S < \frac{25}{36} \)
Điều này tương đương với việc chúng ta cần chứng minh \( S < \frac{25}{36} - \frac{13}{36} \)
Hay \( S < \frac{12}{36} \), rút gọn là \( S < \frac{1}{3} \).
Bước 3: Chứng minh \( S < \frac{1}{3} \)
Chúng ta sẽ áp dụng bất đẳng thức đã nói ở trên: \( \frac{1}{n^2} < \frac{1}{n(n-1)} = \frac{1}{n-1} - \frac{1}{n} \) cho mỗi số hạng trong \( S \).
Các số hạng trong \( S \) bắt đầu từ \( n=4 \).
\( S = \frac{1}{4^2} + \frac{1}{5^2} + \frac{1}{6^2} + \dots + \frac{1}{1000^2} \)
Áp dụng bất đẳng thức, ta có:
\( \frac{1}{4^2} < \frac{1}{4 \cdot 3} = \frac{1}{3} - \frac{1}{4} \)
\( \frac{1}{5^2} < \frac{1}{5 \cdot 4} = \frac{1}{4} - \frac{1}{5} \)
\( \frac{1}{6^2} < \frac{1}{6 \cdot 5} = \frac{1}{5} - \frac{1}{6} \)
…
\( \frac{1}{1000^2} < \frac{1}{1000 \cdot 999} = \frac{1}{999} - \frac{1}{1000} \)
Cộng tất cả các bất đẳng thức này lại, ta được:
\( S < \left( \frac{1}{3} - \frac{1}{4} \right) + \left( \frac{1}{4} - \frac{1}{5} \right) + \left( \frac{1}{5} - \frac{1}{6} \right) + \dots + \left( \frac{1}{999} - \frac{1}{1000} \right) \)
Đây là một tổng “rút gọn” (telescoping sum). Các số hạng ở giữa sẽ triệt tiêu lẫn nhau:
\( S < \frac{1}{3} - \frac{1}{1000} \).
Vì \( \frac{1}{1000} > 0 \), nên \( \frac{1}{3} – \frac{1}{1000} < \frac{1}{3} \).
Vậy, ta đã chứng minh được \( S < \frac{1}{3} \).
Bước 4: Kết luận
Từ Bước 1 và Bước 2, chúng ta có \( g = \frac{1}{4} + \frac{1}{9} + S \).
Và ở Bước 3, chúng ta đã chứng minh được \( S < \frac{1}{3} \).
Do đó:
\( g < \frac{1}{4} + \frac{1}{9} + \frac{1}{3} \)
Để cộng các phân số này, ta quy đồng mẫu số chung là 36:
\( g < \frac{9}{36} + \frac{4}{36} + \frac{12}{36} \)
\( g < \frac{9 + 4 + 12}{36} \)
\( g < \frac{25}{36} \).
Vậy, chúng ta đã chứng minh được \( g < \frac{25}{36} \).
Đây là một bài toán rất hay, đòi hỏi em phải biết cách “tách” một phần của tổng và sử dụng bất đẳng thức phù hợp cho phần còn lại. Chúc em học tốt nhé!
Ta có:
\(g = \frac{1}{2^2} + \frac{1}{3^2} + \frac{1}{4^2} + \dot + \frac{1}{1000^2}\)
Áp dụng bất đẳng thức
\(\frac{1}{n^2} < \frac{1}{n(n-1)}\)
với mọi \(n \ge 3\), ta tách hai số hạng đầu tiên:
\(g < \frac{1}{4} + \frac{1}{9} +(\frac{1}{3 \cdot 4} + \frac{1}{4 \cdot 5} + \dot + \frac{1}{999 \cdot 1000})\)
\(g < \frac{1}{4} + \frac{1}{9} +(\frac{1}{3} – \frac{1}{4} + \frac{1}{4} – \frac{1}{5} + \dot + \frac{1}{999} – \frac{1}{1000})\)
\(g < \frac{1}{4} + \frac{1}{9} + (\frac{1}{3} – \frac{1}{1000})\)
Vì \(\frac{1}{3} – \frac{1}{1000} < \frac{1}{3}\), nên:
\(g < \frac{1}{4} + \frac{1}{9} + \frac{1}{3} = \frac{9}{36} + \frac{4}{36} + \frac{12}{36} = \frac{25}{36}\)
Vậy \(g < \frac{25}{36}\) (đpcm).
Ta có:
\(g = 1/2^2 + 1/3^2 + 1/4^2 + … + 1/1000^2\)
Với \(n≥5\):
\(1/n^2 < 1/[n(n-1)] = 1/(n-1)-1/n\)
Do đó:
\(g < 1/4+1/9+1/16 + (1/4-1/5+1/5-1/6+…+1/999-1/1000)\)
\(= 1/4+1/9+1/16+1/4-1/1000\)
\(= 1523/24000\)
Mà \(1523/24000 < 25/36\)
\(=>\) Vậy \(g < 25/36\)
\(color{lightblue}{#phamththh}\)

Trợ Lý Xưởng In Thiên Nam
Add comment