Để một lực có tác dụng làm quay vật (tạo ra momen lực), nó phải thỏa mãn hai điều kiện chính:

1. Lực phải có độ lớn khác 0.

2. Giá của lực (đường thẳng chứa vectơ lực) phải KHÔNG ĐI QUA trục quay. Khoảng cách từ trục quay đến giá của lực được gọi là cánh tay đòn (hay tay đòn) của lực, ký hiệu là \(d\).

Momen lực được tính bằng công thức: \(M = F \cdot d\), trong đó \(F\) là độ lớn của lực và \(d\) là cánh tay đòn.

Bây giờ, chúng ta cùng xem xét từng phát biểu nhé!

a) Lực tác dụng vào vật có giá trị song song với trục thì sẽ làm quay vật.

S
Giải thích: Lực có giá song song với trục quay sẽ không tạo ra tác dụng làm quay quanh trục đó. Nó chỉ có tác dụng kéo hoặc đẩy vật theo phương song song với trục quay, chứ không làm vật quay vòng quanh trục. (Ví dụ: Đẩy một cánh cửa theo phương song song với bản lề sẽ không làm cánh cửa mở hay đóng).

b) Lực tác dụng vào vật có giá cắt trục quay thì sẽ làm quay vật.

S
Giải thích: Khi giá của lực cắt trục quay, cánh tay đòn \(d\) của lực bằng 0. Theo công thức momen lực \(M = F \cdot d\), khi \(d = 0\), thì momen lực \(M = 0\). Không có momen lực thì vật sẽ không quay. (Ví dụ: Đẩy trực tiếp vào bản lề của cánh cửa sẽ không làm cánh cửa mở hay đóng).

c) Lực tác dụng vào vật có giá trị không song song và không cắt trục quay thì sẽ làm quay vật.

Đ
Giải thích: Đây chính là điều kiện để lực có thể tạo ra momen lực khác 0 và làm vật quay. Khi đó, lực sẽ có cánh tay đòn \(d\) khác 0 và không song song với trục quay, đảm bảo khả năng gây ra chuyển động quay.

d) Lực càng lớn moment lực càng lớn tác dụng làm quay vật càng lớn.

Đ
Giải thích: Theo công thức momen lực \(M = F \cdot d\). Nếu lực \(F\) càng lớn (giữ nguyên cánh tay đòn \(d\)), thì momen lực \(M\) sẽ càng lớn, do đó tác dụng làm quay vật cũng sẽ càng mạnh mẽ hơn.

e) Giá trị của lực càng gần trục quay, moment lực càng lớn, tác dụng làm quay càng nhỏ.

S
Giải thích: Phát biểu này có hai phần bị sai. Khi giá của lực càng gần trục quay, điều này có nghĩa là cánh tay đòn \(d\) của lực càng nhỏ. Theo công thức momen lực \(M = F \cdot d\), với cùng một độ lớn lực \(F\), nếu \(d\) càng nhỏ thì momen lực \(M\) sẽ càng nhỏ. Do đó, tác dụng làm quay cũng sẽ càng yếu đi. (Ví dụ: Rất khó mở cửa nếu bạn đẩy gần bản lề, tức là cánh tay đòn nhỏ).

Hi vọng với phần giải thích chi tiết này, các em đã hiểu rõ hơn về momen lực và các điều kiện để vật quay nhé! Chúc các em học tốt!