đo chiều dài cuốn sgk vật lí 10 với delta A’=delta l’= giá trị 1 ĐCNN…

Chào em, một câu hỏi rất thực tế và thú vị trong những bài thực hành đầu tiên của môn Vật lí lớp 10. Để giúp em hiểu rõ cách tính toán sai số khi đo chiều dài cuốn sách giáo khoa, thầy sẽ hướng dẫn chi tiết từng bước như sau.

1. Xác định dụng cụ và giá trị độ chia nhỏ nhất

Khi dùng một chiếc thước thẳng dài 30 cm có độ chia nhỏ nhất là 1 mm để đo chiều dài cuốn sách, ta sẽ có các thông số cơ bản sau đây:

• Độ chia nhỏ nhất của thước (ký hiệu là ĐCNN) chính là khoảng cách ngắn nhất giữa hai vạch chia liên tiếp trên thước, bằng 1 mm.
• Giá trị tuyệt đối của sai số dụng cụ (ký hiệu là delta A phẩy hoặc delta l phẩy) đối với thước kẻ thông thường thường được lấy bằng đúng một lần độ chia nhỏ nhất của dụng cụ đó.
• Như vậy, sai số dụng cụ trong trường hợp này sẽ là delta l phẩy bằng 1 mm, đổi ra đơn vị xăng-ti-mét sẽ bằng 0,1 cm.

2. Tiến hành phép đo và ghi kết quả trung gian

Giả sử em đặt thước dọc theo mép chiều dài của cuốn sách Vật lí 10 và thực hiện đo đạc cẩn thận nhiều lần (ví dụ 3 đến 5 lần) để lấy giá trị trung bình:

• Ở mỗi lần đo, em đọc giá trị chiều dài l trên thước.
• Sau khi có các kết quả đo, em tính giá trị trung bình cộng (ký hiệu là l ngang) bằng tổng các lần đo chia cho số lần đo.
• Bên cạnh đó, em cũng cần tính sai số ngẫu nhiên của phép đo (ký hiệu là delta l hai phẩy) dựa trên công thức tính độ lệch tuyệt đối trung bình của các lần đo so với giá trị trung bình.

3. Tính sai số tuyệt đối toàn phần của phép đo

Sai số tuyệt đối của toàn bộ phép đo chiều dài cuốn sách (ký hiệu là delta l) được tính bằng tổng của sai số ngẫu nhiên và sai số dụng cụ theo công thức:

• delta l bằng tổng của delta l hai phẩy cộng với delta l phẩy (sai số dụng cụ mà đề bài đã nhắc tới).
• Lưu ý quan trọng là giá trị của sai số tuyệt đối delta l thường được làm tròn đến một chữ số có nghĩa (hoặc tối đa là hai chữ số tùy theo yêu cầu của bài toán thực hành).

4. Viết kết quả cuối cùng của phép đo

Cuối cùng, sau khi đã có đầy đủ giá trị trung bình và sai số tuyệt đối, em tiến hành viết kết quả đo chiều dài cuốn sách giáo khoa Vật lí 10 theo đúng chuẩn quy định của bộ môn:

• Biểu thức kết quả sẽ có dạng: l bằng l trung bình cộng trừ delta l (kèm theo đơn vị đo là cm hoặc mm).
• Ví dụ minh họa: Nếu em đo được chiều dài trung bình là 26,0 cm và sai số tổng cộng tính được là 0,2 cm, thì kết quả ghi báo cáo thực hành sẽ là: l bằng 26,0 cộng trừ 0,2 cm.

Thầy hy vọng phần hướng dẫn chi tiết trên đây đã giúp em nắm vững cách xử lý số liệu với sai số dụng cụ delta l phẩy bằng đúng một độ chia nhỏ nhất của thước. Chúc em học tốt và thực hiện các thí nghiệm đạt kết quả cao!