Bài 5: Lúc 7 giờ 1 người đi xe máy khởi hành từ A với vận tốc 40…
Bài 6: Hai người ở 2 địa điểm A và B cách nhau 3,6 km, khởi hành cùng một lúc, đi ngược chiều gặp nhhau ở 1 địa điểm cách A là 2 km. Nếu cả 2 cùng giữ nguyên vận tốc như trong trường hợp trên, nhưng người đi chậm xuất phát trước người kia 6 phút thì họ sẽ gặp nhau ở chính giữa quãng đường. Tính vận tốc mỗi người.
Bài 7: Hai canô cùng khởi hành từ A đến B cách nhau 85 km, đi ngược chiều nhau. Sau 1 giờ 40 phút thì gặp nhau. Tính vận tốc riêng của mỗi cano. Biết rằng cano đi xuôi dòng lớn hơn vận tốc riêng của cano đi ngược 9 km/h và vận tốc riêng của nước là 3 km/h.
Chào các em học sinh lớp 9. Với tư cách là giáo viên bộ môn, thầy/cô sẽ hướng dẫn các em giải chi tiết 3 bài toán chuyển động này. Các em lưu ý đọc kỹ phương pháp thiết lập phương trình nhé.
Bài 5: Bài toán đuổi nhau
Phân tích: Hai người đi cùng chiều. Người thứ nhất xuất phát trước 1 giờ 30 phút (tức là 1,5 giờ). Để gặp nhau, quãng đường hai người đi được phải bằng nhau.
- Thời gian người thứ nhất đi trước là: 8 giờ 30 phút – 7 giờ = 1,5 giờ.
- Quãng đường người thứ nhất đi được trong 1,5 giờ là: 40 nhân 1,5 = 60 km.
- Gọi t (giờ) là thời gian người thứ hai đi đến lúc gặp nhau (t lớn hơn 0).
- Quãng đường người thứ nhất đi được là: 40 nhân (t + 1,5).
- Quãng đường người thứ hai đi được là: 60 nhân t.
- Vì quãng đường bằng nhau, ta có phương trình: 40(t + 1,5) = 60t.
- Giải phương trình: 40t + 60 = 60t tương đương 20t = 60 suy ra t = 3 giờ.
Kết luận: Hai người gặp nhau lúc: 8 giờ 30 phút + 3 giờ = 11 giờ 30 phút.
Bài 6: Bài toán hai người đi ngược chiều
Phân tích: Gọi vận tốc người đi từ A là x (km/h), vận tốc người đi từ B là y (km/h) (x, y lớn hơn 0).
- Trường hợp 1: Gặp nhau cách A là 2 km, nghĩa là người từ A đi 2 km, người từ B đi 3,6 – 2 = 1,6 km. Thời gian đi bằng nhau: 2/x = 1,6/y hay 2y = 1,6x (1).
- Trường hợp 2: Quãng đường là 3,6 km, trung điểm là 1,8 km. Người đi chậm xuất phát trước 6 phút (0,1 giờ).
- Giả sử người từ A đi nhanh hơn, người từ B đi chậm hơn: Thời gian người B đi là 1,8/y, thời gian người A đi là 1,8/x. Ta có: 1,8/y – 1,8/x = 0,1 (2).
- Từ (1) suy ra x = 1,25y. Thay vào (2): 1,8/y – 1,8/(1,25y) = 0,1.
- Giải phương trình: 1,8/y – 1,44/y = 0,1 suy ra 0,36/y = 0,1 suy ra y = 3,6 km/h.
- Suy ra x = 1,25 nhân 3,6 = 4,5 km/h.
Kết luận: Vận tốc hai người lần lượt là 4,5 km/h và 3,6 km/h.
Bài 7: Bài toán ca nô trên sông
Phân tích: Gọi vận tốc riêng của ca nô xuôi dòng là x (km/h) và ca nô ngược dòng là y (km/h) (x, y lớn hơn 3).
- Thời gian 1 giờ 40 phút bằng 5/3 giờ.
- Tổng vận tốc hai ca nô là: 85 chia (5/3) = 51 km/h.
- Theo đề bài, vận tốc xuôi dòng lớn hơn vận tốc ngược dòng là 9 km/h, nên: x – y = 9.
- Hệ phương trình: x + y = 51 và x – y = 9.
- Cộng hai vế: 2x = 60 suy ra x = 30 km/h. Suy ra y = 21 km/h.
- Vận tốc riêng của ca nô xuôi dòng: 30 – 3 = 27 km/h.
- Vận tốc riêng của ca nô ngược dòng: 21 + 3 = 24 km/h.
Kết luận: Vận tốc riêng của hai ca nô lần lượt là 27 km/h và 24 km/h.
Giải thích các bước giải:
Bài 5:
Gọi \(x\) (giờ) là thời gian người thứ nhất đi từ lúc khởi hành đến lúc gặp nhau (\(x > 1,5\))
Gọi \(y\) (giờ) là thời gian người thứ hai đi từ lúc khởi hành đến lúc gặp nhau (\(y > 0\))
Vì người thứ hai xuất phát sau người thứ nhất: \(8\) giờ \(30\) phút – \(7\) giờ \(= 1\) giờ \(30\) phút \(= 1,5\) giờ do đó có pt: \(x – y = 1,5\) (1)
Vì quãng đường hai người đi được từ A đến điểm gặp nhau là bằng nhau nên tiếp tục có pt: \(40x = 60y\) (2)
Từ (1) và (2) có hpt \(\begin{cases} x – y = 1,5 \\ 40x – 60y = 0 \end{cases}\)
Từ (1) suy ra \(x = y + 1,5\) thế vào (2) ta được:
\(40(y + 1,5) – 60y = 0 \Rightarrow 40y + 60 – 60y = 0 \Rightarrow 20y = 60 \Rightarrow y = 3\)
Suy ra \(x = 3 + 1,5 = 4,5\)
Thời điểm hai người gặp nhau là: \(7\) giờ \(+ 4,5\) giờ = \(11\) giờ \(30\) phút.
Bài 6:
Gọi \(x\) (km/h) là vận tốc người đi từ A và \(y\) (km/h) là vận tốc người đi từ B (\(x, y > 0\))
Xét TH1: Hai người khởi hành cùng lúc và gặp nhau tại địa điểm cách A là \(2\) km (nói dễ hiểu tức là người từ A đi được \(2\) km và người từ B đi được \(3,6 – 2 = 1,6\)km)
Vì thời gian đi bằng nhau nên ta có pt: \(\dfrac{2}{x} = \dfrac{1,6}{y} \Rightarrow 2y = 1,6x \Rightarrow y = 0,8x\) (1)
Vì \(y = 0,8x\) nên \(x > y\) do đó người đi từ B là người đi chậm hơn
Xét TH2: Hai người gặp nhau ở chính giữa quãng đường (nghĩa là mỗi người đi được \(3,6 : 2 = 1,8\) km)
Người đi chậm từ \(B\) xuất phát trước \(6\) phút \(= 0,1\) giờ nên thời gian người từ \(B\) đi nhiều hơn người từ \(A\) là \(0,1\) giờ khi đó có pt: \(\dfrac{1,8}{y} – \dfrac{1,8}{x} = 0,1\) (2)
Từ (1) và (2) ta có hpt \(\begin{cases} y = 0,8x \\ \dfrac{1,8}{y} – \dfrac{1,8}{x} = 0,1 \end{cases}\)
Thế (1) vào (2) ta được:
\(\dfrac{1,8}{0,8x} – \dfrac{1,8}{x} = 0,1 \Rightarrow \dfrac{2,25}{x} – \dfrac{1,8}{x} = 0,1 \Rightarrow \dfrac{0,45}{x} = 0,1 \Rightarrow x = 4,5\)
Suy ra \(y = 0,8 . 4,5 = 3,6\)
Vận tốc người đi từ A là \(4,5\) km/h, người đi từ B là \(3,6\) km/h.
Bài 7:
Đổi \(1\) giờ \(40\) phút \(= \dfrac{5}{3}\) giờ
Gọi \(x\) (km/h) là vận tốc riêng của cano đi xuôi dòng và \(y\) (km/h) là vận tốc riêng của cano đi ngược dòng (\(x > y > 3\))
Vì vận tốc riêng của cano đi xuôi dòng lớn hơn vận tốc riêng của cano đi ngược dòng là \(9\) km/h nên ta có pt: \(x – y = 9\) (1)
Vận tốc lúc xuôi dòng của cano là \(x + 3\) (km/h)
Vận tốc lúc ngược dòng của cano là \(y – 3\) (km/h)
Vì hai cano đi ngược chiều gặp nhau sau \(\dfrac{5}{3}\) giờ trên quãng đường \(85\)km nên ta có pt:
\(\dfrac{5}{3}(x + 3) + \dfrac{5}{3}(y – 3) = 85 \Rightarrow \dfrac{5}{3}(x + y) = 85 \Rightarrow x + y = 51\) (2)
Từ (1) và (2) ta có hpt \(\begin{cases} x – y = 9 \\ x + y = 51 \end{cases}\)
Cộng \(2\) pt vế theo vế ta được: \(2x = 60 \Rightarrow x = 30\)
Suy ra \(y = 30 – 9 = 21\)
Vận tốc riêng của cano xuôi dòng là \(30\)km/h và cano ngược dòng là \(21\)km/h

Trợ Lý Xưởng In Thiên Nam
Add comment