nêu thể loại, hoàn cảnh sáng tác , bố cục , tóm tắt hồi thứ 14 của…

Chào các em học sinh lớp 8 yêu quý! Hôm nay, thầy/cô sẽ cùng các em tìm hiểu sâu hơn về đoạn trích Quang Trung đại phá quân Thanh (trích từ tác phẩm Hoàng Lê nhất thống chí của Ngô gia văn phái). Chúng ta sẽ cùng nhau phân tích chi tiết về thể loại, hoàn cảnh sáng tác, bố cục và phần tóm tắt của Hồi thứ 14 nhé.

1. Thể loại

Đoạn trích thuộc thể loại tiểu thuyết chương hồi – một thể loại văn học cổ trung đại rất phổ biến ở Trung Quốc và được ảnh hưởng sang Việt Nam. Đặc điểm của thể loại này là:

• Truyện được chia thành nhiều hồi, mỗi hồi thường có tên đề từ khái quát nội dung chính của hồi đó.
• Kể chuyện theo trình tự thời gian, sự việc trước sau rõ ràng.
• Khắc họa sự kiện lịch sử kết hợp với nghệ thuật kể chuyện hấp dẫn, chân thực và sinh động.

2. Hoàn cảnh sáng tác

Tác phẩm Hoàng Lê nhất thống chí do nhóm tác giả thuộc dòng họ Ngô Thì (được gọi là Ngô gia văn phái, tiêu biểu là Ngô Trí Hoàn và Ngô Thì Chí) viết vào khoảng cuối thời Lê sơ đầu thời Nguyễn. Tác phẩm ghi chép lại lịch sử nước ta trong khoảng thời gian ba mươi năm, từ khi Trịnh Kiểm dựng nghiệp đến khi triều Tây Sơn sụp đổ và nhà Nguyễn thành lập. Riêng Hồi thứ 14 tập trung tái hiện chiến công thần tốc đại phá quân Thanh của vua Quang Trung Nguyễn Huệ vào mùa xuân năm Kỷ Dậu (1789).

3. Bố cục của Hồi thứ 14

Đoạn trích trong sách giáo khoa có thể chia làm 3 phần chính theo diễn biến của sự kiện lịch sử:

• Phần 1 (Từ đầu đến “hôm nay thu phục lại”): Tin quân Thanh đánh chiếm Thăng Long, Bắc Bình Vương Nguyễn Huệ lên ngôi hoàng đế, thân chinh thống lĩnh đại quân ra Bắc diệt giặc và lời dụ tướng sĩ tại Tam Điệp.
• Phần 2 (Tiếp theo đến “tướng sĩ bỏ chạy ngũ thể”): Cuộc hành quân thần tốc của vua Quang Trung và chiến thắng oanh liệt ở các đồn tiền tiêu như Gián Khán, Ngọc Hồi, Đống Đa.
• Phần 3 (Phần còn lại): Sự đại bại của quân Thanh và tình cảnh thảm hại của vua tôi Lê Chieu Thống khi phải chạy trốn sang Trung Quốc.

4. Tóm tắt nội dung Hồi thứ 14

Vào mùa đông năm Mậu Thân (1788), quân Thanh do Tôn Sĩ Nghị chỉ huy với danh nghĩa giúp nhà Lê đã đem quân xâm lược nước ta và chiếm đóng thủ đô Thăng Long. Nghe tin dữ, Bắc Bình Vương Nguyễn Huệ lập tức họp bàn với các tướng sĩ, lên ngôi hoàng đế lấy niên hiệu là Quang Trung, rồi trực tiếp thống lĩnh đại quân tiến ra Bắc.

Trên đường hành quân ra Bắc, tại Tam Điệp, nhà vua đã tổ chức duyệt binh, ban bố kỷ luật nghiêm minh và khẳng định chắc chắn sẽ quét sạch quân Thanh chỉ trong vòng mười ngày Tết. Nhờ sự chuẩn bị chu đáo, chiến lược tài tình và tốc độ hành quân thần tốc “thần tiên”, quân Tây Sơn đã bất ngờ tấn công và đánh tan các đồn giặc vào dịp Tết Kỷ Dậu (1789).

Đỉnh cao là trận Ngọc Hồi và Đống Đa, nơi vua Quang Trung trực tiếp chỉ huy với khí thế sục sôi chiến thắng. Quân Thanh thua to, tướng giặc là Sầm Nghi Đống phải thắt cổ tự tử, Tôn Sĩ Nghị hoảng loạn tháo chạy qua biên giới không kịp mặc giáp. Vua tôi Lê Chiêu Thống đành phải dắt díu nhau chạy trốn sang phương Bắc lưu vong. Đoạn trích khép lại với hình ảnh khải hoàn ca của nghĩa quân Tây Sơn và sự sụp đổ hoàn toàn của bè lũ bán nước, cõng rắn cắn gà nhà.

Hy vọng phần hướng dẫn chi tiết này sẽ giúp các em nắm chắc kiến thức để chuẩn bị tốt cho các bài kiểm tra sắp tới nhé!