Câu 2 (trang 17 sgk Ngữ văn 9 Tập 1): Đọc các câu sau và thực hiện…
– Nay đã bình rơi trâm gãy, mây tạnh mưa tan, sen rũ trong ao, liễu tàn trước gió; khóc tuyết bông hoa rụng cuống, kêu xuân cái én lìa đàn, nước thẳm buồm xa, đâu còn có thể lại lên núi Vọng Phu kia nữa.
– Thiếp nếu đoan trang giữ tiết, trinh bạch gìn lòng, vào nước xin làm ngọc Mị Nương, xuống đất xin làm cỏ Ngu mĩ.
– Nương tử nghĩa khác Tào Nga, hờn không Tinh Vệ mà phải ôm mối hận gieo mình xuống nước.
– Vả chăng, ngựa Hồ gầm gió bắc, chim Việt đậu cành nam.
a. Cho biết các cụm từ in đậm có đặc điểm gì chung.
b. Đọc chú thích để biết nghĩa của các cụm từ in đậm trong các câu trên.
c. Nêu tác dụng của việc sử dụng những cụm từ đó trong ngữ cảnh.
Chào các em học sinh lớp 9 yêu quý! Hôm nay, thầy/cô sẽ cùng các em đi sâu vào tìm hiểu và giải đáp chi tiết Câu 2 (trang 17, sách giáo khoa Ngữ văn 9, Tập 1) – một phần kiến thức rất quan trọng liên quan đến nghệ thuật sử dụng điển tích, điển cố trong đoạn trích Chuyện người con gái Nam Xương.
Để giúp các em nắm vững bài học, chúng ta sẽ lần lượt giải quyết từng yêu cầu a, b và c nhé.
Giải đáp yêu cầu a: Đặc điểm chung của các cụm từ in đậm
- Trong văn bản, các cụm từ in đậm (như: bình rơi trâm gãy, mây tạnh mưa tan, sen rũ trong ao, liễu tàn trước gió, ngọc Mị Nương, cỏ Ngu mĩ, Tào Nga, Tinh Vệ, ngựa Hồ gầm gió bắc, chim Việt đậu cành nam) đều có chung một đặc điểm ngữ văn quan trọng.
- Đó chính là hệ thống các điển tích, điển cố và hình ảnh mang tính ước lệ, tượng trưng cao được trích xuất từ văn hóa, lịch sử và văn học dân gian Trung Hoa cũng như truyền thuyết Việt Nam.
Giải đáp yêu cầu b: Ý nghĩa của các cụm từ in đậm (dựa vào phần chú thích)
- Bình rơi trâm gãy, mây tạnh mưa tan, sen rũ trong ao, liễu tàn trước gió: Các điển tích, hình ảnh tượng trưng cho sự chia lìa, tan vỡ, đau thương và sự tàn phai của hạnh phúc lứa đôi.
- Núi Vọng Phu: Điển tích chỉ người vợ chung thủy chờ chồng đến hóa đá.
- Ngọc Mị Nương, cỏ Ngu mĩ: Các điển tích gắn liền với sự trong trắng, tấm lòng tiết nghĩa và cái chết bi thảm của người phụ nữ vì tình yêu, danh dự.
- Tào Nga, Tinh Vệ: Điển tích ca ngợi sự hiếu thảo, nỗi oan ức lớn hoặc ý chí kiên cường, bi phẫn đến cùng cực phải gieo mình xuống nước tự tử.
- Ngựa Hồ gầm gió bắc, chim Việt đậu cành nam: Điển tích nói về nỗi nhớ quê hương, nhớ người thân da diết, tinh thần hướng về cội nguồn (vật ở phương bắc vẫn nhớ phương bắc, chim ở phương nam vẫn nhớ cội nguồn phương nam).
Giải đáp yêu cầu c: Tác dụng của việc sử dụng các cụm từ trong ngữ cảnh
Việc Nguyễn Dữ sử dụng dày đặc các điển tích, điển cố trong đoạn văn này mang lại những giá trị nghệ thuật và biểu cảm vô cùng sâu sắc:
- Thứ nhất, tăng tính biểu cảm và giá trị gợi hình: Giúp diễn tả trọn vẹn nỗi đau đớn tột cùng, sự tuyệt vọng, nỗi oan khuất thấu trời xanh cũng như tấm lòng thủ tiết, trinh bạch của nhân vật Vũ Nương trước khi nàng tự lẫm mình xuống sông Hoài.
- Thứ hai, thể hiện tấm lòng oan khuất và sự minh oan cho nhân vật: Lời trăn trối của Vũ Nương không chỉ là tiếng kêu oan mà còn là lời khẳng định đinh ninh về phẩm chất cao đẹp, trong sạch của nàng, khiến người đọc vô cùng đồng cảm, xót xa.
- Thứ ba, tạo nét đẹp cổ kính, trang trọng cho tác phẩm: Việc vận dụng linh hoạt điển tích, điển cố làm cho văn bản mang đậm màu sắc văn học trung đại, thể hiện bút pháp nghệ thuật bậc thầy của nhà văn Nguyễn Dữ, đồng thời cho thấy vốn hiểu biết uyên bác của tác giả.
Như vậy, qua câu hỏi này, chúng ta thấy được nghệ thuật biểu đạt tinh tế của tác giả trong việc khắc họa bi kịch của người phụ nữ dưới chế độ phong kiến. Các em hãy ghi chép lại đầy đủ vào vở và học thuộc ý nghĩa của các điển tích này để làm nền tảng cho các bài kiểm tra sắp tới nhé!
\(a)\) đặc điểm chung: đều là điển tích, điển cổ
\(b)\)
\(-\) đâu còn có thể lên núi vọng phu kia nữa: không còn có thể chờ chồng nữa
\(-\) vào nước xin làm ngọc Mị Nương, xuống đất xin làm cỏ Ngu Mĩ: đoan trang, giữ tiết, tấm long trinh bạch, thanh cao
\(-\) nghĩa khác Tào Nga, hờn không Tinh Vệ:
\(+\) Tào Nga: Nhảy xuống sông tìm xác cha \(to\) Đây là cái chết vì chữ hiếu. Vũ Nương k chết vì lý do này mà chết vì nỗi oan
\(+\) Tinh vệ: Chim Tinh Vệ lấy đá lấp biển \(to\) Đây là csi chết vì sự thù hận. Vũ Nương k chết vì lý do này mà chết vì nỗi oan
\(-\)ngựa Hồ gầm gió bắc, chim Việt đậu cành nam: nỗi lòng nhớ quên hương
\(c)\) Tác dụng: lm nổi bật vẻ đẹp, giá trị bên trong của Vũ Nương
\(a.” Đặc điểm:”\) Các cụm từ in đậm đều là điển cố, điển tích \(-\) những hình ảnh, sự việc, nhân vật được lấy từ các câu chuyện, truyền thuyết xưa, có ý nghĩa hàm súc, dùng một hình ảnh ngắn nhưng gợi ra ý nghĩa sâu rộng.
\(b.” Nghĩa của các cụm từ in đậm:”\)
\(-\)“đâu còn có thể lại lên núi Vọng Phu kia nữa”
`\( Núi Vọng Phu gắn với hình ảnh người vợ thủy chung chờ chồng đến hóa đá, Vũ Nương muốn nói nàng và Trương Sinh đã chia lìa, không còn cơ hội đoàn tụ
\)-\(“vào nước xin làm ngọc Mị Nương, xuống đất xin làm cỏ Ngu mĩ”
\)\( Những câu chuyện về tình nghĩa, sự thủy chung, Vũ Nương muốn khẳng định tấm lòng trong sạch, thủy chung của mình, dù cht cũng ko thay đổi
\)-\(“nghĩa khác Tào Nga, hờn không Tinh Vệ”
\)\( Hình ảnh gắn với mối hận và ý chí không nguôi \)->\( Vũ Nương thể hiện nỗi oan khuất và mối hận sâu sắc vì bị nghi oan
\)-\(“ngựa Hồ gầm gió bắc, chim Việt đậu cành nam”
\)\( Biểu hiện nỗi nhớ quê hương, nơi chôn nhau cắt rốn
\)c.” Tác dụng:”\(
\)-\(Làm lời văn cô đọng, hàm súc, giàu sức gợi
\)-\(Tạo màu sắc cổ kính, trang trọng cho lời văn
\)-\(Giúp Vũ Nương bộc lộ rõ hơn nỗi đau, sự oan khuất, lòng thủy chung và nỗi nhớ quê hương
\)-`Thể hiện tài năng và vốn hiểu biết văn hóa của Nguyễn Dữ
Trợ Lý Xưởng In Thiên Nam
Add comment