Đề bài: Chỉ ra biện pháp tu từ ẩn dụ được sử dụng trong hai câu thơ :

“Những ngọn đèn không bao giờ nhắm mắt

Như những tâm hồn không bao giờ tắt.”

Bài làm:

Trước hết, các em hãy đọc kỹ hai câu thơ:

“Những ngọn đèn không bao giờ nhắm mắt

Như những tâm hồn không bao giờ tắt.”

1. Chỉ ra biện pháp tu từ ẩn dụ:

Trong hai câu thơ trên, biện pháp tu từ chủ yếu được sử dụng là ẩn dụ.

2. Phân tích biện pháp tu từ ẩn dụ:

Để phân tích, chúng ta cần xác định cái gì được dùng để ẩn dụ và cái gì được ẩn dụ.

a. Câu thơ thứ nhất: “Những ngọn đèn không bao giờ nhắm mắt”

Ở đây, nhà thơ sử dụng hình ảnh “những ngọn đèn không bao giờ nhắm mắt”.

Thông thường, ngọn đèn có thể tắt hoặc sáng. Tuy nhiên, cách nói “không bao giờ nhắm mắt” lại mang một ý nghĩa sâu sắc hơn.

Chúng ta có thể hiểu “nhắm mắt” ở đây theo nghĩa đen là hành động của con người, nhưng khi áp dụng cho ngọn đèn, nó mang tính hình tượng cao.

“Những ngọn đèn không bao giờ nhắm mắt” là một phép ẩn dụ để chỉ những ngọn đèn luôn tỏa sáng, luôn canh gác, luôn sẵn sàng soi đường, dù đêm tối hay trong bất kỳ hoàn cảnh nào.

Nó gợi lên sự tỉnh táo, cảnh giác, không ngừng nghỉ, và ý chí kiên cường.

b. Câu thơ thứ hai: “Như những tâm hồn không bao giờ tắt”

Câu thơ này sử dụng hình ảnh “những tâm hồn không bao giờ tắt”.

“Tâm hồn” ở đây không phải là ngọn đèn vật chất, mà là một khái niệm trừu tượng, chỉ ý chí, tinh thần, tình cảm, nghị lực sống của con người.

Việc nói “không bao giờ tắt” ám chỉ sự bền bỉ, bất diệt, luôn cháy bỏng, luôn sống động.

c. Mối quan hệ ẩn dụ giữa hai câu thơ:

Nhà thơ đã đặt hai hình ảnh này cạnh nhau bằng từ so sánh “Như”, nhưng thực chất đây là một phép ẩn dụ xuyên suốt.

Ngọn đèn (vật chất, cụ thể) được dùng để ẩn dụ cho tâm hồn (trừu tượng, tinh thần).

Cụ thể:

• “Ngọn đèn không bao giờ nhắm mắt” (ẩn dụ cho) –> “Tâm hồn không bao giờ tắt”.

Sự sáng của ngọn đèn, sự tỉnh táo, không ngừng nghỉ của nó được ví với sự sống động, ý chí kiên cường, tinh thần bất diệt của những con người đang chiến đấu và phục vụ Tổ quốc.

Cả ngọn đèn và tâm hồn đều mang ý nghĩa về sự soi sáng, dẫn đường, sưởi ấm và giữ vững ý chí trong đêm tối, trong hoàn cảnh khó khăn.

Chúng ta có thể hiểu thêm rằng, những ngọn đèn dầu trên đường hành quân, trên chiến trường, chúng không chỉ là vật chiếu sáng đơn thuần mà còn là biểu tượng cho sự kiên cường, bất khuất, lòng yêu nước và ý chí chiến đấu không ngừng nghỉ của bộ đội ta. Từng ngọn đèn ấy như đại diện cho từng “tâm hồn” của người lính, luôn cháy bỏng, luôn hướng về phía trước, không bao giờ chùn bước.

Kết luận:

Như vậy, thông qua phép ẩn dụ “Ngọn đèn không bao giờ nhắm mắt” tương ứng với “Tâm hồn không bao giờ tắt”, nhà thơ Tạ Hữu Tấn đã ca ngợi vẻ đẹp của những tâm hồn cao đẹp, kiên cường, bất khuất, luôn sẵn sàng cống hiến và chiến đấu vì Tổ quốc, giống như những ngọn đèn luôn âm thầm soi sáng, dẫn đường trong đêm tối.

Các em thấy đó, chỉ với hai câu thơ, nhà thơ đã vẽ nên một bức tranh vô cùng giàu sức gợi và đầy ý nghĩa. Bài học của chúng ta hôm nay đến đây là kết thúc. Các em về nhà ôn lại kiến thức và chuẩn bị cho bài học tiếp theo nhé!