1. Mở bài

Vũ Tú Nam là một nhà văn giàu tình cảm, những tác phẩm của ông thường thấm đượm chất thơ, nhẹ nhàng mà sâu lắng, đặc biệt là những truyện viết về tuổi thơ và tình cảm gia đình. Truyện ngắn “Bà ốm” là một trong số đó, một câu chuyện dung dị nhưng đã khắc họa thành công tình bà cháu thiêng liêng, ấm áp. Điểm nhấn của tác phẩm chính là nhân vật Loan – một cô bé hồn nhiên nhưng rất đỗi hiếu thảo và tinh tế, với những diễn biến tâm trạng đầy xúc động trước căn bệnh của bà mình.

2. Thân bài

Phân tích tâm trạng nhân vật Loan:

Diễn biến tâm trạng của Loan là sợi chỉ đỏ xuyên suốt tác phẩm, bộc lộ rõ nét tình yêu thương vô bờ bến mà em dành cho bà:

• Ban đầu, khi nghe tin bà ốm, Loan từ chỗ nghĩ “chỉ bị cảm cúm sơ sơ” đã giật mình và bàng hoàng lo lắng tột độ khi thấy mẹ rơm rớm nước mắt, bà phải cáng đi cấp cứu. Nỗi lo lắng ấy hiện hữu suốt đêm, khiến mẹ và Loan “ít ngủ, thương bà, lo cho bà”. Đó là sự bàng hoàng, bất ngờ và nỗi sợ hãi tột cùng của một đứa trẻ khi người thân yêu nhất của mình gặp chuyện chẳng lành. Loan đã thực sự suy sụp, mất ăn mất ngủ vì bà.

• Sau khi bố về báo tin bà đã tỉnh, Loan cảm thấy nhẹ nhõm, an tâm phần nào, nhưng nỗi nhớ và sự thiếu vắng bà vẫn khắc khoải, day dứt trong lòng em. Loan nhận ra “mới vắng bà có mấy ngày mà đàn gà cứ ngơ ngác cả ra”. Không chỉ đàn gà, mà ngay cả những đồ vật quen thuộc trong nhà như “bình vôi ăn trầu”, “cái chổi”, “cái rế, cái nồi, cái rổ bát” hay cây cối ngoài vườn cũng trở nên trống trải. Thậm chí, em còn nhân hóa cả “các ngọn mướp cứ ngóc đầu lên chờ đợi được bàn tay bà tưới tắm”, “con cóc ở tít trong gầm cũng như sốt ruột, cứ nhảy ra rồi lại nhảy vào” để thể hiện nỗi nhớ bà da diết, bao trùm khắp không gian sống của em. Điều này cho thấy Loan có một tâm hồn vô cùng nhạy cảm và gắn bó sâu sắc với mọi thứ gắn liền với bà.

• Dù bận ôn thi, không thể lên thăm bà, Loan vẫn thể hiện sự quan tâm, chu đáo và tinh tế của mình bằng hành động cụ thể: em chọn “đúng mười quả trứng gà tươi nhất” để gửi biếu bà. Đặc biệt, trong bức thư gửi bà, Loan không hề nhắc đến việc mình gửi trứng. Đây chính là biểu hiện cao nhất của sự tế nhị, không muốn “kể công” hay khiến bà cảm thấy áy náy, mà chỉ mong bà yên tâm chữa bệnh. Loan chỉ muốn bà biết rằng ở nhà mọi việc vẫn ổn, và cháu vẫn luôn yêu thương, làm theo lời bà dặn.

• Khi bà trở về, Loan không kìm được cảm xúc, “chạy ra ôm lấy bà, giụi đầu vào ngực áo bà, khóc òa lên”. Đây là những giọt nước mắt vỡ òa của niềm hạnh phúc, sự nhẹ nhõm khi thấy bà trở về bình an, sau bao ngày lo lắng, nhớ nhung. Tiếng khóc ấy là sự giải tỏa của tất cả những cảm xúc dồn nén bấy lâu.

• Cuối cùng, khi bà “mắng yêu” và trao quà, Loan “khúc khích cười” nhưng “mắt thì vẫn khóc”. Đó là nụ cười của niềm vui, của sự được bà chiều chuộng, nhưng cũng là những giọt nước mắt của sự thấu hiểu và lòng cảm động sâu sắc. Loan hiểu rằng bà đã dành dụm không ăn hết những thức quà đó để dành cho mình. Tình yêu thương của bà dành cho cháu thật vô bờ bến, và Loan đã cảm nhận trọn vẹn điều đó. Đây là đỉnh điểm của sự thấu hiểu, trân trọng và yêu thương bà vô điều kiện của Loan.

Đánh giá về tính cách và ý nghĩa hình tượng nhân vật:

Loan hiện lên là một cô bé giàu tình cảm, hiếu thảo, tinh tế và sâu sắc. Em không chỉ thể hiện tình yêu thương bằng lời nói mà còn bằng những hành động cụ thể, chu đáo và đầy ý nghĩa. Hình tượng Loan không chỉ là một đứa cháu ngoan mà còn là biểu tượng đẹp đẽ của tình cảm gia đình, đặc biệt là tình bà cháu trong văn hóa Việt Nam.

Thông điệp của tác phẩm:

Qua câu chuyện về Loan và bà, Vũ Tú Nam muốn gửi gắm thông điệp sâu sắc về giá trị của tình thân, tình cảm gia đình. Tình bà cháu là một trong những mối quan hệ thiêng liêng, ấm áp nhất, cần được trân trọng và giữ gìn. Tác phẩm nhắc nhở chúng ta hãy biết quan tâm, yêu thương, chăm sóc những người thân yêu khi họ còn ở bên.

Nghệ thuật:

Tác phẩm sử dụng ngôn ngữ giản dị, gần gũi, giàu cảm xúc, phù hợp với lứa tuổi và tâm lý nhân vật. Việc kể chuyện theo ngôi thứ ba giúp người đọc có cái nhìn khách quan nhưng vẫn đi sâu vào nội tâm nhân vật Loan. Đặc biệt, biện pháp nhân hóa được sử dụng hiệu quả (đàn gà ngơ ngác, cây mướp ngóc đầu, con cóc sốt ruột) đã làm nổi bật nỗi nhớ bà da diết của Loan và tăng tính biểu cảm cho văn bản.

3. Kết bài

“Bà ốm” của Vũ Tú Nam là một câu chuyện cảm động về tình bà cháu, trong đó nhân vật Loan đã để lại ấn tượng sâu sắc trong lòng người đọc bởi tâm hồn trong sáng, tấm lòng hiếu thảo và sự tinh tế hiếm có. Câu chuyện không chỉ ca ngợi vẻ đẹp của tình thân mà còn thức tỉnh trong mỗi chúng ta sự trân trọng và yêu thương đối với những người đã vun đắp cho cuộc đời mình, đặc biệt là ông bà – những “cây cao bóng cả” của gia đình.