BT3. 1/ Một tế bào sinh tinh có 4 cặp NST tương đồng ký hiệu AaBbDdEe…
.2/ Xét 3 tế bào sinh tinh của 1 loài động vật có KG AaBb. Xác định KG và tỷ lệ các loại giao tử được tạo ra từ 3 TB sinh tỉnh nói trên trong các trường hợp:
a. 3 TB giảm phân sinh giao tử bình thường.
b. 2 TB giảm phân bình thường, 1 TB có cặp NST chứa cặp gen Bb không phân ly ở kỳ sau của GP I và giảm phân II diễn ra bình thường, cặp NST còn lại phân ly bình thường.
Chào các em học sinh lớp 9! Thầy rất vui được đồng hành cùng các em trong chuyên đề ôn tập Sinh học hôm nay. Chúng ta sẽ cùng nhau giải quyết bài tập về quá trình giảm phân tạo giao tử và đột biến lệch bội một cách chi tiết và dễ hiểu nhất nhé.
Phần 1: Ký hiệu nhiễm sắc thể ở kỳ đầu I và kỳ cuối I của giảm phân
Cho một tế bào sinh tinh có bộ nhiễm sắc thể lưỡng bội gồm 4 cặp tương đồng được ký hiệu là AaBbDdEe. Các em cần nhớ rằng ở pha S của kỳ trung gian, ADN đã nhân đôi nhưng tâm động chưa chia, tạo thành nhiễm sắc thể kép gồm 2 chromatid chị em dính nhau ở tâm động.
- Kỳ đầu I: Các nhiễm sắc thể kép trong cặp tương đồng bắt đôi với nhau (tiếp hợp) và có thể trao đổi chéo. Ký hiệu bộ nhiễm sắc thể ở thời điểm này là: (AAaa)(BBbb)(DDdd)(EEee) hoặc viết gọn theo từng cặp kép tương đồng là AAaa, BBbb, DDdd, EEee.
- Kỳ cuối I: Trải qua giảm phân I, các cặp nhiễm sắc thể tương đồng phân li về hai cực của tế bào. Kết quả tạo ra 2 tế bào con (tế bào con thứ nhất và thứ hai), mỗi tế bào chứa bộ nhiễm sắc thể đơn kép (n kép). Ký hiệu ở mỗi tế bào con ở kỳ cuối I là: AaBbDdEe.
Phần 2: Xét 3 tế bào sinh tinh có kiểu gen AaBb giảm phân
Trước tiên, các em cần ghi nhớ nguyên tắc chung của quá trình giảm phân:
- Một tế bào sinh tinh (2n) giảm phân bình thường luôn tạo ra 4 tinh trùng với 2 loại giao tử với tỷ lệ bằng nhau (mỗi loại chiếm tỷ lệ 1 phần 2 hoặc 50%).
- Tổng số tinh trùng tạo ra từ 3 tế bào sinh tinh là: 3 nhân 4 bằng 12 tinh trùng.
Trường hợp a: Ba tế bào giảm phân sinh giao tử bình thường
Cả 3 tế bào đều giảm phân hoàn toàn bình thường, không xảy ra đột biến và không có hiện tượng trao đổi chéo.
- Tế bào 1 tạo ra: 2 tinh trùng mang gen AB và 2 tinh trùng mang gen ab (hoặc 2 Ab và 2 aB, tùy thuộc vào cách sắp xếp của các cặp nhiễm sắc thể ở mặt phẳng xích đạo của kỳ giữa I). Giả sử trường hợp các cặp phân li tạo ra 2 AB và 2 ab.
- Tế bào 2 và tế bào 3 cũng tương tự như vậy.
- Kết quả chung: 3 tế bào sinh ra tổng cộng 12 tinh trùng. Sẽ có 2 loại giao tử cơ bản với tỷ lệ bằng nhau là giao tử mang gen AB (6 tinh trùng) và giao tử mang gen ab (6 tinh trùng). Tỷ lệ giao tử là 1 AB : 1 ab (hoặc tỷ lệ số lượng là 50 phần trăm giao tử AB và 50 phần trăm giao tử ab).
Trường hợp b: Hai tế bào giảm phân bình thường, một tế bào rối loạn giảm phân I
Đề bài cho biết: 2 tế bào giảm phân bình thường, còn 1 tế bào có cặp nhiễm sắc thể chứa cặp gen Bb không phân li ở kỳ sau của giảm phân I, giảm phân II diễn ra bình thường, cặp nhiễm sắc thể chứa cặp gen Aa phân li bình thường.
- Hai tế bào giảm phân bình thường: Tạo ra tổng cộng 8 tinh trùng bình thường. Tỷ lệ các giao tử này là 1 AB : 1 ab (tương ứng với 4 tinh trùng AB và 4 tinh trùng ab).
- Một tế bào rối loạn ở giảm phân I (cặp Bb không phân li):
- Ở giảm phân I: Cặp Aa phân li bình thường, nhưng cặp Bb đi chung về một cực. Do đó, sau giảm phân I, một tế bào con nhận được cả hai nhiễm sắc thể kép mang gen B và b (ký hiệu là Bb), tế bào con còn lại không nhận được nhiễm sắc thể nào mang gen B hoặc b (không có B và b). Cả hai tế bào con này tiếp tục bước vào giảm phân II.
- Ở giảm phân II: Các nhiễm sắc thể đơn kép tách tâm động đi về hai cực. Tế bào mang Bb sẽ tạo ra 2 tinh trùng mang cả B và b (ký hiệu là AaBb nếu xét cả cặp A, hoặc cụ thể là ABb và aBb). Tế bào không mang gen B và b sẽ tạo ra 2 tinh trùng khuyết nhiễm sắc thể này (chỉ mang gen A hoặc gen a, ký hiệu là A và a).
- Tổng hợp tất cả các loại giao tử từ 3 tế bào:
- Giao tử bình thường: 4 tinh trùng AB và 4 tinh trùng ab.
- Giao tử đột biến (thừa gen): 1 tinh trùng ABb và 1 tinh trùng aBb (hoặc tương đương).
- Giao tử đột biến (thiếu gen): 1 tinh trùng A và 1 tinh trùng a.
- Tỷ lệ các loại giao tử chung của cả 3 tế bào: Xét trên tổng số 12 tinh trùng được tạo ra, tỷ lệ cụ thể là: 4 phần 12 giao tử AB, 4 phần 12 giao tử ab, 1 phần 12 giao tử ABb, 1 phần 12 giao tử aBb, 1 phần 12 giao tử A, và 1 phần 12 giao tử a (rút gọn thành tỷ lệ tương đối giữa các loại giao tử là 4 AB : 4 ab : 1 ABb : 1 aBb : 1 A : 1 a).
Như vậy, qua bài tập này, các em cần nắm chắc cơ chế giảm phân bình thường tạo ra các tổ hợp giao tử đồng đều, đồng thời hiểu rõ hậu quả của hiện tượng không phân li nhiễm sắc thể ở giảm phân I sẽ dẫn đến sự hình thành các giao tử đột biến số lượng nhiễm sắc thể (giao tử thừa gen và thiếu gen). Chúc các em học tập thật tốt!
\(1.\) Ký hiệu NST:
\(+\)Kỳ đầu I: \(AAaaBBbbDDddEEee\)
\(+\)Kỳ cuối I: \(\left[\begin{matrix} AABBDDEE,aabbddee \\ AABBDDee, aabbddEE \\ AABBddEE, aabbDDee \\ AABBddee, aabbDDEE \\ AAbbDDEE, aaBBddee \\ AAbbDDee, aaBBddEE \\ AAbbddEE, aaBBDDee \\ AAbbddee, aaBBDDEE \end{matrix}\right.\)
\(2.\)
\(+\)Mỗi tế bào sinh tinh khi giảm phân luôn tạo ra đúng \(4\) tinh trùng
\(+\)\(3\) tế bào sẽ tạo ra: \(3 \cdot 4 = 12\) (tinh trùng)
\(a)\)
\(+\)\(TH_1\): \(3\) tế bào phân li giống nhau\(=>\)Tạo ra \(2\) loại giao tử:
\(\left[\begin{matrix} 6\, \text{AB} : 6\, \text{ab} \\ 6\,\text{Ab} : 6\,\text{aB} \end{matrix}\right.\)
\(+\)\(TH_2\): \(2\) tế bào phân ly giống nhau, \(1\) tế bào khác\(=>\)Tạo ra \(4\) loạI giao tử
\(\left[\begin{matrix} 4\,\text{AB} : 4\,\text{ab} : 2\,\text{Ab} : 2\,\text{aB} \\ 4\,\text{Ab} : 4\,\text{aB} : 2\,\text{AB} : 2\,\text{ab} \end{matrix}\right.\)
\(b)\) Trường hợp \(2\) tế bào bình thường, \(1\) tế bào bị rối loạn ở cặp \(Bb\)
\(+\)\(2\) tế bào bình thường tạo ra \(8\) tinh trùng bình thường\(=>\)Cho các loại giao tử: \(AB, ab\) hoặc \(Ab, aB\)
\(+\)\(1\) tế bào bị rối loạn cặp \(Bb\) không phân ly ở GP I\(=>\)Tạo ra \(4\) tinh trùng đột biến: \(1\,\text{ABb} : 1\,\text{A} : 1\,\text{aBb} : 1\,\text{a}\)
\(+\)Các loại kiểu gen giao tử:
\(AB, Ab, aB, ab, ABb, aBb, A, a\)
\(+\)Tỷ lệ các loại giao tử:
\(2\,\text{AB} : 2\,\text{ab} : 2\,\text{Ab} : 2\,\text{aB} : 1\,\text{ABb} : 1\,\text{aBb} : 1\,\text{A} : 1\,\text{a}\)
Trợ Lý Xưởng In Thiên Nam
Add comment