Câu 1: Trong các tác phẩm đã đọc, tác phẩm nào có tác động mạnh mẽ đến tư duy của anh (chị), khơi dậy khát vọng, ý chí phấn đấu, tiên phong, sáng tạo, tự tin bước vào kỷ nguyên mới của dân tộc.

Đây là một câu hỏi mở, đòi hỏi các em phải huy động kiến thức từ những tác phẩm Ngữ Văn đã học, kết hợp với cảm nhận cá nhân. Cô không có một đáp án duy nhất cho câu hỏi này, vì mỗi tác phẩm sẽ có những tác động khác nhau đến mỗi người.

Cách làm:

1. Xác định tác phẩm tiêu biểu: Hãy nhớ lại những tác phẩm đã học trong chương trình lớp 10, đặc biệt là những tác phẩm văn học. Suy nghĩ xem tác phẩm nào đã để lại ấn tượng sâu sắc nhất trong em, khiến em phải suy ngẫm về cuộc sống, về bản thân và về dân tộc.
2. Phân tích tác động:
   • Tác động đến tư duy: Tác phẩm đó đã thay đổi cách nhìn nhận vấn đề của em như thế nào? Nó có làm em suy nghĩ khác đi về một sự vật, hiện tượng, hay một khía cạnh nào đó của cuộc sống không?
   • Khơi dậy khát vọng, ý chí phấn đấu: Những nhân vật, tình huống, hay tư tưởng trong tác phẩm có truyền cảm hứng cho em về những điều em muốn đạt được trong cuộc sống không? Nó có làm em muốn cố gắng hơn, vươn lên để đạt được mục tiêu không?
   • Tinh thần tiên phong, sáng tạo: Tác phẩm có đề cập đến những con người dám nghĩ, dám làm, dám đi đầu trong lĩnh vực nào không? Nó có khơi dậy trong em mong muốn được thử sức, được tạo ra những điều mới mẻ không?
   • Sự tự tin bước vào kỷ nguyên mới: Tác phẩm có giúp em hiểu rõ hơn về thời đại chúng ta đang sống, về những cơ hội và thách thức của “kỷ nguyên mới” không? Nó có làm em cảm thấy tự tin hơn khi đối diện với những thay đổi và phát triển của đất nước không?
3. Lập luận và dẫn chứng: Sau khi đã xác định được tác phẩm và phân tích các khía cạnh tác động, các em cần trình bày một cách logic, mạch lạc. Sử dụng các chi tiết, hình ảnh, câu nói, hay tình tiết cụ thể trong tác phẩm để minh chứng cho lập luận của mình.

Ví dụ về một số tác phẩm có thể có tác động mạnh mẽ (đây chỉ là gợi ý, các em hoàn toàn có thể chọn tác phẩm khác phù hợp với mình):

• Truyện Kiều (Nguyễn Du): Có thể khơi dậy sự đồng cảm với thân phận con người, suy ngẫm về giá trị đạo đức, về sự thay đổi của xã hội. Tinh thần phản kháng của nhân vật chính cũng có thể là nguồn cảm hứng.
• Tuyên ngôn độc lập (Hồ Chí Minh): Tác phẩm này mang sức mạnh khơi dậy lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc, ý chí bảo vệ độc lập, chủ quyền. Nó giúp ta nhận thức rõ hơn về vị thế của dân tộc trong kỷ nguyên mới.
• Đoàn thuyền đánh cá (Huy Cận): Bài thơ ca ngợi vẻ đẹp của lao động, của thiên nhiên, khơi dậy niềm tự hào về đất nước, về con người lao động sáng tạo.
• Việc của con (Trần Đăng Khoa – nếu đã học): Với giọng thơ hồn nhiên, mạnh mẽ, bài thơ có thể khơi dậy tinh thần trách nhiệm, ý chí vượt khó, dám đảm nhận “việc của con” trong công cuộc xây dựng đất nước.

Quan trọng là các em phải lựa chọn một tác phẩm mà thực sự rung động và có khả năng diễn đạt được những tác động đó một cách chân thành và thuyết phục.

Câu 2: Anh (chị) hãy viết một sáng kiến, kinh nghiệm nhằm thúc đẩy việc đọc sách cho các đối tượng: người dân ở khu vực biên giới, hải đảo; vùng có điều kiện kinh tế – xã hội khó khăn; người dân tộc thiểu số, người cao tuổi, người khuyết tật… (Nêu được mục tiêu, đối tượng hưởng lợi, nội dung công việc thực hiện, dự kiến kết quả đạt được. Khuyến khích những sáng kiến đã được áp dụng trong thực tiễn và có minh chứng).

Đây là một câu hỏi mang tính thực tiễn cao, đòi hỏi sự sáng tạo và lòng nhân ái của các em. Chúng ta sẽ cùng xây dựng một sáng kiến để lan tỏa văn hóa đọc.

Tên sáng kiến: “Cầu nối tri thức – Sách đến mọi miền”

Mục tiêu:

• Nâng cao dân trí: Giúp các đối tượng ưu tiên tiếp cận với tri thức, kiến thức mới, mở rộng hiểu biết về thế giới và đất nước.
• Nuôi dưỡng tâm hồn: Cung cấp nguồn giải trí lành mạnh, khơi gợi trí tưởng tượng, phát triển khả năng tư duy và cảm xúc.
• Gắn kết cộng đồng: Tạo không gian chia sẻ, trao đổi kiến thức, văn hóa, xây dựng cộng đồng đọc sách vững mạnh.
• Thúc đẩy bình đẳng: Xóa bỏ rào cản về địa lý, kinh tế, xã hội trong việc tiếp cận tri thức.

Đối tượng hưởng lợi:

• Người dân ở khu vực biên giới, hải đảo.
• Người dân ở vùng có điều kiện kinh tế – xã hội khó khăn.
• Người dân tộc thiểu số.
• Người cao tuổi.
• Người khuyết tật.
• (Ngoài ra, sáng kiến này còn có thể mở rộng cho các em học sinh, sinh viên ở các khu vực khó khăn).

Nội dung công việc thực hiện:

1. Thành lập “Tủ sách cộng đồng di động”:
   • Nguồn sách: Vận động quyên góp sách từ các cá nhân, tổ chức, nhà xuất bản, thư viện. Ưu tiên các loại sách phù hợp với từng đối tượng: sách thiếu nhi, sách kỹ năng, sách pháp luật, sách về văn hóa, lịch sử, truyện tranh giáo dục, sách y học cơ bản, sách văn học kinh điển.
   • Hình thức di động: Sử dụng các phương tiện có thể di chuyển dễ dàng như xe đạp có gắn thêm thùng đựng sách, xe máy, hoặc thậm chí là các gói bưu phẩm được vận chuyển định kỳ đến các điểm xa xôi. Đối với các khu vực biên giới, hải đảo có thể hợp tác với các tàu vận tải, lực lượng biên phòng, cảnh sát biển.
2. Tổ chức các buổi đọc sách tương tác:
   • “Giờ kể chuyện”: Dành cho trẻ em và người cao tuổi, với sự tham gia của các tình nguyện viên có khả năng kể chuyện hấp dẫn.
   • “Góc chia sẻ kinh nghiệm”: Mời những người có kiến thức, kỹ năng trong cộng đồng (ví dụ: nông dân giỏi, thầy thuốc già, người có kinh nghiệm làm ăn…) chia sẻ qua các buổi đọc sách thảo luận.
   • “Thư viện số hóa di động” (khi có điều kiện): Sử dụng các thiết bị máy tính bảng, điện thoại thông minh được nạp sẵn các tài liệu đọc và ứng dụng đọc sách để tiếp cận với người dân, đặc biệt là người khuyết tật có thể gặp khó khăn khi đọc sách giấy.
3. Xây dựng mạng lưới tình nguyện viên:
   • Tuyển chọn và đào tạo: Tuyển chọn những người yêu sách, có lòng nhiệt huyết, khả năng giao tiếp tốt. Tổ chức các buổi tập huấn về kỹ năng đọc sách cho trẻ, kỹ năng lắng nghe, kỹ năng truyền đạt thông tin.
   • Phân công nhiệm vụ: Các tình nguyện viên sẽ phụ trách việc thu thập sách, phân loại, vận chuyển, tổ chức các buổi đọc sách, và ghi nhận phản hồi từ người dân.
4. Ứng dụng công nghệ (tùy điều kiện):
   • Tạo nhóm cộng đồng trực tuyến: Sử dụng các ứng dụng nhắn tin, mạng xã hội để tạo nhóm trao đổi về sách, chia sẻ thông tin về các buổi đọc sách.
   • Xây dựng danh mục sách trực tuyến đơn giản: Giúp người dân có thể tham khảo sách có sẵn.
5. Phối hợp với các tổ chức địa phương:
   • Hợp tác với chính quyền địa phương, trường học, trạm y tế, các tổ chức xã hội, hội phụ nữ, đoàn thanh niên… để tiếp cận và huy động sự tham gia của người dân.

Dự kiến kết quả đạt được:

• Tăng tỷ lệ người đọc sách: Số lượng người dân tham gia đọc sách và các hoạt động liên quan tăng lên đáng kể ở các khu vực mục tiêu.
• Cải thiện kiến thức và kỹ năng: Người dân tiếp thu được kiến thức mới, nâng cao kỹ năng sống, kỹ năng lao động, hiểu biết về pháp luật, y tế…
• Nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của đọc sách: Cộng đồng nhận thức rõ hơn về vai trò của sách đối với sự phát triển cá nhân và xã hội.
• Giảm sự kỳ thị và cô lập: Người cao tuổi, người khuyết tật, người dân tộc thiểu số cảm thấy được quan tâm, kết nối với cộng đồng thông qua hoạt động đọc sách.
• Xây dựng được một nguồn tài nguyên sách có giá trị: Các tủ sách cộng đồng được duy trì và phát triển.
• Tạo tiền đề cho các hoạt động văn hóa, giáo dục khác: Sáng kiến có thể là bước đệm để triển khai các chương trình nâng cao dân trí khác.

Khuyến khích những sáng kiến đã được áp dụng trong thực tiễn và có minh chứng:

Hiện nay, đã có nhiều mô hình “Tủ sách lưu động” hoặc “Thư viện di động” hoạt động hiệu quả ở nhiều địa phương, đặc biệt là các tỉnh miền núi, vùng sâu vùng xa. Ví dụ như:

• Mô hình “Thư viện xe đạp” của các bạn trẻ tình nguyện: Các bạn sinh viên thường xuyên dùng xe đạp chở sách đến các xóm nghèo, vùng sâu để phục vụ trẻ em. Minh chứng: Có thể tìm kiếm thông tin trên báo chí, mạng xã hội về các chiến dịch tình nguyện như “Mang sách đến trường em”, “Tủ sách yêu thương”.
• Các dự án thư viện cộng đồng của các tổ chức phi chính phủ: Nhiều tổ chức đã triển khai các dự án xây dựng và vận hành thư viện ở các vùng khó khăn, thường đi kèm với các hoạt động đọc sách di động hoặc luân chuyển sách. Minh chứng: Các dự án của Sách và Hành động, Room to Read, Saigon Children’s Charity…
• Sự đóng góp của các lực lượng vũ trang ở biên giới, hải đảo: Các đơn vị bộ đội, biên phòng, cảnh sát biển thường xuyên tiếp nhận và luân chuyển sách báo, tạp chí để phục vụ cán bộ, chiến sĩ và người dân sinh sống tại các khu vực này. Minh chứng: Các bài báo về hoạt động văn hóa, tặng sách ở các đồn biên phòng, trường học vùng biên.

Cách trình bày minh chứng: Nếu em có kinh nghiệm hoặc biết về một sáng kiến cụ thể nào đó đã thành công, em hãy nêu tên tổ chức/cá nhân thực hiện, địa điểm, loại hình hoạt động, và kết quả đạt được (có thể kèm theo hình ảnh hoặc đường link nếu có).

Hy vọng với những gợi ý trên, các em sẽ có những bài làm thật hay và ý nghĩa. Hãy phát huy tối đa khả năng tư duy và sự sáng tạo của mình nhé!