Nói hơn thế, bản chất văn học dệt từ viên ngọc của người thi ca luôn là bản ác bất tử kiến tạo từ cái đẹp, cái chất và cái tình. Tôi từng nghe rằng vốn dĩ thơ ca luôn ẩn sâu trong cái nhân của chân-thiện-mỹ. Chúng chưa bao giờ là tiếng gọi khô khan mà là nơi nghệ thuật và triết lý nhân sinh hòa làm một để dạy con người thấu cảm chân trời mời. Bàn về sức mạnh khôn nguôi của thi ca nhà nghiên cứu Trần Thanh Đạm nhận định:”Thơ là ý lớn, tình sâu trong lời hay, tiếng đẹp.” Thanh đệm của thơ ca được viết bằng con chữ và được chôn cất một bài học sâu qua mảnh đất màu mỡ của đời người. Với Đỗ Trung Quân có lẽ từng nét thơ trong tim ông là sức mạnh hoành tráng của tình cảm, sâu lắng của tiếng gọi thơ và ý nghĩa lớn ẩn dấu qua từng con chữ. Tác phẩm “Ngụ ngôn của mỗi ngày” của ông là nhân chứng sáng giá nhất tỏ bày cho nhận định trên.   

            Để hiểu rõ sứ mệnh của văn chương hơn hết ta thấu hiểu nghĩa lý sâu đậm của nhận định:”Thơ là ý lớn, tình sâu trong lời hay, ý đẹp.”  Thơ là ý lớn ý chỉ đến với thơ ca thiên chức của nó luôn mang sức mạnh để chiêm nghiệm, là nơi chứa tư tưởng người cầm bút, bài học đắt giá mang sau vỏ bọc của ngôn từ. Là hồn cốt lý trí của thơ ca. Chưa dừng lại ở đó, với thơ người ta còn trọng chữ “tình”. Tình sâu là mạch cảm xúc vui tươi, niềm tin, hạnh phúc và có khi đau thương của thơ ca, nó là những tình yêu chân thành của người nghệ sĩ trước cuộc đời của thơ ca. Cuối cùng, Thanh Đạm cho rằng một ý nghĩa lớn và tình sâu lắng luôn được bao bọc trong “lời hay, tiếng đẹp”. Cái thẫm mỹ luôn là vật mang đẹp nhất của ngôn từ, với ngôn từ sâu đậm ý trời nhưng lại thô kệch và lúng túng thì áng văn ấy mất nửa tâm hồn. Qủa thật nhận định của Thanh Đạm đã nhấn mạnh sứ mệnh của thơ ca là tình yêu chân thành được mài dũa qua ngòi bút người nghệ sĩ, nhưng tình yêu ấy phải chắt lọc qua lý trí đúng đắn, tư duy thông thạo đời mới trở nên nghĩa lý từ đó biến thành con chữ đẹp hồn lẫn xác. 

         Không thể phụ nhận thơ ca hay ở xúc cảm thành thật với đời nhưng nếu chỉ bộc bạch lòng mình chưa đủ tài năng vẹn toàn người nghệ sĩ, trong nó phải chan chứa lấy tầm vóc của thời đại, ý tưởng là ý nghĩa lớn. Như cách Nguyễn Khải đã quan niệm:”Gía trị của một tác phẩm nghệ thuật trước hết là giá trị tư tưởng của nó.” Vì thế mà Đỗ Trung Quân đã dùng con chữ của mình gửi gắm những bài học lớn cho người đọc.              

                “Tôi học cây xương rồng           

                 Trời xanh cùng nắng bão           

                 Tôi học trong nụ hồng     

                 Màu hoa chừng rỏ máu       

                 Tôi học lời ngọn gió   

                 Chẳng bao giờ vu vơ       

                 Tôi học lời của biển       

                 Đừng hạn hẹp bến bờ.”   

        Ông đã dưa những bài học đắt giá của đời người vào vần thơ một cách xác đác, thơ mang ý lớn là ý mang tầm vóc của người nghệ sĩ. Nó chắt lọc là để con người sống xứng đáng hơn với phần người trong mình. Ông đưa ta như “cây xương rồng” để dám mạnh mẽ chống chịu với nắng bão, cho ta như “nụ hồng” dám ươm mầm sặc sỡ, cho ta thành”ngọn gió” để học cách giữ lấy lấy, cho ta là “biển lớn” để mở rộng lòng yêu thương. Vần thơ của ông đã chứng minh một sức mạnh phi thường thơ ca, thơ ca mang phải là con chữ mang hồn cốt và có giá trị, chúng cho ta chiêm nghiệm và sống đáng giá hơn. Nếu chỉ mang những tư duy hời hợt, vô nghĩa thì vốn chỉ là ngôn từ xáo rỗng vô nghĩa trong đời.    

         Hơn thế, Thanh Đạm còn mang “tình sâu” mạnh mẽ trong từng con chữ. Thơ nếu thiếu chữ tình khó lòng chạm tới trái tìm người đọc. Bởi vốn dĩ “văn học là nhân học” muốn thành áng văn sáng giá trước hết phải chứa tình sâu đậm. Vì lẽ ấy Trung Quân cũng đã mang tình yêu của mình đến với văn chương một cách xác đáng.              

            “Tôi học lời già cả             

             Về cuộc sống vô cùng             

             Tôi học lời chim chóc             

             Đang nói về bình minh.”   

       Ông dùng ngôn từ giản dị nhất, nói đến tình cảm của mình với cuộc đời.  Cái tình mà ông mang là tình yêu sâu sắc vào con người và cuộc đời. Một niềm tin với tình yêu trong sáng, một sức mạnh phi thường về cuộc sống hồn nhiên, trong sáng. Tình cảm ấy không mang danh da vọng tộc, chỉ đẹp và lấp lánh như ánh “bình minh. Một tâm hồn hướng thiện, sống cao đẹp và đầy nhân văn.      

       Thơ ca sau cùng vẫn là chân-thiện-mỹ. Phần mỹ là phần xác xinh đẹp bao bọc lấy giá trị tâm hồn của thơ ca. Một áng thơ hay không thể được chứa đựng qua con chữ thô kệch, thiếu sức sống. Nó phải chắt lọc qua ngôn từ giản dị nhưng lại mang đầy nhịp điệu, có thể sắc sảo và lộng lẫy để mang tâm hồn sáng giá. Cái đẹp trong thơ của Đỗ Trung Quân vốn chẳng khoa chương lộng lẫy mà là cái đẹp giản dị từ đời thường. Trong tác phẩm ông dùng biện pháp điệp ngữ suốt cả bài thơ, nó đã phần nào nhận định giá trị cuộc sống đến từ việc học, học làm người, học đáng giá và sống có ý nghĩa. Những hình ảnh so sánh xuất hiện như bức tranh nghệ thuật đẹp đẽ thơ ca. Chỉ bao nhiêu đấy thôi, đã chắc chắn rằng cái đẹp của âm vang, của con chữ đã thấm sâu vào hồn người. Mang giá trị đẹp đẽ cả hồn lẫn xác.     

            Từ tác phẩm của Đỗ Trung Quân ta đã khép lại trang văn đầy cảm xúc cũng mơ ra chân trời mới về giá trị thơ ca. Thơ ca hai con chữ giản đơn nhưng lại là chuyến lái đò đẩy cảm xúc cho ta giá trị đời người, bài học đắt giá cuộc sống và cảm nhận lại chính xúc cảm yêu thương từ con tim chính mình. Có thể thấy nhận định của Trần Thanh Đạm hoàn toàn đúng. Hãy để thơ là cất tiếng của tư tương mang tầm vóc, mang giá trị cao đẹp, hãy để thơ là cảm xúc mãnh liệt dâng trào trong tâm thức mỗi người và là ngôn từ tươi đẹp biết hát trong từng trang giấy. 

  \(#Tn\)        

          \(-\) Đây là bài viết theo hướng học chuyên, có thể là bài dài nên mình hạn chế bớt để dễ hiểu, nếu mà muốn luyện chuyên có thể nói mình, mình sẽ viết đầy đủ và củng cố hơn ạ.       

           \(-\) Mình học chuyên văn 3 năm đã thi vượt và có giải kha khá, nếu cần dàn bài đẩy đủ hay cách học hay sửa chữa bài của mình và người khác đều có thể ạ. Bài mình tuyệt nhiên không sử dụng AL ạ, mình viết dài nên dễ bị xóa nhầm. Xin cảm ơn!