CÂU HỎI (3,0 điểm) Trong chương trình Lịch sử lớp 8, khi học về phong…

Chào các em học sinh lớp 8 yêu quý! Hôm nay, thầy/cô sẽ cùng các em giải đáp một câu hỏi rất hay và quan trọng trong chương trình Lịch sử. Đây là dạng câu hỏi so sánh thường xuyên xuất hiện trong các bài kiểm tra học kỳ. Chúng ta sẽ cùng phân tích thật chi tiết nhé.

1. So sánh Khởi nghĩa Ba Đình và Khởi nghĩa Hương Khê

Trong phong trào Cần Vương cuối thế kỷ XIX, nếu như khởi nghĩa Ba Đình tiêu biểu cho giai đoạn đầu với chiến thuật cố thủ, thì khởi nghĩa Hương Khê lại là đỉnh cao với lối chiến tranh du kích linh hoạt. Cụ thể sự khác biệt diễn ra như sau:

• Về căn cứ hoạt động:
  • Khởi nghĩa Ba Đình (Thanh Hoá): Xây dựng căn cứ nhân tạo nằm giữa ba làng Nga My, Thượng Thọ và Mậu Tài (thuộc huyện Nga Sơn). Nghĩa quân đắp lũy đất kiên cố, có hệ thống hào sâu, rào tre dày đặc để chống giặc.
  • Khởi nghĩa Hương Khê (Hà Tĩnh): Xây dựng căn cứ quân sự hiểm trở dựa vào địa hình rừng núi hiểm trở, trải dài qua nhiều tỉnh như Hà Tĩnh, Nghệ An, Quảng Bình, Thanh Hóa. Đây là căn cứ tự nhiên có quy mô lớn, liên hoàn và rất khó tiếp cận.
• Về địa bàn lan tỏa:
  • Khởi nghĩa Ba Đình: Địa bàn hoạt động chủ yếu khép kín trong khu vực ba làng (căn cứ lõm), sức ảnh hưởng lan tỏa trong vùng đồng quan và các huyện lân cận của tỉnh Thanh Hóa nhưng phạm vi còn khá hẹp.
  • Khởi nghĩa Hương Khê: Địa bàn hoạt động cực kỳ rộng lớn, lan tỏa khắp bốn tỉnh Bắc Trung Kỳ. Cuộc khởi nghĩa tạo thành một vùng kháng chiến liên hoàn, quy tụ được lực lượng đông đảo từ nhiều vùng miền.
• Về phương thức tác chiến:
  • Khởi nghĩa Ba Đình: Chủ yếu dùng chiến thuật phòng ngự, cố thủ trong công sự vững chắc để chờ thời cơ hoặc tiêu hao sinh lực địch khi chúng tấn công vào căn cứ. Khi bị địch bao vây và dùng hỏa lực mạnh áp đảo, nghĩa quân gặp thế bị động.
  • Khởi nghĩa Hương Khê: Chủ yếu áp dụng lối chiến tranh du kích vô cùng linh hoạt: chủ động tấn công, đánh úp đồn bót địch, phục kích trên các tuyến giao thông, sau đó nhanh chóng rút lui về rừng núi. Đặc biệt, nghĩa quân đã tự chế tạo thành công súng trường theo mẫu của Pháp.

2. Vì sao Khởi nghĩa Hương Khê là “cuộc khởi nghĩa đỉnh cao nhất trong phong trào Cần Vương”?

Từ những sự khác biệt vừa phân tích, chúng ta có thể khẳng định khởi nghĩa Hương Khê do Phan Đình Phùng và Cao Văn Điển cùng các tướng lĩnh lãnh đạo là đỉnh cao nhất bởi những lý do sau đây:

• Quy mô và tổ chức: Cuộc khởi nghĩa có quy mô lớn nhất, tổ chức chặt chẽ và quy tụ được tinh thần đoàn kết của đồng bào các dân tộc. Bộ tham huy là những văn thân, sĩ phu yêu nước có tài năng quân sự kiệt xuất.
• Trình độ quân sự: Nghĩa quân không chỉ dựa vào địa hình hiểm trở mà đã bước đầu làm chủ được kỹ thuật quân sự khi tự chế tạo được súng trường – thứ vũ khí hiện đại lúc bấy giờ, giúp nâng cao sức chiến đấu rõ rệt trước quân Pháp.
• Thời gian tồn tại: Đây là cuộc khởi nghĩa kéo dài lâu nhất trong phong trào Cần Vương (từ năm 1885 đến năm 1896, kéo dài tới 11 năm), gây cho thực dân Pháp những tổn thất nặng nề nhất trước khi chúng phải dồn toàn lực mới có thể dập tắt.

Như vậy, sự kết hợp giữa căn cứ địa hiểm trở, địa bàn rộng lớn, phương thức tác chiến linh hoạt cùng khả năng tự chủ về vũ khí chính là chìa khóa đưa Khởi nghĩa Hương Khê trở thành mốc son chói lọi nhất của phong trào chống Pháp cuối thế kỷ XIX. Chúc các em học tập thật tốt và đạt điểm cao trong các bài thi sắp tới!