câu hỏi: Phân tích tác dụng của việc lặp lại điệp khúc “Biển một bên…

Chào các em học sinh lớp 12 yêu quý. Hôm nay, thầy trò chúng ta sẽ cùng nhau phân tích một câu hỏi rất hay và trọng tâm trong bài thơ “Biển một bên và em một bên” của nhà thơ Hữu Thỉnh. Đây là một bài thơ giàu cảm xúc, khắc họa thành công hình ảnh người lính vừa dạt dào tình cảm riêng tư, vừa kiên định với nhiệm vụ lớn lao của đất nước.

Để giải quyết yêu cầu phân tích tác dụng của điệp khúc “Biển một bên và em một bên”, chúng ta sẽ xem xét qua ba phương diện chính: cấu tứ bài thơ, nhịp điệu và việc thể hiện tình cảm của người lính.

1. Tác dụng đối với cấu tứ bài thơ

Điệp khúc được lặp lại đều đặn ở cuối mỗi khổ thơ đóng vai trò như một chiếc đinh neo giữ toàn bộ cấu trúc của văn bản:

• Tạo trục xoay xuyên suốt: Điệp khúc này như một điểm tựa vững chắc, chia bài thơ thành các khổ nhưng đồng thời lại gắn kết chúng lại với nhau thành một mạch cảm xúc liền mạch.
• Làm nổi bật không gian tâm tưởng: Dù người lính dịch chuyển qua nhiều không gian khác nhau (bến cảng chia tay, trên con tàu ra khơi, ngoài đảo vắng lúc đêm khuya, hay thậm chí là trong tưởng tượng về tận cùng của sự hy sinh), hai hình ảnh “biển” và “em” vẫn luôn hiện hữu song hành, bao trùm lấy không gian sống và chiến đấu của anh.

2. Tác dụng đối với nhịp điệu bài thơ

Về mặt nghệ thuật biểu hiện, sự lặp lại này mang lại giá trị nhịp điệu vô cùng sâu sắc:

• Tạo nhịp điệu đều đặn, du dương: Câu thơ vang lên như một tiếng sóng vỗ bờ nhịp nhàng, đều đặn, phù hợp với âm hưởng chung của một bài thơ tình kết hợp với cảm hứng sử thi.
• Tạo dư âm và chiều sâu cảm xúc: Mỗi lần điệp khúc khép lại một khổ thơ giống như một nhịp lắng, một khoảng lặng để người đọc ngẫm ngợi, để cảm xúc ngấm sâu vào lòng người trước khi bước sang khổ thơ tiếp theo với những tầng ý nghĩa mới.

3. Tác dụng đối với việc thể hiện tình cảm của người lính ra khơi

Đây là giá trị quan trọng nhất mà chúng ta cần khai thác khi làm bài thi văn học:

• Khẳng định vị trí tối cao của tình yêu trong tâm hồn người lính: “Biển” đại diện cho không gian lớn lao của Tổ quốc, của thiên nhiên hùng vĩ; “em” đại diện cho tình yêu đôi lứa ngọt ngào, dịu êm. Đặt “biển” và “em” ở hai bên, người lính cảm nhận mình được bao bọc, chở che bởi cả tình yêu đôi lứa và tình yêu quê hương đất nước.
• Thể hiện sự gắn kết bền chặt, không thể tách rời: Dù đối mặt với bão tố, gian lao, không gian xa xôi cách trở hay thậm chí là sự hi sinh mất mát, tình cảm ấy vẫn trọn vẹn, thủy chung. Điệp khúc chính là lời khẳng định chắc nịch về điểm tựa tinh thần giúp người lính vượt qua mọi cô đơn, hiểm nguy để hoàn thành nhiệm vụ “đứng gác” bảo vệ Tổ quốc.

Kết luận: Như vậy, điệp khúc “Biển một bên và em một bên” không chỉ là một thủ pháp nghệ thuật tạo hình thức cân xứng, nhịp nhàng cho cấu tứ bài thơ, mà còn là nhịp đập của trái tim người lính. Qua đó, nhà thơ Hữu Thỉnh đã ca ngợi vẻ đẹp tâm hồn của người lính thời kháng chiến: giàu lòng yêu nước, kiên cường nhưng cũng rất đỗi tài hoa, lãng mạn và thủy chung trong tình yêu.

Hy vọng phần gợi ý chi tiết này sẽ giúp các em làm thật tốt các bài kiểm tra và bài thi sắp tới. Chúc các em học tập thật tốt!