Chỉ ra và gọi tên kiểu ẩn dụ:
Ngoài thềm rơi chiếc lá đa
Tiếng rơi …
Ngoài thềm rơi chiếc lá đa
Tiếng rơi rất mỏng như là rơi nghiêng
Cô đã nhận được một bài tập yêu cầu chúng ta chỉ ra và gọi tên kiểu ẩn dụ trong hai câu thơ sau:
Ngoài thềm rơi chiếc lá đa
Tiếng rơi rất mỏng như là rơi nghiêng.
Các em hãy cùng quan sát thật kỹ từng câu thơ và suy nghĩ xem có hình ảnh nào được dùng để gợi tả một hình ảnh khác, một sự vật, hiện tượng khác không nhé.
Bước 1: Đọc và cảm nhận câu thơ
Đầu tiên, chúng ta đọc hai câu thơ lên để cảm nhận âm thanh, hình ảnh mà nó mang lại.
Câu thơ thứ nhất:
Ngoài thềm rơi chiếc lá đa
Chúng ta thấy có hình ảnh “chiếc lá đa” đang rơi. Đây là một hình ảnh rất quen thuộc trong cuộc sống, gợi cho chúng ta cảm giác về sự mong manh, nhẹ nhàng.
Câu thơ thứ hai:
Tiếng rơi rất mỏng như là rơi nghiêng.
Ở đây, nhà thơ đang miêu tả “tiếng rơi”. Điều đáng chú ý là “tiếng rơi” được miêu tả là “rất mỏng” và “như là rơi nghiêng”.
Bước 2: Tìm các sự vật, hiện tượng được so sánh, đối chiếu
Bây giờ, chúng ta sẽ tập trung vào việc tìm xem có sự vật, hiện tượng nào đang được nói đến một cách gián tiếp hay không.
Chúng ta có:
- Sự vật được nói đến trực tiếp: “chiếc lá đa”
- Hiện tượng được miêu tả: “tiếng rơi”
Điều thú vị là, khi miêu tả “tiếng rơi”, nhà thơ lại dùng những từ ngữ để miêu tả hình ảnh của “chiếc lá”: “rất mỏng” và “rơi nghiêng”.
Các em hãy suy nghĩ xem, “mỏng” và “rơi nghiêng” là những đặc điểm vốn có của cái gì?
Đúng rồi, đó là đặc điểm của “chiếc lá”!
Bước 3: Gọi tên kiểu ẩn dụ
Vậy thì, ở đây chúng ta thấy có sự chuyển đổi từ hình ảnh này sang hình ảnh khác để diễn tả ý nghĩa. Nhà thơ đã dùng đặc điểm của sự vật này để gọi tên hoặc miêu tả cho sự vật, hiện tượng khác.
Chúng ta có:
- Cơ sở ẩn dụ: Dựa trên đặc điểm tương đồng. Trong trường hợp này, sự tương đồng là về đặc điểm hình ảnh. Tiếng rơi của lá được cảm nhận và miêu tả giống như chính hình ảnh của chiếc lá đang rơi.
- Sự vật được ẩn dụ: “Tiếng rơi”
- Sự vật dùng để ẩn dụ: “Chiếc lá đa” (cụ thể là đặc điểm “mỏng” và “rơi nghiêng” của nó)
Khi một sự vật, hiện tượng này được dùng để gọi tên hoặc miêu tả cho sự vật, hiện tượng khác dựa trên sự tương đồng về đặc điểm, chúng ta gọi đó là ẩn dụ tương đồng.
Kết luận:
Trong hai câu thơ:
Ngoài thềm rơi chiếc lá đa
Tiếng rơi rất mỏng như là rơi nghiêng.
Chúng ta có kiểu ẩn dụ: Ẩn dụ tương đồng.
Nhà thơ đã lấy đặc điểm “mỏng” và “rơi nghiêng” của “chiếc lá đa” để miêu tả cho “tiếng rơi”, làm cho âm thanh của tiếng rơi trở nên cụ thể, sinh động và giàu hình ảnh hơn trong tâm trí người đọc.
Các em có câu hỏi nào không? Nếu không, chúng ta sẽ chuyển sang bài tập tiếp theo nhé!
Ẩn dụ chuyển đổi cảm giác ( tiếng rơi – nghe / mỏng – cảm giác từ tay )
Tiếng rơi mỏng ở đây là tiếng rơi nhẹ nhàng
\(#DAnh\)
\(-\) Biện pháp tu từ ẩn dụ chuyển đổi cảm giác :
tiếng rơi” – “rất mỏng” \(;\) “rơi nghiêng” \((\) thính giác \(to\) xúc giác, thị giác \()\)
\(-\) Tác dụng :
\(+\) Góp phần làm tăng sắc thái biểu cảm, tăng tính diễn đạt, tăng sức gợi hình và gợi cảm cho lời thơ. Từ đó, giúp cho câu thơ trở nên cô đọng, hàm súc, sinh động, hấp dẫn, có ấn tượng mạnh mẽ tới với độc giả và giàu triết lí hơn.
\(+\) Khắc họa bức tranh thiên nhiên tĩnh mịch, nên thơ, hữu tình nơi Côn Sơn về đêm. Bầu không gian ấy với sự tĩnh lặng đến cả từng chuyển động nhỏ nhất của chiếc lá cũng đủ lớn để cảm nhận bằng mọi giác quan.
\(+\) Thấy được sự nhạy cảm và tinh tế nơi tâm hồn tác giả đối với thiên nhiên, với những sự vật hết đỗi bình dị, giản đơn, nhỏ bé nhất.
Trợ Lý Xưởng In Thiên Nam
Add comment