Chào các em học sinh lớp 10 thân mến!

Hôm nay, chúng ta sẽ cùng phân tích một đoạn văn ngắn để nhận diện và hiểu rõ hơn về tác dụng của biện pháp tu từ mà tác giả đã sử dụng. Đoạn văn chúng ta cần xem xét là:

“Chị thò tay nắm cuộn giấy bạc được cột dây thun cẩn thận trong túi. Nó cần quyển sách này từ năm ngoái, thằng út mới đau dậy, tiền thuốc, tiền thầy…”

Yêu cầu của đề bài là: chỉ ra và nêu tác dụng biện pháp tu từ.

Chúng ta cùng đi vào giải quyết bài tập này nhé!

I. Chỉ ra biện pháp tu từ:

Trong phần câu “thằng út mới đau dậy, tiền thuốc, tiền thầy…”, tác giả đã sử dụng biện pháp tu từ liệt kê.

II. Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ liệt kê:

Biện pháp tu từ liệt kê ở đây có những tác dụng quan trọng sau:

• Làm nổi bật hoàn cảnh khó khăn, thiếu thốn: Bằng việc liệt kê hàng loạt các khoản chi tiêu, những gánh nặng trong gia đình (con ốm mới dậy, tiền thuốc men chữa bệnh, tiền học hành cho con), tác giả đã khắc họa rõ nét, cụ thể và rất chân thực tình cảnh kinh tế eo hẹp, cuộc sống chật vật, đầy lo toan của nhân vật “chị”. Những chi tiết được liệt kê cho thấy chị đang phải đối mặt với rất nhiều áp lực tài chính.
• Gợi sự đồng cảm, xót xa: Chuỗi liệt kê không chỉ đơn thuần cung cấp thông tin mà còn có sức mạnh khơi gợi sự thấu hiểu, thương cảm sâu sắc từ phía người đọc đối với nhân vật. Người đọc dễ dàng hình dung được những khó khăn chồng chất mà “chị” đang phải oằn mình gánh vác, từ đó cảm thấy xót xa và trân trọng sự hy sinh của nhân vật.
• Nhấn mạnh giá trị của đồng tiền và sự hy sinh: Khi đặt cuộn giấy bạc trong bối cảnh có quá nhiều khoản phải chi như vậy, hình ảnh “chị thò tay nắm cuộn giấy bạc được cột dây thun cẩn thận trong túi” càng trở nên ý nghĩa. Đồng tiền ấy không chỉ là tiền mà nó còn đong đầy mồ hôi, nước mắt và sự chắt chiu, hy sinh lớn lao của nhân vật. Nó cho thấy sự đắn đo, cân nhắc rất lớn khi chi tiêu, đặc biệt là cho một quyển sách – thứ có thể bị coi là “xa xỉ” trong hoàn cảnh nghèo khó này. Điều này làm nổi bật sự quý giá của đồng tiền và tấm lòng của người mẹ (người chị) muốn lo cho con cái.
• Diễn tả sự dồn nén, chồng chất của gánh nặng và gợi sức nặng của cuộc sống: Dấu ba chấm (…) cuối câu “tiền thuốc, tiền thầy…” càng làm tăng thêm hiệu quả của phép liệt kê. Nó gợi ra rằng đây chỉ là một vài ví dụ tiêu biểu, còn rất nhiều, rất nhiều những khoản chi khác, những lo toan khác mà nhân vật phải đối mặt, tạo cảm giác về một gánh nặng không hồi kết, cứ dồn nén, đè nặng lên vai người phụ nữ. Điều này giúp người đọc cảm nhận được toàn bộ áp lực mà nhân vật phải chịu đựng.

III. Tổng kết:

Qua biện pháp liệt kê, tác giả không chỉ cung cấp thông tin về hoàn cảnh mà còn thành công trong việc khắc họa chiều sâu nội tâm, sự chịu đựng, tình yêu thương và trách nhiệm của nhân vật “chị”. Đoạn văn ngắn gọn nhưng đầy sức gợi, khiến người đọc không khỏi suy nghĩ về những hy sinh thầm lặng, cao cả trong cuộc sống, đặc biệt là của những người phụ nữ, người mẹ.

Hy vọng các em đã nắm rõ bài học hôm nay và biết cách áp dụng vào các bài phân tích văn học khác. Nếu có bất kỳ thắc mắc nào, đừng ngần ngại hỏi nhé!