cho bt trình tự nu trên mạch gốc của gene…

Chào em, thầy/cô rất vui được giải đáp câu hỏi này cho em. Đây là dạng bài tập cơ bản nhưng rất quan trọng trong chương trình Sinh học lớp 10, giúp chúng ta hiểu rõ mối quan hệ giữa trình tự nucleotide trên gene và trình tự amino acid trong protein. Chúng ta sẽ cùng nhau giải quyết từng bước thật chi tiết nhé.

Bước 1: Xác định trình tự các bộ ba trên phân tử mRNS

Từ mạch gốc của gene có chiều từ 5′ đến 3′ là: 5′ GCGTTAAGCGGGCGACCCGGGCATCC 3′.

Theo nguyên tắc bổ sung trong quá trình phiên mã, mạch mRNS được tổng hợp theo chiều từ 5′ đến 3′ và bổ sung với mạch gốc (mạch gốc có chiều 3′ đến 5′, tuy nhiên đề bài đã cho mạch gốc theo chiều từ 5′ đến 3′, do đó ta cần đảo chiều lại hoặc dịch mã trực tiếp theo quy tắc bổ sung A-U, G-X). Để đơn giản cho học sinh lớp 10, ta dịch mã trực tiếp từ các bộ ba nucleotide trên mạch gốc:

• Bộ ba 1: GCG – tương ứng trên mRNS là XGC
• Bộ ba 2: TTA – tương ứng trên mRNS là AAU
• Bộ ba 3: AGC – tương ứng trên mRNS là UCG
• Bộ ba 4: GGG – tương ứng trên mRNS là CCC
• Bộ ba 5: CGA – tương ứng trên mRNS là GCU
• Bộ ba 6: CCC – tương ứng trên mRNS là GGG
• Bộ ba 7: GGG – tương ứng trên mRNS là CCC
• Bộ ba 8: CAT – tương ứng trên mRNS là GUA
• Bộ ba 9: CC3 (được hiểu là CCC) – tương ứng trên mRNS là GGG

Bước 2: Xác định số lượng amino acid của chuỗi polypeptide

• Tổng số nucleotide trên mạch gốc là 27 nucleotide.
• Số bộ ba trên mạch gốc là 27 chia cho 3 bằng 9 bộ ba.
• Trong quá trình dịch mã, bộ ba kết thúc không mã hóa amino acid. Tuy nhiên, dựa vào trình tự các bộ ba trên, ta thấy có tổng cộng 9 bộ ba. Giả sử đây là các bộ ba mã hóa bình thường (hoặc xét trên đoạn gene cung cấp), chuỗi polypeptide hoàn chỉnh sẽ được tổng hợp ứng với số bộ ba này. Thông thường, số amino acid của chuỗi polypeptide bằng số bộ ba trừ đi 1 (bộ ba kết thúc). Tuy nhiên, nếu xét trên đoạn mạch được cung cấp trọn vẹn các bộ ba mã hóa, ta có 9 bộ ba tương ứng với 9 amino acid (hoặc 8 amino acid nếu tính cả bộ ba kết thúc ở cuối). Để chuẩn xác nhất theo chương trình sinh học phổ thông, đoạn mạch này quy định chuỗi polypeptide gồm 9 amino acid tương ứng với 9 bộ ba.

Bước 3: Xác định trình tự các amino acid

Dựa vào bảng mã di truyền chuẩn (dùng các bộ ba trên mRNS để tra cứu), ta xác định được tên viết tắt của các amino acid tương ứng với từng bộ ba như sau:

• Bộ ba XGC quy định amino acid: Alanine (Ala)
• Bộ ba AAU quy định amino acid: Asparagine (Asn)
• Bộ ba UCG quy định amino acid: Serine (Ser)
• Bộ ba CCC quy định amino acid: Proline (Pro)
• Bộ ba GCU quy định amino acid: Alanine (Ala)
• Bộ ba GGG quy định amino acid: Glycine (Gly)
• Bộ ba CCC quy định amino acid: Proline (Pro)
• Bộ ba GUA quy định amino acid: Valine (Val)
• Bộ ba GGG quy định amino acid: Glycine (Gly)

Kết luận: Chuỗi polypeptide được tổng hợp có 9 amino acid với trình tự sắp xếp lần lượt từ đầu N đến đầu C là: Alanine – Asparagine – Serine – Proline – Alanine – Glycine – Proline – Valine – Glycine.

Hy vọng phần giải thích chi tiết này sẽ giúp em nắm vững kiến thức và tự tin giải các bài tập Sinh học tiếp theo. Chúc em học tốt!