Câu 1. Xác định phương thức biểu đạt chính và ngôi kể của văn bản trên.

Để xác định phương thức biểu đạt chính, chúng ta cần xem câu chuyện này chủ yếu dùng cách nào để truyền tải nội dung và ý nghĩa. Các em thử nghĩ xem, câu chuyện kể về sự việc gì, có nhân vật nào, diễn biến ra sao? Rất dễ nhận thấy, câu chuyện đang kể lại một chuỗi sự kiện xảy ra trong rừng, với các nhân vật là chim và kiến.

Vậy, phương thức biểu đạt chính của văn bản này là tự sự.

Tiếp theo, chúng ta sẽ xác định ngôi kể. Các em hãy chú ý đến các đại từ nhân xưng được sử dụng trong câu chuyện. Chúng ta thấy người kể chuyện đang dùng ngôi thứ ba, không xưng “tôi” hay “mình”, và kể lại mọi chuyện từ bên ngoài, như một người quan sát. Ví dụ: “một chú chim nhỏ”, “một đàn kiến”.

Do đó, ngôi kể của văn bản là ngôi thứ ba.

Câu 2. Giải thích nghĩa của từ len lỏi trong câu văn sau: Mèo, quạ to xác nên khó mà len lỏi vào giữa những mũi gai sắc nhọn để đến được gần tổ chim.

Trong câu văn này, từ “len lỏi” miêu tả cách mèo và quạ di chuyển. Các em hình dung nhé, cành sơn trà có rất nhiều gai nhọn, giống như những “bức tường” chắn. Để vượt qua những “bức tường” đó, mèo và quạ phải di chuyển một cách khó khăn, tìm đường đi xen kẽ, luồn lách qua từng kẽ hở nhỏ, né tránh những vật cản.

Như vậy, nghĩa của từ “len lỏi” ở đây là đi xen kẽ, luồn lách qua những chỗ hẹp, khó khăn.

Câu 3. Xác định và nêu tác dụng của biện pháp tu từ trong câu văn sau: Sơn trà dùng gai làm vũ khí chống kẻ thù và khi ấy sơn trà che chở luôn cho cả tổ chim.

Chúng ta hãy cùng xem xét hành động của cây sơn trà trong câu văn này. Cây sơn trà “dùng gai làm vũ khí” và “che chở cho cả tổ chim”. Các em thấy, cây cối thì làm sao có thể chủ động dùng vũ khí hay che chở như con người được nhỉ?

Đây chính là lúc cây sơn trà được miêu tả như một con người, có hành động và ý thức. Biện pháp tu từ được sử dụng ở đây là nhân hóa.

Và tác dụng của biện pháp nhân hóa này là gì? Nó giúp cho hình ảnh cây sơn trà trở nên sinh động, gần gũi và có ý nghĩa hơn. Qua đó, chúng ta thấy được sự kết hợp hài hòa, tương trợ lẫn nhau giữa thiên nhiên: cây sơn trà với gai nhọn bảo vệ tổ chim, và tổ chim cũng có thể mang lại điều gì đó cho cây.

Câu 4. Qua câu chuyện trên, em hãy rút ra bài học có ý nghĩa cho bản thân.

Câu chuyện “Đàn kiến đền ơn” mang đến cho chúng ta rất nhiều bài học quý giá. Bài học đầu tiên và rõ ràng nhất chính là về lòng biết ơn.

Chú chim nhỏ đã không ngần ngại giúp đỡ đàn kiến khi họ gặp nạn, dù hành động đó có thể nhỏ bé nhưng lại vô cùng ý nghĩa. Và khi gặp nguy hiểm, đàn kiến đã không quên ơn đó, họ đã ra sức bảo vệ chú chim.

Bài học cho chúng ta là: Khi nhận được sự giúp đỡ, dù là nhỏ nhất, chúng ta cũng cần phải biết ghi nhớ và có thái độ biết ơn. Đừng bao giờ quên những ân nghĩa mình đã nhận được.

Ngoài ra, câu chuyện còn cho thấy sức mạnh của sự đoàn kết và tương trợ. Đàn kiến bé nhỏ khi đoàn kết lại đã có thể đẩy lùi kẻ thù nguy hiểm. Điều này nhắc nhở chúng ta rằng, khi khó khăn, nếu có sự giúp đỡ lẫn nhau, chúng ta sẽ có sức mạnh lớn hơn để vượt qua.

Cuối cùng, câu chuyện khuyến khích chúng ta luôn sống tử tế và sẵn sàng giúp đỡ mọi người, vì có thể hành động tốt của chúng ta hôm nay sẽ nhận lại những điều tốt đẹp trong tương lai, có thể theo cách mà chúng ta không ngờ tới.

Các em hãy suy ngẫm về những bài học này và cố gắng áp dụng vào cuộc sống của mình nhé!