I. PHẦN ĐỌC HIỂU (6,0 điểm)

Các em đọc kỹ đoạn trích và chú thích nhé. Sau đó, chúng ta sẽ lần lượt giải quyết từng câu hỏi.

Câu 1 (0,5 điểm). Xác định thể thơ của văn bản trên.

Các em nhìn vào các câu thơ, xem chúng có vần điệu, nhịp điệu như thế nào?
Trong đoạn trích này, các câu thơ có độ dài không đều nhau, gieo vần không theo một quy luật cố định nào cả, nhưng vẫn có sự liên kết về vần và nhịp điệu tạo nên âm hưởng riêng. Đây chính là đặc điểm của thơ tự do.

Đáp án: Thể thơ của văn bản trên là thơ tự do.

Câu 2 (1,5 điểm). Trong niềm vui chứng kiến sự đổi thay lịch sử của đất nước, nhà thơ đã gợi ra những hình ảnh nào về đất nước của mình? Những hình ảnh đó có ý nghĩa gì trong việc biểu đạt nội dung chủ đề của văn bản?

Các em hãy tìm trong đoạn trích những câu thơ miêu tả về đất nước nhé.
“Tôi đứng vui nghe giữa núi đồi
Gió thổi rừng tre phấp phới
Trời thu thay áo mới
Trong biếc nói cười thiết tha!”
“Trời xanh đây là của chúng ta
Núi rừng đây là của chúng ta
Những cánh đồng thơm ngát
Những ngả đường bát ngát
Những dòng sông đỏ nặng phù sa.”
“Nước những người chưa bao giờ khuất
Đêm đêm rì rầm trong tiếng đất
Những buổi ngày xưa vọng nói về!”

Vậy, những hình ảnh về đất nước mà nhà thơ gợi ra là:
* Cảnh thiên nhiên tươi đẹp, tràn đầy sức sống: núi đồi, rừng tre phấp phới, trời thu thay áo mới, trời xanh, núi rừng, cánh đồng thơm ngát, ngả đường bát ngát, dòng sông đỏ nặng phù sa.
* Về con người và lịch sử dân tộc: “những người chưa bao giờ khuất”, “tiếng đất”, “những buổi ngày xưa vọng nói về”.

Ý nghĩa của những hình ảnh này trong việc biểu đạt chủ đề:
* Những hình ảnh thiên nhiên tươi đẹp, trù phú thể hiện sự hồi sinh, sự thay đổi tích cực của đất nước sau những năm tháng chiến tranh gian khổ. Nó mang đến cảm giác bình yên, ấm áp và tươi mới.
* Hình ảnh về con người “chưa bao giờ khuất” và những “buổi ngày xưa vọng nói về” gợi lên truyền thống đấu tranh kiên cường, bất khuất của dân tộc. Đồng thời, nó cũng cho thấy sự kết nối giữa quá khứ hào hùng với hiện tại và tương lai tươi sáng của đất nước.
* Sự kết hợp hài hòa giữa thiên nhiên và con người, giữa quá khứ và hiện tại đã làm nổi bật chủ đề ca ngợi vẻ đẹp, sự giàu có và truyền thống anh hùng của đất nước.

Đáp án:
Trong niềm vui chứng kiến sự đổi thay lịch sử của đất nước, nhà thơ đã gợi ra những hình ảnh về đất nước như: núi đồi, rừng tre phấp phới, trời thu thay áo mới, trời xanh, núi rừng, cánh đồng thơm ngát, ngả đường bát ngát, dòng sông đỏ nặng phù sa. Bên cạnh đó, nhà thơ còn gợi về con người và lịch sử dân tộc qua hình ảnh “những người chưa bao giờ khuất”, “tiếng đất”, “những buổi ngày xưa vọng nói về”.

Những hình ảnh này có ý nghĩa quan trọng trong việc biểu đạt nội dung chủ đề của văn bản. Các hình ảnh thiên nhiên tươi đẹp, tràn đầy sức sống gợi lên sự hồi sinh, đổi thay tích cực của đất nước, mang đến cảm giác bình yên và ấm áp. Đồng thời, hình ảnh con người bất khuất và âm hưởng của quá khứ hào hùng khẳng định truyền thống đấu tranh kiên cường của dân tộc, tạo nên sự kết nối giữa quá khứ, hiện tại và tương lai. Sự kết hợp này làm nổi bật chủ đề ca ngợi vẻ đẹp, sự giàu có và tinh thần anh hùng của đất nước.

Câu 3 (0,5 điểm). Trong đoạn trích, nhân vật trữ tình xưng “tôi”, sau đó lại chuyển sang “chúng ta”. Theo em, việc thay đổi hai đại từ này có ý nghĩa gì?

Các em để ý xem khi nào nhà thơ dùng “tôi” và khi nào dùng “chúng ta”.
Ban đầu, nhà thơ dùng “tôi”: “Tôi đứng vui nghe giữa núi đồi”. Lúc này, cảm xúc là của cá nhân, là cái tôi riêng tư đang cảm nhận.
Sau đó, chuyển sang “chúng ta”: “Trời xanh đây là của chúng ta”, “Núi rừng đây là của chúng ta”, “Nước chúng ta”.
Việc thay đổi này có ý nghĩa:
* Thể hiện sự chuyển biến từ cảm xúc cá nhân sang cảm xúc cộng đồng, từ cái tôi riêng lẻ hòa vào cái ta chung của dân tộc.
* Khẳng định quyền sở hữu, sự gắn bó mật thiết của mỗi người dân đối với đất nước. Đất nước không chỉ là của chung mà còn là của riêng mỗi người.
* Tạo nên không khí đoàn kết, tự hào dân tộc mạnh mẽ, sự đồng lòng xây dựng và bảo vệ đất nước.

Đáp án: Việc thay đổi đại từ nhân xưng từ “tôi” sang “chúng ta” có ý nghĩa quan trọng. Ban đầu, đại từ “tôi” thể hiện cảm xúc, sự trải nghiệm mang tính cá nhân của nhân vật trữ tình khi hòa mình vào thiên nhiên đất nước. Sự chuyển đổi sang đại từ “chúng ta” thể hiện sự mở rộng, nâng cao cảm xúc từ cái tôi cá nhân lên cái ta chung của cả dân tộc. Điều này khẳng định quyền sở hữu, sự gắn bó mật thiết, thiêng liêng của mỗi người dân đối với đất nước. Đồng thời, nó tạo nên không khí đoàn kết, tự hào dân tộc, sự đồng lòng chung sức xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Câu 4 (1.5 điểm). Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ trong đoạn thơ sau:
Trời xanh đây là của chúng ta
Núi rừng đây là của chúng ta

Các em hãy xem trong hai câu thơ này có những biện pháp tu từ nào và nó có tác dụng gì?
* Điệp ngữ: “của chúng ta”. Điệp ngữ này được lặp lại hai lần, nhấn mạnh quyền sở hữu, sự gắn bó thiêng liêng của nhân dân với đất trời, non sông.
* Sự lặp lại cấu trúc: “Trời xanh đây là… / Núi rừng đây là…”. Cấu trúc này tạo nhịp điệu đều đặn, mạnh mẽ, như lời khẳng định chắc nịch.
* Phép nhân hóa (ẩn ý): Khi nói “Trời xanh” và “Núi rừng” là “của chúng ta”, nhà thơ gợi lên sự sống động, có hồn, có tình với đất nước. Đất nước không chỉ là một khái niệm trừu tượng mà trở nên gần gũi, thân thương như một người bạn, một phần máu thịt.

Tác dụng của các biện pháp tu từ này:
* Nhấn mạnh, khắc sâu vào lòng người đọc ý thức về chủ quyền, quyền làm chủ đất nước của nhân dân.
* Tăng sức biểu cảm, gợi lên niềm tự hào, tình yêu quê hương đất nước mãnh liệt.
* Tạo âm hưởng hùng tráng, vang vọng, khẳng định giá trị và sự bền vững của đất nước.

Đáp án:
Trong hai câu thơ “Trời xanh đây là của chúng ta / Núi rừng đây là của chúng ta”, nhà thơ đã sử dụng hiệu quả các biện pháp tu từ:
* Điệp ngữ “của chúng ta”: Việc lặp lại điệp ngữ này có tác dụng nhấn mạnh, khẳng định một cách mạnh mẽ quyền sở hữu, sự gắn bó máu thịt và thiêng liêng của nhân dân đối với bầu trời xanh, núi rừng hùng vĩ của Tổ quốc.
* Điệp cấu trúc “X đây là của chúng ta”: Cấu trúc này tạo nên nhịp điệu dứt khoát, mạnh mẽ, như một lời tuyên ngôn về chủ quyền. Nó giúp câu thơ trở nên cô đọng, giàu sức gợi và khắc sâu vào tâm trí người đọc.

Nhìn chung, các biện pháp tu từ này đã góp phần nâng cao giá trị biểu đạt của đoạn thơ, thể hiện niềm tự hào dân tộc sâu sắc, tình yêu quê hương đất nước mãnh liệt và khẳng định ý nghĩa thiêng liêng của đất nước đối với mỗi người dân Việt Nam.

—

Bây giờ chúng ta sang phần VIẾT nhé. Các em cố gắng vận dụng những kiến thức đã học để làm bài thật tốt.

PHẦN II. VIẾT (4.0 điểm)

Câu 1 (2 điểm). Viết đoạn văn khoảng 200 chữ phân tích đoạn thơ sau
“ Trời xanh đây là của chúng ta
Núi rừng đây là của chúng ta
Những cánh đồng thơm ngát
Những ngả đường bát ngát
Những dòng sông đỏ nặng phù sa.
Nước chúng ta
Nước những người chưa bao giờ khuất
Đêm đêm rì rầm trong tiếng đất
Những buổi ngày xưa vọng nói về!”
(Trích “Đất nước”, Nguyễn Đình Thi). Yêu cầu: Trình bày chi tiết, dùng HTML cơ bản (

,
, ). Không dùng markdown (**). Toán học thì bọc trong \( và \).