—

ĐỀ 3:
ĐỌC HIỂU (5,0 điểm) Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:
Trò chơi dân gian có nhiều thể loại phù hợp với các sở thích, cá tính khác nhau của nhiều đối tượng người chơi như sôi nổi, điềm đạm hay trầm tĩnh. Mỗi trò lại có một quy luật riêng, mang những sắc thái khác nhau khiến trẻ em chơi suốt ngày mà không thấy chán.
Rồng rắn lên mây, cướp cờ… là trò chơi nhằm rèn luyện sự nhanh nhẹn, khéo léo, phát huy tinh thần đoàn kết, tôn trọng kỷ luật và khả năng đối đáp.
Đẩy gậy lại có nhiều nét tương đồng và gần gũi với môn thi đấu vật hay chọi trâu của người lớn.
Trò kéo co cũng thể hiện tinh thần thượng võ, rèn luyện thể lực và sự nhanh nhẹn, khéo léo.
Đánh đáo, chơi chuyền, chơi ô ăn quan lại rèn luyện kỹ năng, kỹ xảo cá nhân, khả năng tính toán, phán đoán chính xác. Từ chỗ ganh đua mang tính chất tượng trưng, dần dần các trò chơi trở thành những cuộc thi tài, thi khéo, các cuộc thi đấu thể thao như bi sắt, nhẩy ngựa, đá cầu…
Trò chơi dân gian chủ yếu dành cho trẻ em ở các vùng nông thôn nên cái tên cũng giản đơn, nôm na như tên thằng Tí, con Na, thằng Ốc, cái Hến vậy: nào là đánh đáo, đánh quay, nào là đi cà kheo, nổ pháo đất…
Hơn nữa, các trò chơi dân gian Việt Nam thường giản tiện, không cầu kỳ, tốn kém nên có thể dễ dàng chơi mọi lúc, mọi nơi, dụng cụ dễ kiếm, dễ làm, chủ yếu lấy từ trong tự nhiên, thậm chí chỉ là cái gậy, hòn đá, hòn bi chúng có thể nhặt trong vườn, dưới ruộng là có thể lập được một hội chơi.

—

Bây giờ, chúng ta cùng nhau phân tích và trả lời từng câu hỏi một nhé!

Câu 1 (0,5 điểm). Theo văn bản, trò chơi dân gian có đặc điểm gì khiến trẻ em “chơi suốt ngày mà không thấy chán”?

Hướng dẫn giải và trả lời:

Để trả lời câu hỏi này, các em cần đọc kĩ đoạn văn bản đầu tiên. Ở đó có một câu trả lời rất rõ ràng.

Đặc điểm khiến trẻ em “chơi suốt ngày mà không thấy chán” là: Mỗi trò lại có một quy luật riêng, mang những sắc thái khác nhau.

Câu 2 (0,5 điểm). Nêu ít nhất hai trò chơi dân gian được nhắc đến trong văn bản.

Hướng dẫn giải và trả lời:

Câu hỏi này yêu cầu chúng ta tìm các tên trò chơi được liệt kê trong bài. Các em có thể chọn bất kỳ trò nào trong danh sách rất nhiều trò chơi mà văn bản đã nhắc đến.

Các em có thể kể ra một số trò như:

1. Rồng rắn lên mây
2. Cướp cờ
3. Kéo co
4. Đẩy gậy
5. Đánh đáo
6. Chơi chuyền
7. Ô ăn quan
8. Đánh quay
9. Đi cà kheo
10. Nổ pháo đất

(Các em chỉ cần nêu ít nhất hai trò là được điểm nhé!)

Câu 3 (1,0 điểm). Theo văn bản, trò chơi dân gian rèn luyện cho trẻ em những kỹ năng nào?

Hướng dẫn giải và trả lời:

Với câu hỏi này, chúng ta cần tìm các đoạn văn có từ khóa “rèn luyện”, “phát huy” và liệt kê các kỹ năng, phẩm chất được nhắc đến.

Theo văn bản, trò chơi dân gian rèn luyện cho trẻ em những kỹ năng và phẩm chất sau:

• Sự nhanh nhẹn
• Sự khéo léo
• Tinh thần đoàn kết
• Sự tôn trọng kỷ luật
• Khả năng đối đáp
• Thể lực
• Kỹ năng, kỹ xảo cá nhân
• Khả năng tính toán
• Khả năng phán đoán chính xác

Câu 4 (1,5 điểm). Xác định phương tiện liên kết được sử dụng trong hai câu sau:
“Trò chơi dân gian không đơn thuần là một trò chơi của trẻ con mà nó chứa đựng cả một nền văn hoá dân tộc Việt Nam độc đáo và giàu bản sắc. Vì thế giúp các em hiểu và tìm về cội nguồn với những trò chơi dân gian là một việc làm cần thiết.”

Hướng dẫn giải và trả lời:

Để xác định phương tiện liên kết, các em hãy xem xét mối quan hệ giữa hai câu và những từ ngữ nào giúp nối chúng lại với nhau.

• Phương tiện liên kết: Từ “Vì thế”
• Phép liên kết: Đây là phép nối.

Từ “Vì thế” ở đầu câu thứ hai có tác dụng nối câu này với câu trước, thể hiện mối quan hệ nguyên nhân – kết quả (hay hệ quả). Câu trước nêu lên giá trị văn hóa của trò chơi dân gian (nguyên nhân, lý do), và câu sau đưa ra một việc làm cần thiết (kết quả, hệ quả) dựa trên giá trị đó.

Câu 5 (1,5 điểm). Từ những gợi dẫn trong văn bản, hãy cho biết em đã tham gia trò chơi dân gian nào?. Yêu cầu: Trình bày chi tiết, dùng HTML cơ bản (<p>, <br>, <b>). Không dùng markdown (**). Toán học thì bọc trong \( và \).

Hướng dẫn giải và trả lời:

Đây là câu hỏi mang tính cá nhân, đòi hỏi các em kể về trải nghiệm của mình. Cô sẽ gợi ý một cách trả lời chi tiết, các em có thể dựa vào đây để kể về trò chơi mà mình yêu thích nhé.

Trong số các trò chơi dân gian được nhắc đến trong văn bản, trò mà em đã từng tham gia và rất yêu thích chính là kéo co.

Kéo co là một trò chơi tập thể đòi hỏi sức mạnh, sự phối hợp nhịp nhàng và tinh thần đoàn kết cao. Để chơi kéo co, chúng ta cần chia thành hai đội, mỗi đội sẽ nắm một đầu sợi dây thừng dài và cố gắng kéo đối phương về phía mình vượt qua vạch giới hạn ở giữa.

Em nhớ nhất là những buổi đi dã ngoại hoặc các dịp lễ hội ở trường, khi cô giáo hoặc anh chị phụ trách tổ chức trò kéo co. Cả đội ai nấy đều hăng hái, cùng nhau hô vang khẩu hiệu “một, hai, ba, kéo!” và dồn hết sức mình để kéo sợi dây. Khi tham gia trò chơi này, em cảm thấy mình được rèn luyện thể lực, sự nhanh nhẹn và cả sự khéo léo trong cách giữ thăng bằng, phối hợp với đồng đội. Quan trọng hơn cả là tinh thần đoàn kết. Dù có thắng hay thua, chúng em đều học được cách làm việc nhóm, chia sẻ niềm vui và cả sự tiếc nuối. Tiếng reo hò cổ vũ của các bạn ngoài sân cũng làm không khí thêm phần sôi nổi và hào hứng.

Em nghĩ rằng kéo co là một trò chơi rất ý nghĩa, giúp chúng ta không chỉ có sức khỏe mà còn học được nhiều bài học quý giá về tinh thần thể thao và đoàn kết. Đó là những kỷ niệm đẹp mà em sẽ không bao giờ quên.

—

Cô hy vọng qua phần giải bài này, các em đã hiểu rõ hơn về cách làm bài đọc hiểu và nắm vững kiến thức về trò chơi dân gian. Hãy luôn giữ gìn và phát huy những nét đẹp văn hóa truyền thống của dân tộc mình nhé!