Chào con yêu của cô!

Cô hiểu con đang lo lắng cho bài thi, nhưng đừng lo lắng nhé. Bài văn tả phong cảnh dòng sông không hề khó chút nào đâu, nếu chúng ta biết cách quan sát và sắp xếp ý tưởng.

Hôm nay, cô sẽ hướng dẫn con thật chi tiết từng bước để con có một bài văn thật hay, thật sinh động nhé!

1.  Hiểu rõ yêu cầu của đề bài: Tả phong cảnh dòng sông

Con hiểu “tả phong cảnh dòng sông” là gì không? Đó là việc con dùng lời văn để vẽ lại một bức tranh về dòng sông mà con đã nhìn thấy, đã cảm nhận. Con sẽ kể cho người đọc biết dòng sông ấy trông như thế nào, có những âm thanh gì, mùi hương ra sao, và những hoạt động nào diễn ra quanh nó.

Bí quyết để có một bài văn tả hay là quan sát thật kỹ bằng nhiều giác quan (mắt nhìn, tai nghe, mũi ngửi, tay chạm…) và dùng từ ngữ gợi cảm, giàu hình ảnh.

2.  Cấu trúc của một bài văn tả dòng sông

Một bài văn tả thường có 3 phần chính, con nhớ nhé:

1. Mở bài:

Con sẽ giới thiệu chung về dòng sông mà con định tả. Đó là sông gì? Ở đâu? Con đã nhìn thấy nó vào lúc nào? Ấn tượng đầu tiên của con về dòng sông đó là gì?

Ví dụ:  “Trong khu vườn tuổi thơ của em, con sông quê là người bạn hiền hòa đã chứng kiến bao kỷ niệm đẹp. Em vẫn nhớ như in vẻ đẹp của nó mỗi buổi chiều hè…”

2. Thân bài:

Đây là phần quan trọng nhất, nơi con sẽ miêu tả chi tiết dòng sông.

Con có thể tả theo trình tự từ xa đến gần, từ bao quát đến chi tiết, hoặc theo thời gian.

a. Tả bao quát:

Con nhìn từ xa, dòng sông như thế nào? Nó cong cong như dải lụa, uốn lượn như con rắn, hay thẳng tắp như một đường kẻ? Màu nước ra sao dưới ánh nắng?

Ví dụ:  “Từ trên cao nhìn xuống, con sông quê em như một dải lụa xanh biếc vắt ngang cánh đồng lúa chín vàng, uốn lượn mềm mại giữa đôi bờ cây xanh.”

b. Tả chi tiết:

Bây giờ, con hãy đến gần hơn và quan sát thật kỹ nhé!

• Mặt nước:

Nước sông có màu gì? (xanh ngọc bích, nâu phù sa, trong vắt). Nó chảy êm đềm hay xiết chảy? Trên mặt nước có gì? (lá cây trôi, bèo, thuyền bè, ánh nắng lấp lánh, mây trời soi bóng, những gợn sóng lăn tăn…).

Ví dụ:  “Mặt sông phẳng lặng như một tấm gương khổng lồ, soi rõ từng đám mây trắng bồng bềnh và những hàng tre ngả nghiêng bên bờ. Những tia nắng vàng nhảy nhót trên mặt nước làm nó lấp lánh như dát bạc.”

• Hai bên bờ sông:

Bờ sông có gì? (hàng cây xanh rì, bãi cỏ non, những ngôi nhà nhỏ, vườn cây ăn trái, lũy tre làng, con đường đất quanh co, những bụi hoa dại ven sông…).

Ví dụ:  “Hai bên bờ sông, những rặng tre xanh ngút ngàn đổ bóng mát rượi xuống mặt nước. Phía xa hơn là những mái nhà ngói đỏ tươi ẩn hiện dưới tán cây cổ thụ, thấp thoáng những bãi ngô xanh mướt.”

• Âm thanh của dòng sông:

Dòng sông có những âm thanh gì? (tiếng nước chảy róc rách, tiếng mái chèo khua nước, tiếng chim hót trên cây, tiếng trẻ con nô đùa, tiếng thuyền máy nổ đều đều, tiếng gió lùa qua hàng tre…).

Ví dụ:  “Tiếng nước chảy róc rách như một bản nhạc êm đềm, hòa cùng tiếng chim hót líu lo trên những cành cây cổ thụ và tiếng gió xào xạc luồn qua khóm tre.”

• Hoạt động trên sông và ven sông:

Có những ai đang làm gì trên sông hoặc ven sông? (người chèo thuyền, đánh cá, giặt giũ, trẻ em tắm mát, trâu bò gặm cỏ, người dân tưới cây, gặt lúa…).

Ví dụ:  “Chiều chiều, lũ trẻ chúng em lại rủ nhau ra sông tắm mát, đùa nghịch dưới làn nước trong xanh, tiếng cười giòn tan vang vọng cả khúc sông. Xa xa, bác nông dân đang cặm cụi thả lưới đánh bắt cá, chiếc thuyền con lướt nhẹ trên mặt nước.”

• Vẻ đẹp của sông theo thời gian:

Con có thể tả sông vào buổi sáng (bình minh), buổi trưa (nắng gắt), buổi chiều (hoàng hôn), hoặc buổi tối (trăng thanh).

Ví dụ:  “Khi bình minh thức dậy, dòng sông khoác lên mình tấm áo hồng rực rỡ, hơi sương mờ ảo bay lãng đãng. Đến trưa, nắng vàng như rót mật làm mặt sông lấp lánh kim cương. Chiều tà, hoàng hôn buông xuống, dòng sông lại trầm mặc, nhuộm một màu tím buồn bã nhưng lãng mạn vô cùng.”

c. Sử dụng các biện pháp tu từ:

Con hãy dùng so sánh (như, là…) và nhân hóa (gọi sông là người bạn, dòng sông hát, dòng sông kể chuyện, dòng sông ôm ấp…) để bài văn thêm sinh động, hấp dẫn nhé!

Ví dụ:  “Dòng sông như một người mẹ hiền hòa ôm ấp làng quê.” hoặc “Sông ơi, sông đã kể bao câu chuyện cổ tích cho em nghe mỗi chiều.”

3. Kết bài:

Con sẽ nêu cảm nghĩ của mình về dòng sông. Dòng sông đó có ý nghĩa gì đối với con, với quê hương? Con có mong muốn gì về dòng sông đó không?  Có thể là tình cảm yêu mến, sự gắn bó, hoặc lời hứa giữ gìn.

Ví dụ:  “Con sông quê em không chỉ là nguồn nước mát lành mà còn là biểu tượng của sự bình yên, gắn bó với bao kỷ niệm tuổi thơ. Em yêu dòng sông lắm và mong nó sẽ mãi xanh, mãi đẹp như thế này để chúng em mãi được vui đùa bên dòng nước mát lành.”

3.  Một số từ ngữ gợi ý để con tham khảo:

Tính từ: trong xanh, biếc, lấp lánh, uốn lượn, hiền hòa, êm đềm, rì rào, thơ mộng, gợn sóng, phẳng lặng, hùng vĩ, mênh mông, hiền lành, lặng lẽ, nhộn nhịp, tấp nập, mờ ảo, huyền ảo, lãng đãng, ồn ào, mát lành, trong vắt…
Động từ: chảy, trôi, uốn khúc, ôm ấp, soi bóng, lấp lánh, róc rách, vỗ bờ, cõng, chở che, rì rầm, thì thầm, lượn, uốn, khoe mình, ngân nga…
So sánh: như dải lụa, như tấm gương, như con trăn khổng lồ, như sợi chỉ bạc, như người mẹ hiền, như bức tranh, như dải yếm đào, như con rồng, như dòng sữa mẹ…
Nhân hóa: sông hát, sông kể chuyện, sông thủ thỉ, sông tâm sự, sông ôm ấp, sông thì thầm, sông ru, sông thức giấc, sông vươn mình…

4.  Bài văn tham khảo (Con đọc để có thêm ý tưởng nhé!):

       Khu vườn tuổi thơ của em gắn liền với những buổi chiều thả diều trên cánh đồng, những trưa hè trốn mẹ đi tắm sông. Trong số đó, con sông nhỏ chảy quanh làng là người bạn thân thiết nhất, đã chứng kiến bao kỷ niệm đẹp đẽ của em.

       Từ xa nhìn lại, con sông quê em như một dải lụa xanh mềm mại, uốn lượn quanh những xóm làng trù phú và cánh đồng lúa đang thì con gái. Sáng sớm, khi vạn vật còn chìm trong giấc ngủ, dòng sông đã thức giấc, khoác lên mình tấm áo màu hồng nhạt của bình minh, lấp lánh những hạt sương đêm còn đọng lại. Đến trưa, nắng vàng như rót mật làm mặt sông lấp lánh kim cương, rực rỡ một màu nắng vàng chói chang. Chiều về, khi ông mặt trời dần buông mình sau rặng tre, dòng sông lại trầm mặc, nhuộm một màu tím buồn bã nhưng lãng mạn vô cùng.

       Lại gần hơn, mặt nước sông trong veo, có thể nhìn thấy rõ những viên sỏi nhỏ dưới đáy và những đám rong rêu xanh mướt. Nước chảy êm đềm, nhẹ nhàng, chỉ gợn những gợn sóng lăn tăn khi có làn gió nhẹ thổi qua. Trên mặt nước, thi thoảng lại có vài chiếc lá vàng trôi lững lờ theo dòng, hay những cánh bèo nhỏ xíu kết thành từng mảng xanh. Đặc biệt, dòng sông còn là một tấm gương khổng lồ, soi rõ từng đám mây trắng bồng bềnh trôi trên bầu trời và những hàng tre ngả nghiêng in bóng. Hai bên bờ sông, những rặng tre xanh ngút ngàn đổ bóng mát rượi xuống mặt nước, tạo thành một con đường râm mát. Phía xa hơn là những mái nhà ngói đỏ tươi ẩn hiện dưới tán cây cổ thụ, thấp thoáng những bãi ngô xanh mướt đang thì đơm hoa kết trái. Tiếng nước chảy róc rách như một bản nhạc êm đềm, hòa cùng tiếng chim hót líu lo trên những cành cây cổ thụ và tiếng gió xào xạc luồn qua khóm tre.

       Trên sông, cuộc sống diễn ra thật nhộn nhịp. Buổi sáng, những chiếc thuyền nhỏ chở rau củ, cá tôm của các bà, các mẹ lại tấp nập ngược xuôi. Chiều chiều, lũ trẻ chúng em lại rủ nhau ra sông tắm mát, đùa nghịch dưới làn nước trong xanh, tiếng cười giòn tan vang vọng cả khúc sông. Xa xa, bác nông dân đang cặm cụi thả lưới đánh bắt cá, chiếc thuyền con lướt nhẹ trên mặt nước. Dòng sông như một người mẹ hiền hòa, ôm ấp, chở che cho làng quê em bao đời nay.

       Con sông quê em không chỉ là nguồn nước mát lành mà còn là biểu tượng của sự bình yên, gắn bó với bao kỷ niệm tuổi thơ. Em yêu dòng sông lắm và mong nó sẽ mãi xanh, mãi đẹp như thế này để chúng em mãi được vui đùa bên dòng nước mát lành, để dòng sông mãi là người bạn thủy chung của làng quê em.

Con thấy không? Chỉ cần con chịu khó quan sát và sắp xếp ý tưởng là con sẽ có một bài văn thật hay rồi!

Hãy tự tin lên nhé! Cô tin con sẽ làm tốt!

Chúc con thi tốt!