ĐỀ SỐ 5.
I.PHẦN ĐỌC- HIỂU (6,0 điểm)
Đọc đoạn thơ sau đây và thực hiện yêu cầu b…
I.PHẦN ĐỌC- HIỂU (6,0 điểm)
Đọc đoạn thơ sau đây và thực hiện yêu cầu bên dưới:
Đất nước mình bé nhỏ vậy thôi em
Nhưng làm được những điều phi thường lắm
Bởi hai tiếng nhân văn được cất vào sâu thẳm
Bởi vẫn giữ vẹn nguyên hai tiếng đồng bào.
Em thấy không? Trong nỗi nhọc nhằn, vất vả, gian lao
Khi dịch bệnh hiểm nguy đang ngày càng lan rộng
Cả đất nước mình cùng đồng hành ra trận
Trên dưới một lòng chống dịch thoát nguy.
(….)
Thủ tướng phát lệnh rồi, em đã nghe rõ chưa
“Trong cuộc chiến này sẽ không có một ai bị để lại”
Chẳng có điều gì làm cho mình sợ hãi
Khi trong mỗi người nhân ái được gọi tên.
Từ mái trường này em sẽ lớn lên
Sẽ khắc trong tim bóng hình đất nước
Cô sẽ nối những nhịp cầu mơ ước
Để em vẽ hình Tổ quốc ở trong tim.
(Đất nước ở trong tim, Chu Ngọc Thanh – đăng trên báo Thanh niên số ra ngày 18/02/2020)
Câu 1. (1,0 điểm) Xác định thể thơ và phương thức biểu đạt chính của đoạn thơ trên.
Câu 2. (1,0 điểm) Bài thơ trên nói về sự kiện gì? Cảm xúc của tác giả trong bài thơ?
Câu 3. (2,0 điểm) Chỉ ra biện pháp tu từ được sử dụng trong hai câu thơ cuối của khổ thơ thứ nhất. Hiệu quả của biện pháp tu từ đó?
Câu 4. (2,0 điểm) Hãy rút ra thông điệp của bài thơ? Từ thông điệp ấy, em thấy bản thân mình cần học tập và phát huy điều gì để làm rạng danh con người Việt Nam.
PHẦN LÀM VĂN (4,0 điểm)
Câu 1. (4,0 điểm)
Từ nội dung phần Đọc hiểu, em hãy viết 01 đoạn văn ngắn (khoảng 150 chữ) bàn về ý nghĩa của hai từ “nhân ái”.
Hôm nay, cô sẽ cùng các em “giải mã” Đề số 5 này nhé. Đây là một đề bài rất hay, giúp chúng ta không chỉ luyện tập kỹ năng đọc hiểu, làm văn mà còn cảm nhận sâu sắc hơn về tình yêu đất nước và những giá trị nhân văn cao đẹp của dân tộc ta.
Chúng ta cùng bắt đầu nào!
—
I. PHẦN ĐỌC- HIỂU (6,0 điểm)
Đoạn thơ “Đất nước ở trong tim” của nhà thơ Chu Ngọc Thanh thực sự đã chạm đến trái tim của mỗi người chúng ta, đặc biệt là trong giai đoạn cả nước đang cùng nhau vượt qua khó khăn.
Câu 1. (1,0 điểm) Xác định thể thơ và phương thức biểu đạt chính của đoạn thơ trên.
Lời giải:
- Thể thơ:
Quan sát các khổ thơ, các câu thơ, chúng ta thấy số tiếng trong mỗi dòng thơ không cố định (có dòng 8 tiếng, dòng 10 tiếng, dòng 12 tiếng…). Hơn nữa, cách gieo vần cũng không theo một quy tắc chặt chẽ. Vì vậy, đây là thể thơ tự do. - Phương thức biểu đạt chính:
Bài thơ tập trung thể hiện những suy nghĩ, cảm xúc, lòng tự hào và niềm tin của tác giả về đất nước, con người Việt Nam. Vì thế, phương thức biểu đạt chính là biểu cảm.
Câu 2. (1,0 điểm) Bài thơ trên nói về sự kiện gì? Cảm xúc của tác giả trong bài thơ?
Lời giải:
- Bài thơ nói về sự kiện: Bài thơ nói về cuộc chiến đấu của cả đất nước ta chống lại đại dịch COVID-19 đang lan rộng, cùng với đó là tinh thần đoàn kết, đồng lòng của toàn dân tộc trong gian khó.
- Cảm xúc của tác giả: Tác giả thể hiện rõ niềm tự hào về một đất nước tuy nhỏ bé nhưng phi thường, có tinh thần “nhân văn”, “đồng bào” sâu sắc. Đồng thời là cảm xúc yêu thương, tin tưởng vào sự đoàn kết của dân tộc và niềm hi vọng vào thế hệ trẻ sẽ tiếp nối truyền thống tốt đẹp ấy.
Câu 3. (2,0 điểm) Chỉ ra biện pháp tu từ được sử dụng trong hai câu thơ cuối của khổ thơ thứ nhất. Hiệu quả của biện pháp tu từ đó?
Lời giải:
- Hai câu thơ cuối của khổ thơ thứ nhất:
“Bởi hai tiếng nhân văn được cất vào sâu thẳm
Bởi vẫn giữ vẹn nguyên hai tiếng đồng bào.”
Biện pháp tu từ được sử dụng là điệp ngữ “Bởi”. - Hiệu quả của biện pháp tu từ đó:
Việc lặp lại từ “Bởi” giúp nhấn mạnh nguyên nhân sâu xa tạo nên sức mạnh phi thường của đất nước. Đó chính là những giá trị cốt lõi: lòng nhân văn và tinh thần đồng bào. Điệp ngữ này không chỉ tạo nhịp điệu cho câu thơ mà còn khắc sâu vào tâm trí người đọc về nền tảng vững chắc của dân tộc ta, khiến lời thơ thêm mạnh mẽ, thuyết phục và giàu cảm xúc.
Câu 4. (2,0 điểm) Hãy rút ra thông điệp của bài thơ? Từ thông điệp ấy, em thấy bản thân mình cần học tập và phát huy điều gì để làm rạng danh con người Việt Nam.
Lời giải:
- Thông điệp của bài thơ:
Bài thơ gửi gắm thông điệp rằng: Dù đất nước ta có thể nhỏ bé về diện tích, nhưng lại ẩn chứa một sức mạnh phi thường. Sức mạnh đó được tạo nên từ lòng nhân văn, tinh thần đoàn kết “đồng bào” và lòng nhân ái sâu sắc của con người Việt Nam, đặc biệt là trong những lúc khó khăn, thử thách. Bài thơ còn nhấn mạnh trách nhiệm của thế hệ trẻ trong việc kế thừa và phát huy những giá trị truyền thống ấy. - Từ thông điệp ấy, bản thân em cần học tập và phát huy:
Từ thông điệp của bài thơ, em thấy mình cần phải:
- Luôn yêu thương, đoàn kết, chia sẻ và giúp đỡ bạn bè, gia đình và những người xung quanh, đặc biệt là những người gặp khó khăn.
- Học tập chăm chỉ, rèn luyện đạo đức tốt để trở thành một người có ích, có tri thức, góp phần xây dựng đất nước ngày càng giàu đẹp.
- Nâng cao ý thức trách nhiệm với cộng đồng, biết sống vì mọi người, biết bảo vệ môi trường và giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc.
- Luôn giữ vững tinh thần lạc quan, kiên cường vượt qua mọi khó khăn thử thách trong học tập và cuộc sống.
—
II. PHẦN LÀM VĂN (4,0 điểm)
Câu 1. (4,0 điểm)
Từ nội dung phần Đọc hiểu, em hãy viết 01 đoạn văn ngắn (khoảng 150 chữ) bàn về ý nghĩa của hai từ “nhân ái”.. Yêu cầu: Trình bày chi tiết, dùng HTML cơ bản (<p>, <br>, <b>). Không dùng markdown (**). Toán học thì bọc trong \( và \)).
Lời giải:
Trong bài thơ “Đất nước ở trong tim”, hai tiếng “nhân ái” được nhắc đến như một giá trị cao đẹp, làm nên sức mạnh phi thường của con người Việt Nam. “Nhân ái” có nghĩa là lòng yêu thương con người, sự sẻ chia, đồng cảm và sẵn sàng giúp đỡ những người xung quanh, đặc biệt là trong hoàn cảnh khó khăn. Nó thể hiện sự quan tâm sâu sắc từ trái tim mình đến người khác, là một phần quan trọng trong truyền thống “thương người như thể thương thân” của dân tộc ta.
Ý nghĩa của “nhân ái” vô cùng lớn lao. Chính lòng nhân ái đã gắn kết chúng ta lại thành một khối, tạo nên tinh thần “đồng bào” vững chắc, giúp cả dân tộc “trên dưới một lòng chống dịch” như lời thơ đã nói. Khi mỗi người biết yêu thương, đùm bọc, xã hội sẽ trở nên tốt đẹp hơn, ấm áp hơn, không ai bị bỏ lại phía sau. Đó là ngọn lửa sưởi ấm tâm hồn, xua tan đi những lạnh giá, ích kỉ. Phát huy lòng nhân ái chính là cách chúng ta xây dựng một đất nước Việt Nam văn minh, giàu tình người và làm rạng danh truyền thống dân tộc.
—
Cô hy vọng bài giải này sẽ giúp các em hiểu rõ hơn về nội dung và ý nghĩa của bài thơ, cũng như cách làm một bài văn nghị luận xã hội ngắn. Hãy luôn ghi nhớ những giá trị tốt đẹp của con người Việt Nam và không ngừng học tập, rèn luyện để trở thành những công dân có ích cho đất nước nhé! Chúc các em luôn học tốt!
Đáp án:+Giải thích các bước giải:
\(\text{I.Phần đọc – hiểu}\)
Câu 1 :
\(-\) Thể thơ : tự do .
\(-\) PTBĐ : biểu cảm .
Câu 2 :
\(@\) Bài thơ ca ngợi sức mạnh nội tại của đất nước trong hoàn cảnh khó khăn , cụ thể là thời điểm dịch bệnh hiểm nguy lan rộng . Qua đó , tác giả thể hiện niềm tự hào và niềm tin mạnh mẽ vào khả năng vượt qua thử thách của dân tộc . Trong giây phút gian khó , hình ảnh “ cả đất nước mình cùng đồng hành ra trận \(–\) trên dưới một lòng chống dịch thoát nguy ” cho thấy sự đoàn kết , tinh thần yêu nước và lòng quyết tâm của mỗi con người . Tác giả cảm nhận được sức mạnh từ các giá trị nhân văn sâu sắc và tinh thần đồng bào , từ đó bộc lộ niềm tự hào , cảm xúc ấm áp và hy vọng vào tương lai .
Câu 3 :
\(@\) BPTT : Điệp từ \(-\) ” Bởi . . . “
\(@\) Hiệu quả :
\(-\) Tạo nhịp điệu nhịp nhàng , cân đối , âm hưởng vang vọng , thiết tha , giúp câu thơ thêm phần gợi hình , gợi cảm và tạo sự liên kết chặt chẽ giữa hai câu thơ .
\(-\) Khẳng định những sức mạnh phi thường của đất nước bắt nguồn từ cội nguồn vững chắc truyền thống nhân văn cao cả và tinh thần đoàn kết , gắn bó keo sơn như ruột thịt của hai tiếng ” đồng bào ” .
\(-\) Khơi gợi sự đồng cảm , niềm xúc động , trân trọng và tự hào về những giá trị văn hóa , tinh thần tốt đẹp của dân tộc .
\(-\) Thể hiện niềm tự hào , sự tin tưởng , trân trọng và ngợi ca sâu sắc đối với sức mạnh của tinh thần đoàn kết , nghĩa đồng bào và tình người trong gian khó .
Câu 4 :
\(@\) Thông điệp của bài thơ là tình yêu tổ quốc , đồng bào cũng như tinh thần nhân ái , chung sức đồng lòng trong nhân dân để đối mặt với những hoàn cảnh khó khăn của đất nước . Trong những lúc khó khăn và thử thách là lúc mà tình yêu đối với đất nước , những giá trị nhân văn cao đẹp được thể hiện trong cộng đồng , dân tộc .
\(@\) Bản thân cần học tập thật tốt , không ngừng rèn luyện đạo đức để có tri thức và bản lĩnh vững vàng . Hơn thế nữa , em sẽ tích cực phát huy tinh thần tương thân tương ái , sẵn sàng sẻ chia và chung sức đồng lòng cùng cộng đồng trong mọi hoàn cảnh , lấy lòng nhân ái và trách nhiệm của tuổi trẻ làm kim chỉ nam để góp phần làm rạng danh con người Việt Nam .
\(\text{II.Phần viết}\)
Câu 1 :
BÀI LÀM
Từ những vần thơ dung dị của Chu Ngọc Thanh , ta thấm thía một chân lý giản đơn : ” Chẳng có điều gì làm cho mình sợ hãi / Khi trong mỗi người nhân ái được gọi tên ” . Nhân ái chính là sự kết tinh của tình yêu thương , lòng trắc ẩn và tinh thần đùm bọc giữa con người với con người . Đó không chỉ là phẩm chất đạo đức cao quý mà còn là sức mạnh vĩ đại giúp dân tộc Việt Nam vượt qua mọi giông bão của thời đại , từ thiên tai đến đại dịch . Nhờ tình người , những nghịch cảnh hóa thành cơ hội để tỏa sáng tinh thần đoàn kết và đạo lý ” thương người như thể thương thân ” . Đối với thế hệ trẻ , lòng nhân ái còn là chiếc chìa khóa mở ra tâm hồn cao thượng , giúp các em biết sống trách nhiệm , cống hiến và khắc ghi hình bóng quê hương . Chính lối sống tử tế và sự sẻ chia vô điều kiện sẽ nối dài những nhịp cầu mơ ước , làm nên chiều sâu văn hóa và nền tảng vững chắc cho sự phát triển của cả dân tộc .
\(color{#8B0016}{p}color{#B2001F}{h}color{#C50023}{u}color{#DF0029}{o}color{#E33539}{n}color{#DF0029}{g}color{#E54646}{n}color{#EB7153}{g}color{#EE7C6B}{u}color{#F19373}{y}color{#EE7C6B}{e}color{#F19373}{n}color{#F5A89A}{9}color{#F6B297}{8}color{#FCDAD5}{2}color{#FEEBD0}{2}\)
I. PHẦN ĐỌC HIỂU
Câu 1:
– Thể loại: Thơ tự do
– PTBĐ chính: Biểu cảm
Câu 2:
– Bài thơ trên nói về: Cuộc chiến phòng, chống dịch COVID-19 của nhân dân Việt Nam.
– Cảm xúc của tác giả: Sự tự hào, yêu mến đất nước và tin tưởng vào tinh thần đoàn kết, nhân ái của con người Việt Nam.
Câu 3:
– Biện pháp tu từ: điệp từ (bởi)
– Hiệu quả của biện pháp tu từ:
+ Tạo ra giọng điệu mang tính khẳng định, dứt khoát, như một lời giải thích tự tin và tự hào.
+ Nhấn mạnh lý do vì sao Việt Nam lại “phi thường”. Tác giả chỉ ra gốc rễ sức mạnh không nằm ở vũ khí hay tiền bạc, mà nằm ở hai giá trị cốt lõi: đạo lý làm người (nhân văn) và cội nguồn gắn kết dân tộc (đồng bào).
Câu 4:
– Thông điệp của bài thơ: Trong lúc khó khăn, hoạn nạn (như dịch bệnh, thiên tai,…), thứ giúp chúng ta sống sót và chiến thắng không phải là sự ích kỷ cá nhân, mà là tinh thần đoàn kết và lòng nhân ái. Khi chúng ta biết nghĩ cho người khác, xã hội sẽ không có ai bị bỏ lại phía sau.
Từ thông điệp trên, em tự nhủ mình sẽ phải nỗ lực học thật tốt, hiểu sâu để có tri thức, vì lòng tốt mà không có hiểu biết thì không giúp được gì cho đất nước cả. Ngoài ra em còn phải rèn luyện lối sống có trách nhiệm với cộng đồng. Bắt đầu từ việc nhỏ nhất: không vụ lợi cá nhân, biết sẻ chia với bạn bè gặp khó khăn, và tuân thủ các quy định chung của xã hội.
II. PHẦN LÀM VĂN
Em tham khảo nhé
Nếu thế giới này vận hành mà thiếu đi lòng nhân ái, con người sẽ chẳng khác nào những cỗ máy vô hồn vô cảm. “Nhân ái” suy cho cùng không phải là sự ban phát từ trên cao, mà là cái nhìn thấu cảm ngang hàng và sự sẻ chia giữa những người đồng loại. Ý nghĩa lớn nhất của lòng nhân ái là khả năng phá vỡ đi sự ích kỷ và định kiến, kéo con người ra khỏi ốc đảo của riêng mình. Khi ta biết đau trước nỗi đau của người khác, biết đưa tay ra đỡ một bờ vai đang run rẩy, ta đang tự bồi đắp phần “người” trong chính mình, tìm thấy giá trị sống đích thực chứ không chỉ là tồn tại. Ở góc độ xã hội, lòng nhân ái chính là tấm lá chắn vô hình trước mọi giông bão. Giống như cách người Việt Nam vượt qua đại dịch Covid-19, chính sự tử tế và trách nhiệm với cộng đồng đã biến những cá nhân nhỏ bé thành một bức tường thành kiên cố. Sống nhân ái không cần phô trương, nó lấp loáng trong sự im lặng như một cái cúi đầu cảm thông, một sự nhường nhịn trên đường, hay một hành động bảo vệ người yếu thế. Nuôi dưỡng lòng nhân ái là cách duy nhất để chúng ta thắp sáng bóng tối của sự vô cảm, giữ cho xã hội này luôn được sưởi ấm bằng tình người.
#HaAnh212
Trợ Lý Xưởng In Thiên Nam
Add comment