—

ĐỀ SỐ 6

I. PHẦN ĐỌC- HIỂU (6,0 điểm)

Đọc đoạn trích dưới đây và thực hiện các yêu cầu bên dưới:

Enrico, hãy nhớ điều này: mỗi khi con gặp một cụ già, một kẻ khó, một người đàn bà đang bế con, một người què chống nạng, một người đang còng lưng gánh nặng, một gia đình đang tang tóc, con đều phải nhường bước cung kính. Chúng ta phải kính trọng: tuổi già, nỗi khổ, tình mẹ con, kẻ tật nguyền, sự vất vả và cái chết.

Mỗi khi con thấy một kẻ sắp bị xe húc phải, nếu là một người lớn thì con phải thét lên báo cho người ta tránh, nếu là một em bé thì con hãy chạy đến cứu ngay. Thấy một đứa bé đứng khóc một mình, hãy hỏi tại sao nó khóc và an ủi nó, nếu con có thể làm được. Người già rơi cái gậy, con hãy nhặt lên cho người ta. Nếu hai đứa trẻ đánh nhau, con hãy can ngay chúng ra. Nhưng nếu là hai người lớn thì con hãy tránh xa ra, để khỏi phải chứng kiến cảnh hung dữ thô bạo, làm cho tấm lòng thành ra sắt đá. (…) Con không được nhạo báng ai hết, đừng chen lấn ai hết, đừng la hét, phải tôn trọng trật tự của đường phố! Trình độ giáo dục của một dân tộc có thể đánh giá qua thái độ của con người trên đường phố. Ở đâu mà con thấy cảnh thô lỗ diễn ra ngoài đường phố thì con chắc chắn sẽ thấy cảnh thô lỗ diễn ra trong các gia đình vậy.

(Edmondo De Amicis, Những tấm lòng cao cả, NXB Văn học, Hà Nội, 2002)

Câu 1. (1,0 điểm) Xác định phương thức biểu đạt chính của đoạn văn bản?

Đáp án: Phương thức biểu đạt chính của đoạn văn bản là thuyết minh (hoặc tự sự có yếu tố nghị luận, miêu tả).

Giải thích: Đoạn văn bản mang tính chất khuyên bảo, chỉ dẫn, giải thích về cách ứng xử đúng mực trong cuộc sống, đặc biệt là trên đường phố. Nó cung cấp thông tin và đưa ra những lời khuyên, định hướng hành động cho người đọc, giống như một bài văn thuyết minh về các quy tắc ứng xử văn minh. Bên cạnh đó, có những yếu tố tự sự khi nhắc đến các tình huống cụ thể (người sắp bị xe húc, em bé khóc, người già rơi gậy, trẻ con đánh nhau) và yếu tố nghị luận khi đưa ra những nhận định về “trình độ giáo dục của một dân tộc”.

Câu 2. (1,0 điểm) Qua đoạn văn bản, hãy cho biết ý nghĩa của những tấm lòng trong cuộc sống?

Đáp án: Qua đoạn văn bản, những tấm lòng cao cả được thể hiện qua hành động biết yêu thương, sẻ chia, giúp đỡ những người xung quanh, đặc biệt là những người yếu thế, gặp khó khăn. Đó là lòng nhân ái, sự đồng cảm và tinh thần trách nhiệm đối với cộng đồng.

Giải thích: Đoạn trích liệt kê rất nhiều trường hợp cần phải thể hiện sự quan tâm và giúp đỡ: người già, người khó khăn, người mẹ bế con, người què, người gánh nặng, gia đình tang tóc, người sắp bị tai nạn, trẻ em khóc một mình, người già làm rơi gậy, trẻ con đánh nhau. Tất cả những hành động nhường bước, báo tin, cứu giúp, an ủi, nhặt giúp, can ngăn (trẻ con) đều xuất phát từ một trái tim nhân hậu, biết nghĩ cho người khác. Điều này làm nên ý nghĩa của “những tấm lòng cao cả” trong cuộc sống.

Câu 3. (3,0 điểm) Tại sao người cha lại khuyên con rằng: Chúng ta phải kính trọng: tuổi già, nỗi khổ, tình mẹ con, kẻ tật nguyền, sự vất vả và cái chết.

Đáp án: Người cha khuyên con phải kính trọng những điều đó vì:

+ Tuổi già: Thể hiện sự tôn trọng với những người đi trước, những người đã có công lao xây dựng và nuôi dưỡng thế hệ sau. Đó là đạo lý “kính lão đắc thọ”.

+ Nỗi khổ: Lòng trắc ẩn, sự đồng cảm với những người đang gặp hoạn nạn, khó khăn. Ai cũng có lúc gặp bất trắc, biết chia sẻ nỗi khổ của người khác là biểu hiện của lòng nhân ái.

+ Tình mẹ con: Tình cảm thiêng liêng, cao quý nhất của con người, là nền tảng của gia đình và xã hội. Tôn trọng tình mẫu tử là tôn trọng giá trị gia đình.

+ Kẻ tật nguyền: Họ là những người kém may mắn trong cuộc sống, cần được yêu thương, giúp đỡ và tôn trọng, không bị kỳ thị hay xa lánh.

+ Sự vất vả: Nhận thức được giá trị của lao động, sự hy sinh, cống hiến của những người lao động để có được cuộc sống ấm no. Kính trọng sự vất vả là trân trọng thành quả lao động.

+ Cái chết: Cái chết là một quy luật tất yếu của cuộc sống, là sự kết thúc của một kiếp người. Dù là ai, cái chết cũng cần được đối xử với sự tôn nghiêm, thể hiện sự tiếc nuối và tôn trọng người đã khuất.

Nhìn chung, việc kính trọng những điều này thể hiện một nhân cách cao đẹp, một tâm hồn giàu lòng nhân ái và sự hiểu biết sâu sắc về giá trị đạo đức, nhân văn.

Câu 4. (1,0 điểm) Trong xã hội hiện nay, chúng ta phải làm như thế nào để tấm lòng không thành ra sắt đá?

Đáp án: Để tấm lòng không thành ra sắt đá trong xã hội hiện nay, chúng ta cần:

+ Luôn giữ cho mình lòng trắc ẩn, sự đồng cảm: Sẵn sàng lắng nghe, chia sẻ và giúp đỡ những người xung quanh khi họ gặp khó khăn.

+ Rèn luyện sự bao dung, tha thứ: Không phán xét vội vàng, không giữ những ác cảm, hận thù.

+ Tích cực tham gia các hoạt động cộng đồng, tình nguyện: Giúp đỡ những hoàn cảnh khó khăn, lan tỏa những điều tốt đẹp.

+ Tránh xa những hành vi thô lỗ, bạo lực: Không cổ súy cho những điều tiêu cực, giữ cho tâm hồn mình luôn tươi đẹp.

+ Nâng cao ý thức đạo đức, lối sống đẹp: Luôn suy nghĩ và hành động theo lẽ phải, hướng tới những giá trị nhân văn.

II. LÀM VĂN (4.0 điểm)

Câu 1. (4,0 điểm)

Từ nội dung đoạn trích phần đọc hiểu, em hãy viết đoạn văn (khoảng 150 chữ) bàn về sự tử tế trong cuộc sống.

Dàn ý gợi ý:

1. Mở đoạn: Giới thiệu về tầm quan trọng của sự tử tế trong cuộc sống, có thể liên hệ với đoạn trích.

2. Thân đoạn:

+ Giải thích sự tử tế là gì (thể hiện qua hành động cụ thể như đoạn trích đã nêu: nhường bước, giúp đỡ người yếu thế, đồng cảm, không làm hại người khác).

+ Nêu ý nghĩa của sự tử tế: làm cho cuộc sống tốt đẹp hơn, lan tỏa yêu thương, xây dựng xã hội văn minh.

+ Lời kêu gọi hoặc định hướng hành động: mỗi người cần sống tử tế.

3. Kết đoạn: Khẳng định lại vai trò của sự tử tế.

Bài viết tham khảo:

Cuộc sống sẽ trở nên ý nghĩa và tốt đẹp hơn biết bao nếu mỗi chúng ta biết sống tử tế. Đoạn trích từ “Những tấm lòng cao cả” đã vẽ nên những bức tranh sinh động về sự tử tế qua từng hành động nhỏ nhặt nhưng đầy ý nghĩa: nhường đường, giúp đỡ người yếu thế, an ủi trẻ nhỏ hay can ngăn kịp thời những xung đột. Sự tử tế không chỉ là những việc làm lớn lao mà còn là thái độ ứng xử văn minh, là lòng trắc ẩn, sự đồng cảm với những mảnh đời xung quanh. Khi ta sống tử tế, ta không chỉ mang lại niềm vui cho người khác mà còn khiến tâm hồn mình thanh thản, tốt đẹp hơn. Một xã hội đầy ắp sự tử tế sẽ là một xã hội giàu tình yêu thương, nhân văn và văn minh. Vì vậy, mỗi chúng ta hãy là những người tử tế, gieo mầm yêu thương để cuộc sống này ngày càng thêm tươi đẹp.

—

ĐỀ SỐ 7.

I. PHẦN ĐỌC- HIỂU (6,0 điểm)

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

“Thời gian nhẹ bước mỏi mòn

Xin đừng bước lại để còn mẹ đây

Bao nhiêu gian khổ tháng ngày

Xin cho con lãnh, kẻo gầy mẹ thêm

Mẹ ơi, xin bớt muộn phiền

Con xin sống đẹp như niềm mẹ mong

Tình mẹ hơn cả biển đông

Dài, sâu hơn cả con sông Hồng Hà”

(Tình mẹ – Tử Nhi)

Câu 1: Xác định phương thức biểu đạt chính của đoạn thơ trên. (1,0 điểm)

Đáp án: Phương thức biểu đạt chính của đoạn thơ trên là biểu cảm.

Giải thích: Đoạn thơ thể hiện trực tiếp và sâu sắc tình cảm, cảm xúc của người con đối với người mẹ. Lời thơ bày tỏ nỗi lòng, ước nguyện, sự quan tâm, lo lắng và tình yêu thương vô bờ bến dành cho mẹ. Các từ ngữ như “xin đừng”, “xin cho con lãnh”, “mẹ ơi”, “con xin sống đẹp”, cùng với việc so sánh tình mẹ với biển và sông đều là những biểu hiện rõ nét của cảm xúc.

Câu 2. Chỉ ra và phân tích các biện pháp tu từ có trong đoạn thơ trên? (1,0 điểm)

Đáp án:

Đoạn thơ sử dụng các biện pháp tu từ sau:

+ Nhân hóa: “Thời gian nhẹ bước mỏi mòn” – Thời gian được nhân hóa như một con người có thể bước đi và cảm thấy mỏi mòn. Biện pháp này giúp hình ảnh thời gian trở nên gần gũi, gợi cảm giác thời gian trôi qua chậm rãi, mang theo những nỗi buồn, sự nặng nề.

+ So sánh:

– “Tình mẹ hơn cả biển đông” – So sánh tình mẹ với biển đông để thấy được sự rộng lớn, bao la của tình mẹ.

– “Dài, sâu hơn cả con sông Hồng Hà” – Tiếp tục so sánh với sông Hồng Hà để nhấn mạnh thêm chiều dài và chiều sâu vô cùng của tình mẫu tử.

+ Ẩn dụ: “kẻo gầy mẹ thêm” – Không phải mẹ thực sự bị gầy đi vì khổ, mà ẩn dụ cho sự lo lắng, đau khổ của mẹ khi con gặp chuyện. Người con mong gánh chịu mọi gian khổ để mẹ được yên lòng, không phải thêm nỗi buồn.

+ Điệp ngữ (lặp cấu trúc): “Xin…” xuất hiện nhiều lần thể hiện sự khẩn thiết, tha thiết trong lời cầu mong của người con.

Câu 3. Cảm nhận của em về tình cảm của tác giả đối với mẹ trong đoạn thơ? (2,0 điểm)

Đáp án:

Đoạn thơ là tiếng lòng thổn thức, đầy yêu thương và kính trọng của người con dành cho mẹ. Ngay từ những câu thơ đầu, ta đã cảm nhận được nỗi băn khoăn, day dứt khi thời gian trôi đi, làm mẹ già yếu hơn. Tình cảm của người con thể hiện qua ước nguyện mãnh liệt: mong thời gian ngừng lại, mong gánh vác hết mọi gian khổ để mẹ không còn phiền muộn, để mẹ được sống vui vẻ, hạnh phúc. Đặc biệt, câu thơ “Con xin sống đẹp như niềm mẹ mong” cho thấy sự thấu hiểu và mong muốn đền đáp công ơn, làm mẹ tự hào. Đỉnh điểm của tình cảm là cách so sánh tình mẹ với biển đông, sông Hồng Hà – những hình ảnh hùng vĩ, bao la của thiên nhiên, thể hiện tình yêu thương của người con dành cho mẹ là vô bờ bến, không gì sánh được. Đó là một tình mẫu tử thiêng liêng, sâu sắc và cao đẹp.

Câu 4. Từ câu thơ “Con xin sống đẹp như niềm mẹ mong”, em có suy nghĩ gì về lẽ sống đẹp của bản thân? (2,0 điểm)

Đáp án:

Câu thơ “Con xin sống đẹp như niềm mẹ mong” là một lời khẳng định đầy ý nghĩa về lẽ sống đẹp mà mỗi chúng ta cần hướng tới. Lẽ sống đẹp không chỉ là làm theo ý nguyện của cha mẹ, mà còn là sự phấn đấu để trở thành một người có ích cho xã hội, mang lại niềm vui, niềm tự hào cho những người thân yêu. Sống đẹp nghĩa là sống có lý tưởng, có hoài bão, không ngừng học hỏi, trau dồi bản thân để hoàn thiện mình. Sống đẹp còn là biết yêu thương, sẻ chia, giúp đỡ mọi người xung quanh, sống có trách nhiệm với cộng đồng và với đất nước. Đối với bản thân em, lẽ sống đẹp là luôn chăm chỉ học tập, rèn luyện đạo đức, kính trọng ông bà cha mẹ, yêu thương bạn bè, biết quan tâm đến những người gặp khó khăn, và cố gắng trở thành một công dân tốt, có ích cho xã hội sau này, xứng đáng với sự mong mỏi, kỳ vọng của mẹ và gia đình.

—

Các em thân mến, qua việc phân tích chi tiết từng câu hỏi, cô hy vọng các em đã hiểu rõ hơn về nội dung của các đoạn trích và cách làm bài. Hãy ghi nhớ những kiến thức này để vận dụng thật tốt vào các bài kiểm tra sắp tới nhé!