đề : viết đoạn văn nghị luận về bài thơ SANG THU – Hữu Thỉnh viết…

ĐOẠN VĂN MẪU: NGHỊ LUẬN VỀ BÀI THƠ SANG THU CỦA HỮU THỈNH

Bàn về thơ ca, nhà phê bình Hoài Thanh từng cho rằng: “Thơ là tiếng lòng, là sự bùng vỡ của tình cảm con người trước cuộc đời”. Quả thực, những vần thơ hay nhất luôn là nơi kết tinh những rung động tinh tế và sâu sắc nhất của tâm hồn thi sĩ trước thiên nhiên, đất trời. Viết về đề tài thiên nhiên chuyển mùa, nhà thơ Hữu Thỉnh đã để lại dấu ấn khó phai trong nền thơ ca hiện đại Việt Nam qua tác phẩm “Sang Thu”. Bài thơ chính là bức tranh thiên nhiên lúc giao mùa đầy cảm xúc, qua đógiới thiệu luận đề: sự biến chuyển nhẹ nhàng mà sâu sắc của đất trời từ cuối hạ sang đầu thu cùng những chiêm nghiệm sâu lắng về cuộc đời con người ở tuổi sang thu.

Mở đầu bài thơ, bức tranh thiên nhiên được nhà thơ cảm nhận từ những tín hiệu đầu tiên rất đỗi quen thuộc nhưng đầy bất ngờ ở vùng nông thôn đồng bằng Bắc Bộ. Lí lẽ 1 khẳng định rằng sự chuyển mùa không bắt đầu từ những hiện tượng lớn lao mà được đón nhận từ những hương vị và xúc giác vô cùng tinh tế của con người. Bằng chứng chứng minh được thể hiện qua khổ thơ đầu:

• Bỗng nhận ra hương ổi
• Phả vào trong gió se
• Sương chùng chình qua ngõ
• Hình như thu đã về

Từ khóa “bỗng nhận ra” diễn tả sự ngạc nhiên, ngỡ ngàng khi cái không khí mùa thu đột ngột ùa về. Tác giả không dùng thị giác mà dùng khứu giác để cảm nhận “hương ổi” thơm lừng chín vội trong không gian. Hương vị ấy kết hợp với từ “phả” – một động từ mạnh gợi sự lan tỏa đậm đà, quyện vào làn “gió se” heo may đầu mùa làm thức tỉnh cả không gian. Đặc biệt, hình ảnh “sương chùng chình qua ngõ” với nghệ thuật nhân hóa đặc sắc đã biến làn sương sớm thành một thực thể sống động, bước đi chậm rãi, e ấp như đang lưu luyến khoảnh khắc giao mùa. Từ “hình như” đặt ở cuối khổ thơ thể hiện cảm giác mong manh, chưa dám khẳng định chắc chắn của nhà thơ, bộc lộ sự rung cảm bồi hồi, xao xuyến đến tận cùng.

Lí lẽ 2 tiếp tục làm sáng tỏ bức tranh sang thu khi thiên nhiên dần mở rộng không gian, vạn vật chuyển mình rõ nét hơn ở tầng cao và khoảng rộng của bầu trời. Bằng chứng chứng minh nằm ở những câu thơ tiếp theo của bài thơ:

• Sông được lúc dềnh dàng
• Chim bắt đầu vội vã
• Có đám mây mùa hạ
• Vắt nửa mình sang thu

Dòng sông không còn cuồn cuộn dữ dội như mùa mưa bão mà trở nên “dềnh dàng”, thảnh thơi trôi chậm lại như ngẫm nghĩ điều gì. Trái ngược với dòng sông là hình ảnh những cánh “chim bắt đầu vội vã” bay về phương nam tránh rét. Sự đối lập giữa “dềnh dàng” và “vội vã” đã phác họa thành công nhịp điệu tự nhiên của đất trời lúc giao mùa. Đỉnh nghệ thuật của khổ thơ này chính là hình ảnh “Có đám mây mùa hạ / Vắt nửa mình sang thu”. Biện pháp nhân hóa kết hợp với từ “vắt” vô cùng đắt giá đã tạo nên ranh giới hữu hình cho hai khoảng thời gian. Đám mây như chiếc cầu nối mềm mại, lưu luyến níu giữ cái nắng hè oi ả để bước sang sự êm dịu của mùa thu.

Không dừng lại ở việc miêu tả cảnh vật, lí lẽ 3 nhấn mạnh vào chiều sâu triết lý và sự chiêm nghiệm thấm thía của nhà thơ về cuộc đời con người khi bước vào độ tuổi trưởng thành. Bằng chứng chứng minh được thể hiện trọn vẹn ở khổ thơ cuối:

• Vẫn còn bao nhiêu nắng
• Đã vơi dần cơn mưa
• Sấm cũng bớt bất ngờ
• Trên hàng cây đứng tuổi

Thiên nhiên sang thu được cụ thể hóa qua những hiện tượng thời tiết quen thuộc: nắng vẫn còn đó nhưng không còn gay gắt như mùa hạ, những cơn mưa rào mùa hạ đã “vơi dần”. Đặc biệt, hình ảnh “Sấm cũng bớt bất ngờ / Trên hàng cây đứng tuổi” mang tầng ý nghĩa biểu tượng sâu xa. Tiếng sấm ở đây không chỉ là hiện tượng sấm sét của thiên nhiên mà còn là ẩn dụ cho những tiếng động bất thường, những giông bão, biến cố của cuộc đời. “Hàng cây đứng tuổi” chính là hình ảnh hoán dụ cho con người từng trải, đã nếm đủ mọi thăng trầm, sóng gió. Khi con người đã đi qua nửa cuộc đời, họ trở nên vững vàng, điềm tĩnh hơn trước những phong ba bão táp của cuộc sống, không còn ngỡ ngàng hay gục ngã trước nghịch cảnh.

Đánh giá về nghệ thuật: Bài thơ thành công rực rỡ nhờ việc sử dụng thể thơ năm chữ nhịp nhàng, linh hoạt; cách gieo vần chân độc đáo kết hợp với hệ thống hình ảnh giàu sức gợi cảm, vừa mang tính chân thực của làng quê vừa mang đậm chiều sâu biểu tượng.

Đánh giá về nội dung: Qua bài thơ, tác giả thể hiện sự tinh tế trong cảm nhận thiên nhiên lúc giao mùa, qua đó tác giả bộc lộ cảm xúc yêu mến thiết tha đối với quê hương, đất nước và một thái độ sống điềm tĩnh, từng trải, bản lĩnh trước mọi biến động của cuộc đời.

Tóm lại, bài thơ “Sang Thu” của Hữu Thỉnh không chỉ khẳng định tài năng nghệ thuật xuất sắc của nhà thơ trong việc khai thác đề tài thiên nhiên quen thuộc mà còn mang lại giá trị nhân sinh sâu sắc. Tác phẩm đã và đang sống mãi trong tâm hồn nhiều thế hệ bạn đọc, trở thành một bài học lớn về nghệ thuật quan sát, cảm nhận cuộc sống và rèn luyện bản lĩnh sống kiên cường, vững chãi cho mỗi chúng ta.