Xin chào các em học sinh yêu quý của cô! Hôm nay, cô trò chúng ta sẽ cùng nhau “giải mã” một đoạn trích rất hay và ý nghĩa, giúp chúng ta hiểu hơn về sức mạnh nội tại của con người. Cô tin rằng, sau khi tìm hiểu bài này, các em sẽ có thêm nhiều động lực để học tập và rèn luyện bản thân.

Trước hết, cô mời các em đọc kỹ lại đoạn trích một lần nữa nhé:

Đọc đoạn trích sau:

“Ý chí, nghị lực tạo cho ta bản lĩnh và lòng dũng cảm. Người có ý chí và nghị lực là người luôn đương đầu với mọi khó khăn thử thách, là người dám nghĩ, dám làm, dám sống. Chàng trai Nguyễn Sơn Lâm, chỉ cao chưa đầy một mét, đi phải chống nạng nhưng lại giỏi ba thứ tiếng, từng thi Việt Nam Idol 2010, năm 2011, anh là người đã chinh phục đỉnh Phanxipăng và trở thành người khuyết tật Việt Nam đầu tiên đặt chân lên đỉnh núi này mà không cần đến sự giúp đỡ của người khác.

Ngoài ra, ý chí nghị lực giúp chúng ta khắc phục những khó khăn và thử thách, rèn cho ta niềm tin và thúc đẩy chúng ta luôn hướng về phía trước, vững tin vào tương lai. Đúng như người phương tây từng nói: “Hãy hướng về ánh sáng, mọi bóng tối sẽ ngả sau lưng bạn”, Nick Vujicic từng nói: “Không có mục tiêu nào quá lớn, không có ước mơ nào quá xa vời”, liệt sĩ bác sĩ Đặng Thùy Trâm từng nói: “Đời phải trải qua giông tố nhưng không được cúi đầu trước giông tố”… Tất cả đều chứa đựng trong đó những thông điệp lớn lao về ý chí và nghị lực”.

(Trích Những tấm gương nghị lực sống mãnh liệt

giúp bạn có thêm sức mạnh để vươn lên voh.com.vn, ngày 27/9/2019)

Bây giờ, chúng ta hãy cùng nhau thực hiện các yêu cầu nhé!

Để tìm luận đề, các em hãy nhớ lại luận đề là ý chính, là tư tưởng bao trùm mà đoạn văn muốn đề cập. Nó thường nằm ở đầu đoạn hoặc cuối đoạn. Với đoạn trích này, luận đề rất rõ ràng ngay từ câu mở đầu.

Luận đề chính của đoạn trích là: Ý chí, nghị lực tạo cho ta bản lĩnh và lòng dũng cảm, giúp ta đương đầu với mọi khó khăn thử thách và vững tin vào tương lai.

Câu hỏi này yêu cầu chúng ta tìm các thông tin được nêu trực tiếp trong bài. Các em chỉ cần đọc kỹ và gạch chân những gì ý chí nghị lực mang lại cho con người.

Theo đoạn trích, ý chí nghị lực tạo cho ta những điều sau:

+ Bản lĩnh và lòng dũng cảm.

+ Giúp ta luôn đương đầu với mọi khó khăn thử thách, dám nghĩ, dám làm, dám sống.

+ Giúp chúng ta khắc phục những khó khăn và thử thách.

+ Rèn cho ta niềm tin và thúc đẩy chúng ta luôn hướng về phía trước, vững tin vào tương lai.

Ở đây, đoạn văn đã sử dụng câu chuyện về Nguyễn Sơn Lâm làm dẫn chứng. Các em hãy suy nghĩ xem, việc đưa ra một ví dụ cụ thể như vậy có tác dụng gì đối với một bài viết nghị luận?

Dẫn chứng về Nguyễn Sơn Lâm có vai trò vô cùng quan trọng trong việc làm sáng tỏ và thuyết phục người đọc về sức mạnh của ý chí, nghị lực:

+ Chứng minh, làm rõ cho luận điểm: Câu chuyện về Nguyễn Sơn Lâm là một minh chứng hùng hồn, cụ thể cho luận điểm “Ý chí, nghị lực tạo cho ta bản lĩnh và lòng dũng cảm” và “Người có ý chí và nghị lực là người luôn đương đầu với mọi khó khăn thử thách”. Anh Lâm là người khuyết tật nhưng đã chinh phục đỉnh Phanxipăng mà không cần giúp đỡ, điều này khẳng định rõ ràng sức mạnh phi thường của ý chí và nghị lực.

+ Tăng tính thuyết phục, cụ thể hóa: Nếu chỉ nói lý thuyết suông, đoạn văn sẽ khô khan và khó tin. Việc đưa ra một tấm gương người thật, việc thật như Nguyễn Sơn Lâm giúp người đọc dễ hình dung, thấy được ý chí nghị lực không phải là điều xa vời mà là sức mạnh có thật, đã giúp con người vượt qua giới hạn của bản thân.

+ Khơi gợi cảm xúc, truyền cảm hứng: Câu chuyện về Nguyễn Sơn Lâm không chỉ thuyết phục bằng lý lẽ mà còn chạm đến trái tim người đọc, khơi dậy sự ngưỡng mộ, nể phục và truyền cảm hứng mạnh mẽ về việc sống tích cực, không đầu hàng số phận.

+ Làm cho bài viết trở nên sống động, gần gũi: Dẫn chứng cụ thể giúp đoạn văn không còn là những khái niệm trừu tượng mà trở nên sinh động, hấp dẫn và dễ tiếp nhận hơn đối với độc giả.

Các em còn nhớ ẩn dụ là gì không? Đó là cách gọi tên sự vật, hiện tượng này bằng tên sự vật, hiện tượng khác có nét tương đồng nhằm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho lời văn. Trong câu này, từ “giông tố” được dùng với nghĩa đặc biệt đấy!

Biện pháp tu từ ẩn dụ được sử dụng trong câu văn “Đời phải trải qua giông tố nhưng không được cúi đầu trước giông tố” đã mang lại hiệu quả nghệ thuật sâu sắc:

+ Giải thích ẩn dụ: Từ “giông tố” ở đây không chỉ những trận mưa bão thông thường mà được dùng để ẩn dụ cho những khó khăn, thử thách, nghịch cảnh, biến cố trong cuộc đời con người. Cũng như giông tố mang sức mạnh hủy diệt, những khó khăn trong đời có thể làm ta gục ngã.

+ Hiệu quả nghệ thuật:

• Hình ảnh hóa: Biện pháp ẩn dụ giúp hình ảnh hóa những khái niệm trừu tượng như “khó khăn”, “thử thách” thành “giông tố” – một hiện tượng thiên nhiên dữ dội, dễ hình dung và cảm nhận. Điều này làm cho câu văn trở nên sinh động, mạnh mẽ và giàu sức gợi hơn.
• Tăng sức biểu cảm, gợi cảm: Từ “giông tố” gợi lên sự khắc nghiệt, dữ dội, nguy hiểm, làm nổi bật tính chất nghiêm trọng của những thử thách trong cuộc sống. Điều này chạm đến cảm xúc của người đọc, khiến họ cảm nhận rõ hơn về những chông gai mà mỗi người phải đối mặt.
• Nhấn mạnh ý nghĩa: Việc dùng “giông tố” lặp lại hai lần trong câu vừa nhấn mạnh tính tất yếu của khó khăn (“Đời phải trải qua giông tố”) vừa khẳng định thái độ kiên cường, bất khuất của con người trước nghịch cảnh (“nhưng không được cúi đầu trước giông tố”).
• Giúp câu văn trở nên giàu sức gợi, có giá trị triết lý: Câu nói trở thành một châm ngôn sống, một lời khuyên sâu sắc về thái độ đối diện với khó khăn, thay vì nói trực tiếp “Đời phải trải qua khó khăn nhưng không được cúi đầu trước khó khăn” thì cách dùng ẩn dụ “giông tố” đã làm tăng tính nghệ thuật, tính biểu cảm và chiều sâu ý nghĩa của câu văn.

Đây là câu hỏi mở, yêu cầu các em tổng hợp lại nội dung và rút ra bài học cho bản thân. Các em hãy suy nghĩ xem đoạn trích đã dạy cho chúng ta điều gì về cuộc sống, về ý chí và nghị lực?

Đoạn trích đã gửi gắm đến chúng ta nhiều thông điệp quý giá, sâu sắc:

+ Sức mạnh của ý chí và nghị lực: Đây là thông điệp xuyên suốt. Ý chí và nghị lực không chỉ giúp chúng ta vượt qua mọi khó khăn, thử thách mà còn tạo nên bản lĩnh, lòng dũng cảm và niềm tin vào tương lai. Ngay cả khi có những khiếm khuyết về thể chất, ý chí vẫn có thể làm nên những điều phi thường.

+ Thái độ sống tích cực: Chúng ta không nên cúi đầu, bỏ cuộc trước những “giông tố” của cuộc đời mà phải đối mặt với chúng bằng tinh thần lạc quan, kiên cường. Hãy luôn hướng về phía ánh sáng, về những điều tốt đẹp.

+ Khám phá bản thân và phát triển: Đoạn trích gợi mở rằng mỗi người đều có những tiềm năng lớn lao, chỉ cần có ý chí và nghị lực để khai phá, chúng ta có thể đạt được những mục tiêu tưởng chừng không thể.

+ Không ngừng vươn lên: Dù trong bất kỳ hoàn cảnh nào, chúng ta cũng cần phải nỗ lực, rèn luyện để hoàn thiện bản thân, không ngừng học hỏi và tiến về phía trước.

+ Tầm quan trọng của mục tiêu và ước mơ: Những câu nói của Nick Vujicic và Đặng Thùy Trâm nhắc nhở chúng ta hãy nuôi dưỡng những ước mơ, hoài bão lớn lao và không bao giờ từ bỏ chúng.

Cô mong rằng qua bài học này, mỗi bạn sẽ tự rút ra cho mình những bài học, những động lực quý giá để không ngừng học tập, rèn luyện và vươn lên trong cuộc sống nhé!

Chúc các em luôn học tốt và tìm thấy niềm vui trong mỗi bài học Ngữ văn!