Chúng ta bắt đầu với câu hỏi đầu tiên nhé:

Câu 1:

Yêu cầu: Hãy ghi lại câu văn nêu khái quát chủ đề của đoạn trích trên và nêu phương thức biểu đạt chính của đoạn trích.

Giải thích và trả lời:

Để tìm câu văn nêu khái quát chủ đề, chúng ta cần đọc kỹ toàn bộ đoạn trích và xem ý chính mà tác giả muốn truyền tải là gì. Đoạn trích nói về việc đọc sách, về sự mai một của “cái đạo” đọc sách trong cuộc sống hiện đại.

Sau khi đọc, cô thấy câu văn sau đây đã tóm gọn lại được vấn đề tác giả muốn đề cập đến:

“Thật vậy, Nguyễn Du, đại thi hào của dân tộc từng viết: “Sách vở đầy bốn vách/ Có mấy cũng không vừa”. Đáng tiếc, cuộc sống hiện nay dường như “cái đạo” đọc sách cũng dần phôi pha.”

Câu văn này vừa dẫn dắt bằng lời của đại thi hào Nguyễn Du để nhấn mạnh tầm quan trọng của sách vở, vừa bày tỏ sự đáng tiếc về tình hình đọc sách hiện tại.

Tiếp theo, chúng ta cần xác định phương thức biểu đạt chính. Phương thức biểu đạt là cách mà tác giả dùng để truyền đạt ý tưởng, tình cảm của mình. Có các phương thức chính như tự sự, miêu tả, biểu cảm, nghị luận, thuyết minh.

Trong đoạn trích này, tác giả bày tỏ quan điểm, suy nghĩ của mình về vấn đề đọc sách, đưa ra những dẫn chứng, lý lẽ để thuyết phục người đọc. Tác giả cũng có xen lẫn những lời bộc lộ cảm xúc, suy tư của bản thân.

Vì vậy, phương thức biểu đạt chính của đoạn trích này là nghị luận.

Câu 2:

Yêu cầu: Theo tác giả vì sao văn học đọc sách ngày càng mai một?

Giải thích và trả lời:

Để trả lời câu hỏi này, chúng ta cần tìm trong đoạn trích những lý do mà tác giả đưa ra để giải thích cho sự mai một của “cái đạo” đọc sách.

Tác giả đã chỉ ra các nguyên nhân sau:

1. Cạnh tranh khốc liệt bởi những phương tiện nghe nhìn: Tác giả nêu rõ “sách bị cạnh tranh khốc liệt bởi những phương tiện nghe nhìn như ti vi, Ipad, điện thoại Smart, và hệ thống sách báo điện tử trên Internet.” Điều này cho thấy các phương tiện giải trí hiện đại đã thu hút sự chú ý của con người, làm giảm thời gian dành cho việc đọc sách.
2. Sự thay đổi trong lối sống và thói quen của một bộ phận dân cư: Tác giả ví dụ “Nhiều gia đình giàu có thay tủ sách bằng tủ … rượu các loại.” Hình ảnh này cho thấy sự ưu tiên về vật chất và các thú vui khác thay vì tri thức từ sách vở.
3. Hoạt động cầm chừng của các thư viện: Việc “Các thư viện lớn của các thành phố hay của tỉnh cũng chỉ hoạt động cầm chừng, cố duy trì sự tồn tại” cũng là một dấu hiệu cho thấy sự giảm sút trong hoạt động và sự quan tâm đến sách.

Tóm lại, theo tác giả, văn hóa đọc sách ngày càng mai một là do sự lấn át của các phương tiện giải trí hiện đại, sự thay đổi trong lối sống của con người và sự hoạt động yếu kém của các thiết chế hỗ trợ đọc sách.

Câu 3:

Yêu cầu: Xác định phép liên kết được sử dụng trong hai câu sau và chỉ rõ ” đáng tiếc …. internet “

Giải thích và trả lời:

Chúng ta cần phân tích hai câu:

Câu 1: “Sách vở đầy bốn vách/ Có mấy cũng không vừa”.

Câu 2: “Đáng tiếc, cuộc sống hiện nay dường như “cái đạo” đọc sách cũng dần phôi pha. Sách in nhiều nơi không bán được, nhiều nhà xuất bản đóng cửa vì thua lỗ, đặc biệt sách bị cạnh tranh khốc liệt bởi những phương tiện nghe nhìn như ti vi, Ipad, điện thoại Smart, và hệ thống sách báo điện tử trên Internet.”

Quan sát hai câu này, chúng ta thấy:

• Câu thứ hai bắt đầu bằng từ “Đáng tiếc,”. Từ này thể hiện sự nối tiếp và phát triển ý từ câu trước. Câu trước khẳng định tầm quan trọng của sách, còn câu sau bày tỏ sự nuối tiếc khi “cái đạo” đọc sách đang phai nhạt.
• Cụm từ “Đáng tiếc” đóng vai trò là một cụm từ tình thái hoặc cụm từ chuyển tiếp, giúp nối liền ý tưởng và tạo sự mạch lạc giữa hai phần văn bản. Nó thể hiện sự chuyển đổi sang một khía cạnh khác của vấn đề.

Vậy, phép liên kết được sử dụng ở đây là liên kết bằng cách nối tiếp, cụ thể là sử dụng cụm từ tình thái/chuyển tiếp “Đáng tiếc”.

Câu 4:

Yêu cầu: Trong câu ” Bỗng chợt nhớ khi xưa còn bé, với những quyển sách giấu trong áo, tôi có thể đọc sách khi chờ mẹ về, lúc nấu nồi cơm, lúc tha thẩn trong vườn, vắt vẻo trên cây, lúc chăn trâu, lúc chờ xe bus… ” tác giả sửa dụng biện pháp tu từ nào? nêu tác dụng.

Giải thích và trả lời:

Chúng ta hãy cùng xem xét câu văn này:

“Bỗng chợt nhớ khi xưa còn bé, với những quyển sách giấu trong áo, tôi có thể đọc sách khi chờ mẹ về, lúc nấu nồi cơm, lúc tha thẩn trong vườn, vắt vẻo trên cây, lúc chăn trâu, lúc chờ xe bus…”

Đầu tiên, ta nhận thấy cách liệt kê rất nhiều các hoạt động, các khoảng thời gian khác nhau mà tác giả có thể đọc sách: “khi chờ mẹ về”, “lúc nấu nồi cơm”, “lúc tha thẩn trong vườn”, “vắt vẻo trên cây”, “lúc chăn trâu”, “lúc chờ xe bus”.

Việc liệt kê này, đặc biệt là liệt kê theo thứ tự, nối tiếp nhau như vậy, để làm rõ hơn, nhấn mạnh hơn một ý, đó chính là liệt kê.

Ngoài ra, cách diễn đạt “Bỗng chợt nhớ” thể hiện một cảm xúc, một sự hồi tưởng bất chợt của tác giả.

Vậy, biện pháp tu từ chủ yếu được sử dụng ở đây là liệt kê.

Tác dụng của biện pháp liệt kê:

• Nhấn mạnh tần suất và sự đa dạng của việc đọc sách: Tác giả đã cho thấy rằng việc đọc sách không bị bó buộc vào một không gian hay thời gian cố định nào. Có thể đọc sách ở bất cứ đâu, bất cứ lúc nào, miễn là có mong muốn.
• Khắc họa hình ảnh một tuổi thơ gắn bó sâu sắc với sách: Việc liệt kê nhiều hoạt động khác nhau cho thấy sách luôn đồng hành cùng tác giả trong suốt thời thơ ấu, dù là đang làm việc, nghỉ ngơi hay di chuyển.
• Gợi lên sự hoài niệm, yêu mến quá khứ: Qua việc liệt kê này, tác giả vừa thể hiện sự trân trọng những kỷ niệm đẹp về việc đọc sách, vừa ngầm so sánh với thực tại, nơi mà hình ảnh này đã “bớt đi nhiều”.

Câu 5:

Yêu cầu: Hãy giải thích vì sao tác giả lại cho rằng “cuộc sống hiện nay dường như cái đạo đọc sách cũng dần phôi phai”

Giải thích và trả lời:

Để giải thích cho nhận định này của tác giả, chúng ta cần quay lại những dẫn chứng mà tác giả đã đưa ra ở phần trước của đoạn trích.

Tác giả cho rằng “cái đạo đọc sách cũng dần phôi phai” vì những lý do sau:

1. Sự thay thế của các phương tiện nghe nhìn hiện đại: Như đã phân tích ở câu 2, tác giả chỉ ra rằng sách đang phải cạnh tranh khốc liệt với ti vi, Ipad, điện thoại thông minh và sách báo điện tử. Những phương tiện này mang lại sự giải trí nhanh chóng và tiện lợi, khiến nhiều người, đặc biệt là giới trẻ, ít dành thời gian cho việc đọc sách.
2. Sự thay đổi trong giá trị và ưu tiên của con người: Tác giả đưa ra ví dụ “Nhiều gia đình giàu có thay tủ sách bằng tủ … rượu các loại.” Điều này cho thấy một bộ phận xã hội đang đặt nặng các giá trị vật chất, hưởng thụ cá nhân hơn là việc trau dồi kiến thức và tâm hồn qua sách.
3. Hoạt động èo uột của các thư viện: Việc các thư viện lớn chỉ “hoạt động cầm chừng” cho thấy sự thiếu quan tâm và đầu tư cho không gian đọc sách cộng đồng, làm giảm đi cơ hội tiếp cận sách của nhiều người.
4. Sự vắng bóng của hình ảnh đẹp trong quá khứ: Tác giả nhớ lại hình ảnh mình say mê đọc sách khi còn bé hoặc hình ảnh người Nhật đọc sách ở mọi nơi. Những hình ảnh đẹp này ngày càng ít xuất hiện trong cuộc sống hiện nay, thay vào đó là hình ảnh mọi người dán mắt vào điện thoại hay máy tính.

Tất cả những dẫn chứng trên đều góp phần làm nên nhận định của tác giả rằng “cái đạo đọc sách” – tức là thói quen, nếp sống, sự trân trọng và coi trọng việc đọc sách – đang dần suy yếu và phai nhạt trong xã hội hiện nay.

Các em thấy đấy, việc đọc sách không chỉ là tiếp thu kiến thức mà còn là một nét đẹp văn hóa, một lối sống đáng trân trọng. Cô hy vọng qua bài học hôm nay, các em sẽ có thêm động lực để yêu quý và gìn giữ thói quen đọc sách của mình nhé!