—

ĐỌC HIỂU

Câu 1. Đoạn thơ trên được viết theo thể thơ nào? Nêu dấu hiệu để nhận biết thể thơ?

Trả lời:

Đoạn thơ trên được viết theo thể thơ 8 chữ (hay còn gọi là thơ thất ngôn).

Dấu hiệu nhận biết: Mỗi dòng thơ có 8 tiếng (8 chữ) và có sự hiệp vần, ngắt nhịp tương đối tự do trong từng khổ thơ. Ví dụ, chúng ta có thể đếm số tiếng trong mỗi dòng:

• Nếu Tổ quốc đang bão giông từ biển (8 tiếng)
• Có một phần máu thịt ở Hoàng Sa (8 tiếng)
• Ngàn năm trước con theo cha xuống biển (8 tiếng)
• Mẹ lên rừng thương nhớ mãi Trường Sa (8 tiếng)

Câu 2. Chỉ ra hai biện pháp tu từ được sử dụng trong các câu thơ sau:
Biển Tổ quốc chưa một ngày yên ả
Biển cần lao như áo mẹ bạc sờn

Trả lời:

Trong hai câu thơ trên, tác giả đã sử dụng hai biện pháp tu từ nổi bật là:

• Nhân hóa: “Biển cần lao”. Biển là sự vật vô tri nhưng lại được gán cho hành động “cần lao” (làm việc vất vả) của con người, nhằm nhấn mạnh sự khắc nghiệt, sự lam lũ, vất vả mà biển phải gánh chịu để bảo vệ và nuôi sống đất nước.
• So sánh: “Biển cần lao như áo mẹ bạc sờn”. Sự vất vả, lam lũ của biển được so sánh với hình ảnh “áo mẹ bạc sờn” – hình ảnh gợi sự tần tảo, hy sinh, chịu thương chịu khó của người mẹ. Biện pháp này không chỉ làm hình ảnh trở nên cụ thể, gợi cảm hơn mà còn thể hiện sự trân trọng, biết ơn của tác giả đối với biển đảo quê hương.

Câu 3. Em hiểu như thế nào về câu thơ: Đất Tổ quốc khi chập chờn bóng giặc/Các con nằm thao thức phía Trường Sơn.

Trả lời:

Hai câu thơ này gợi lên một hình ảnh rất hùng tráng và đầy ý nghĩa về lịch sử giữ nước của dân tộc ta:

• “Đất Tổ quốc khi chập chờn bóng giặc”: Hình ảnh “chập chờn bóng giặc” gợi lên mối nguy hiểm thường trực, những cuộc chiến tranh, những kẻ thù luôn rình rập, đe dọa chủ quyền và sự bình yên của đất nước. “Chập chờn” cho thấy sự không ổn định, sự cảnh giác cao độ.
• “Các con nằm thao thức phía Trường Sơn”:
  • “Các con” ở đây là để chỉ những người lính, những thế hệ thanh niên Việt Nam đã không quản ngại hy sinh, sẵn sàng cầm súng bảo vệ Tổ quốc.
  • “Thao thức” không chỉ là không ngủ được mà còn thể hiện sự trăn trở, lo lắng, sự cảnh giác cao độ, tinh thần sẵn sàng chiến đấu bất cứ lúc nào để giữ gìn bờ cõi.
  • “Phía Trường Sơn” là một địa danh lịch sử gắn liền với con đường Trường Sơn huyền thoại – biểu tượng của ý chí kiên cường, của sự hy sinh to lớn trong các cuộc kháng chiến chống ngoại xâm của dân tộc.

Như vậy, hai câu thơ muốn nói rằng, khi đất nước đứng trước hiểm nguy, khi giặc ngoại xâm đe dọa, những người con yêu nước, đặc biệt là các thế hệ chiến sĩ, đã không quản gian khổ, hy sinh, sẵn sàng gác lại cuộc sống riêng để canh giữ đất trời, bảo vệ từng tấc đất, ngọn núi của Tổ quốc, mà hình ảnh Trường Sơn là một minh chứng hùng hồn cho tinh thần đó.

Câu 4. Nhận xét tình cảm của tác giả được thể hiện trong đoạn thơ?

Trả lời:

Qua đoạn thơ, chúng ta có thể thấy tình cảm của tác giả Nguyễn Việt Chiến dành cho Tổ quốc, đặc biệt là biển đảo quê hương, vô cùng sâu sắc, tha thiết và đầy trăn trở:

• Tình yêu nước nồng nàn, sâu nặng: Tác giả xem biển đảo, cụ thể là Hoàng Sa, Trường Sa, là “máu thịt” của Tổ quốc. Tình yêu ấy gắn liền với truyền thống lịch sử “con theo cha xuống biển”, “mẹ lên rừng” giữ nước từ ngàn xưa.
• Sự trăn trở, lo lắng sâu sắc: Trước những hiểm nguy, thách thức từ biển (“bão giông từ biển”, “chập chờn bóng giặc”), tác giả không khỏi lo âu. Hình ảnh “Biển Tổ quốc chưa một ngày yên ả / Biển cần lao như áo mẹ bạc sờn” thể hiện sự đồng cảm với những khó khăn, vất vả của biển đảo và những người đang ngày đêm giữ gìn nó.
• Lòng biết ơn và tự hào: Tác giả tự hào về truyền thống cha ông đã khai phá và bảo vệ biển đảo, biết ơn sự hy sinh của các thế hệ đã “nằm thao thức phía Trường Sơn” để bảo vệ đất nước.
• Lời nhắn nhủ, thức tỉnh ý thức trách nhiệm: Câu hỏi tu từ cuối đoạn “Trong hồn người có ngọn sóng nào không?” không chỉ là sự trăn trở của riêng tác giả mà còn là lời nhắc nhở, kêu gọi mỗi người con đất Việt hãy ý thức về trách nhiệm của mình đối với biển đảo, để không phụ lòng “Mẹ Âu Cơ” và các thế hệ cha ông.

Tóm lại, tình cảm của tác giả là sự hòa quyện giữa tình yêu, niềm tự hào, sự lo lắng và tinh thần trách nhiệm cao cả đối với chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc.

Câu 5. Từ đoạn thơ trên, em thấy mình cần có trách nhiệm gì với biển đảo quê hương?. Yêu cầu: Trình bày chi tiết, dùng HTML cơ bản (