***

Bài giải:

Câu 1: Xác định thể loại của đoạn trích trên? Nước có vai trò gì trong những phản ứng hoá học trên Trái Đất?

Trả lời:

Thể loại của đoạn trích trên là văn bản thuyết minh (hoặc văn bản khoa học), bởi vì đoạn văn có nhiệm vụ cung cấp kiến thức, giải thích các hiện tượng, quá trình tự nhiên một cách khách quan và chính xác.

Trong những phản ứng hóa học trên Trái Đất, nước có các vai trò quan trọng sau:

1. Nước là thành phần thiết yếu của nhiều phản ứng hóa học.
2. Nước là dung môi có khả năng hòa tan những phân tử, điều này tạo điều kiện cho các phản ứng hóa học diễn ra và “dẫn đến sự nảy nở của sự sống”.
3. Cụ thể, trong quá trình quang hợp, nước kết hợp với khí các-bô-níc dưới ánh sáng Mặt Trời để tạo ra glu-cô và ô-xi.

Câu 2: Sự cộng sinh giữa giới động vật và thực vật trên Trái Đất diễn ra như thế nào.

Trả lời:

Sự cộng sinh giữa giới động vật và thực vật trên Trái Đất diễn ra theo một chu trình khép kín và hỗ trợ lẫn nhau, chủ yếu nhờ vào các quá trình hô hấp và quang hợp:

• Thực vật sử dụng khí các-bô-níc (CO2) và nước (H2O) cùng với năng lượng từ ánh sáng Mặt Trời để thực hiện quá trình quang hợp, tạo ra glu-cô (đường – nguồn năng lượng) và khí ô-xi (O2). Khí ô-xi này bốc lên khí quyển.
• Động vật và các sinh vật khác thực hiện quá trình hô hấp. Chúng dùng ô-xi (O2) do thực vật sản xuất để “đốt” glu-cô (mà chúng có được từ việc ăn thực vật hoặc ăn động vật khác đã ăn thực vật) nhằm tạo ra năng lượng. Quá trình hô hấp này đồng thời sản xuất ra hơi nước (H2O) và khí các-bô-níc (CO2).
• Khí các-bô-níc và hơi nước do động vật thải ra lại là những chất cần thiết để thực vật tiếp tục quá trình quang hợp.

Như vậy, động vật cung cấp CO2 cho thực vật, và thực vật lại cung cấp O2 và nguồn thức ăn (dạng glu-cô) cho động vật. Mối quan hệ tương hỗ này đảm bảo sự tồn tại và phát triển của cả hai giới trên hành tinh, dưới tác động hữu ích của Mặt Trời.

Câu 3: Quá trình quang hợp của thực vật diễn ra như thế nào dưới ánh sáng mặt trời?

Trả lời:

Dưới ánh sáng Mặt Trời, quá trình quang hợp của thực vật diễn ra như sau:

Khí các-bô-níc (CO2) từ khí quyển sẽ kết hợp với nước (H2O) mà cây hấp thụ được. Nhờ năng lượng từ ánh sáng Mặt Trời, phản ứng hóa học này xảy ra và biến đổi CO2 và H2O thành glu-cô (đường), là nguồn năng lượng và vật chất cho cây, và khí ô-xi (O2), được giải phóng vào khí quyển.

Tóm lại, phản ứng cơ bản là: Khí các-bô-níc \(+\) Nước \(+\) Ánh sáng Mặt Trời \(\rightarrow\) Glu-cô \(+\) Ô-xi.

Câu 4: Tại sao nước và ánh sáng Mặt Trời được coi là hai yếu tố quan trọng đối với sự sống trên Trái Đất

Trả lời:

Nước và ánh sáng Mặt Trời được coi là hai yếu tố vô cùng quan trọng đối với sự sống trên Trái Đất vì những lý do sau:

1. Vai trò của Nước:
   • Nước là “thành phần thiết yếu của những phản ứng hóa học” cơ bản tạo nên sự sống.
   • Nước là “dung môi có khả năng hòa tan những phân tử”, tạo môi trường cho các chất dinh dưỡng vận chuyển và các phản ứng sinh hóa diễn ra, từ đó “dẫn đến sự nảy nở của sự sống”.
   • Nước là một nguyên liệu không thể thiếu trong quá trình quang hợp của thực vật, kết hợp với khí các-bô-níc để tạo ra glu-cô và ô-xi.
2. Vai trò của Ánh sáng Mặt Trời:
   • Ánh sáng Mặt Trời là nguồn năng lượng chính và duy nhất cho quá trình quang hợp của thực vật. Không có ánh sáng Mặt Trời, thực vật không thể “kết hợp với nước để biến thành glu-cô (đường) và ô-xi”.
   • Quá trình quang hợp tạo ra ô-xi, khí duy trì sự sống cho động vật và con người.
   • Quang hợp cũng tạo ra glu-cô, là nguồn thức ăn cơ bản cho toàn bộ chuỗi thức ăn trên Trái Đất.
   • Nhờ ánh sáng Mặt Trời mà “sự cộng sinh giữa giới động vật và thực vật trên Trái Đất” mới có thể thực hiện được.

Không có nước, các phản ứng hóa học cơ bản không thể diễn ra và sự sống không thể nảy nở. Không có ánh sáng Mặt Trời, quá trình quang hợp sẽ ngừng lại, dẫn đến không có ô-xi và thức ăn, khiến toàn bộ sự sống trên Trái Đất không thể tồn tại.

Câu 5: Mặt Trời không còn cung cấp ánh sáng cho Trái Đất, điều gì sẽ xảy ra với quá trình quang hợp và sự sống trên hành tinh.

Trả lời:

Nếu Mặt Trời không còn cung cấp ánh sáng cho Trái Đất, đây sẽ là một thảm họa toàn cầu với những hệ quả nghiêm trọng và cuối cùng dẫn đến sự diệt vong của sự sống trên hành tinh:

1. Đối với quá trình quang hợp:
   • Ngay lập tức, quá trình quang hợp của thực vật sẽ ngừng lại hoàn toàn. Như đoạn văn bản đã nêu rõ: “Dưới ánh sáng Mặt Trời, khí các-bô-níc kết hợp với nước để biến thành glu-cô (đường) và ô-xi”. Không có ánh sáng, phản ứng này không thể xảy ra.
   • Điều này có nghĩa là thực vật sẽ không thể sản xuất glu-cô (nguồn năng lượng và vật chất để sống) và không thể thải ra khí ô-xi (khí duy trì sự sống).
2. Đối với sự sống trên hành tinh:
   • Thực vật chết dần: Do không thể quang hợp để tạo ra thức ăn và năng lượng, tất cả các loài thực vật, từ cây xanh lớn đến tảo biển nhỏ, sẽ chết dần trong vài ngày hoặc vài tuần.
   • Thiếu ô-xi: Khi thực vật ngừng quang hợp, nguồn cung cấp ô-xi mới sẽ cạn kiệt. Lượng ô-xi hiện có trong khí quyển sẽ dần dần được tiêu thụ hết bởi quá trình hô hấp của động vật và con người. Sau một thời gian không xa, nồng độ ô-xi sẽ giảm xuống mức không thể duy trì sự sống.
   • Sụp đổ chuỗi thức ăn: Thực vật là nền tảng của mọi chuỗi thức ăn trên Trái Đất. Khi thực vật chết, các loài động vật ăn cỏ sẽ không có thức ăn và cũng chết đói. Tiếp theo, các loài động vật ăn thịt cũng sẽ chết do không còn con mồi. Toàn bộ hệ sinh thái sẽ sụp đổ.
   • Đóng băng và bóng tối vĩnh viễn: Không có ánh sáng Mặt Trời, nhiệt độ trên Trái Đất sẽ giảm mạnh và nhanh chóng. Nước sẽ đóng băng, Trái Đất sẽ trở thành một hành tinh băng giá, tối tăm và khắc nghiệt.
   • Sự diệt vong của con người và động vật: Con người và hầu hết các loài động vật sẽ không thể tồn tại trong điều kiện thiếu ô-xi, thiếu thức ăn và nhiệt độ cực thấp. Sự sống sẽ hoàn toàn biến mất khỏi Trái Đất.

Tóm lại, nếu Mặt Trời không còn chiếu sáng, quá trình quang hợp sẽ chấm dứt, kéo theo sự thiếu hụt ô-xi và nguồn thức ăn, nhiệt độ giảm sâu và cuối cùng là sự diệt vong của toàn bộ sự sống trên Trái Đất.

***

Mong rằng bài giải này đã giúp các em hiểu rõ hơn về tầm quan trọng của nước và ánh sáng Mặt Trời đối với sự sống trên hành tinh chúng ta! Các em có câu hỏi nào khác không?