Câu hỏi đặt ra là: Em hãy nêu chủ đề của bài Hội Tây (Nguyễn Khuyến)?

Để trả lời được câu hỏi này, trước hết chúng ta cần đọc thật kỹ và cảm nhận từng câu, từng chữ trong bài thơ.

Bài thơ “Hội Tây” của Nguyễn Khuyến

Kìa hội thăng bình tiếng pháo reo
Bao nhiêu cờ kéo với đèn treo.
Bà quan tênh nghếch xem bơi trải,
Thằng bé lom khom nghé hát chèo.
Cậy sức cây đu nhiều chị nhún,
Tham tiền cột mỡ lắm anh leo.
Khen ai khéo vẽ trò vui thế,
Vui thế bao nhiêu, nhục bấy nhiêu!.

Bây giờ, chúng ta cùng nhau phân tích nhé:

1. Cảnh vật và con người trong bài thơ:

Ngay từ những câu thơ đầu, Nguyễn Khuyến đã vẽ ra một bức tranh hội hè tưng bừng, náo nhiệt: “tiếng pháo reo”, “cờ kéo với đèn treo”. Đây là khung cảnh chung của một lễ hội được tổ chức trong không khí “thăng bình”.

Tuy nhiên, khi đi vào chi tiết, ta lại thấy những hình ảnh rất đặc trưng và sinh động:

• “Bà quan tênh nghếch xem bơi trải”: Hình ảnh những bà quan, có lẽ là những người phụ nữ có địa vị, đang ngồi xem một trò chơi dân gian là bơi chải. Từ “tênh nghếch” cho thấy sự thản nhiên, có phần chậm chạp, hoặc đơn giản là đang thư giãn, tận hưởng.
• “Thằng bé lom khom nghé hát chèo”: Trái ngược với bà quan, hình ảnh cậu bé lại rất nhỏ bé, “lom khom”, cố gắng “nghé” để xem hát chèo. Điều này cho thấy sự say mê, háo hức của tuổi trẻ đối với các hoạt động văn hóa dân gian.
• “Cậy sức cây đu nhiều chị nhún”: Những người phụ nữ tham gia trò đu cây, “cậy sức” và “nhún” thể hiện sự khỏe khoắn, vui vẻ, hòa mình vào không khí lễ hội.
• “Tham tiền cột mỡ lắm anh leo”: Đây là một hình ảnh rất “đắt” của Nguyễn Khuyến. Trò chơi cột mỡ, với phần thưởng là tiền, đã thu hút rất nhiều thanh niên tham gia. Từ “tham tiền” và “leo” cho thấy sự cạnh tranh, quyết liệt, thậm chí có chút vất vả để giành lấy phần thưởng.

Tất cả những hình ảnh này đều miêu tả một lễ hội vui tươi, nhộn nhịp và đầy màu sắc.

2. Giọng điệu và cảm xúc của nhà thơ:

Đến câu cuối cùng, nhan đề bài thơ “Hội Tây” và những dòng thơ cuối cùng lại khiến ta phải suy ngẫm:

“Khen ai khéo vẽ trò vui thế,
Vui thế bao nhiêu, nhục bấy nhiêu!.”

Ban đầu, nhà thơ dùng lời khen “Khen ai khéo vẽ trò vui thế” cho thấy sự công nhận đối với việc tổ chức lễ hội. Tuy nhiên, ngay sau đó là một lời nói chứa đựng sự chua xót và phê phán sâu sắc: “Vui thế bao nhiêu, nhục bấy nhiêu!”.

Vậy “nhục” ở đây là nhục gì?

Các em thử nghĩ xem, một đất nước đang trong cảnh “thăng bình” nhưng lại tổ chức một lễ hội như vậy, những trò chơi như vậy, có thể hiện được sự mạnh mẽ, kiên cường hay trí tuệ của dân tộc không? Hay nó chỉ là sự phô trương hình thức, sự lãng phí, sự ăn chơi vô bổ trong khi đất nước đang đối mặt với những nguy cơ tiềm ẩn?

Thời điểm Nguyễn Khuyến viết bài thơ này là vào cuối thế kỷ 19, khi đất nước ta đang dần rơi vào ách đô hộ của thực dân Pháp. Cái “thăng bình” trong câu thơ có thể là sự yên ổn bên ngoài nhưng ẩn chứa nhiều bất ổn, nguy nan bên trong. Những trò vui của lễ hội, những cuộc thi “cột mỡ”, “cây đu” trở nên nhỏ bé, vô nghĩa, thậm chí là đáng xấu hổ khi so sánh với vận mệnh của đất nước.

3. Chủ đề của bài thơ:

Từ những phân tích trên, chúng ta có thể rút ra chủ đề của bài “Hội Tây” như sau:

Chủ đề của bài “Hội Tây” là phê phán sự ăn chơi, phô trương hình thức, lãng phí trong lễ hội, đồng thời kín đáo bày tỏ nỗi lo lắng, bất bình trước nguy cơ mất nước, vận mệnh của dân tộc đang bị đe dọa.

Bài thơ là lời cảnh tỉnh của Nguyễn Khuyến về sự “vô tư” thái quá, sự thiếu tỉnh táo của một bộ phận xã hội trước hoàn cảnh đất nước, và qua đó, thể hiện tấm lòng yêu nước, thương dân sâu sắc của nhà thơ.

Các em có câu hỏi nào không?