Chào các em học sinh lớp 7! Hôm nay, cô sẽ hướng dẫn các em cách viết một số mẫu mở bài (kb) cho bài nghị luận xã hội (NLXH) khi chúng ta đưa ra ý kiến không tán thành. Đây là một kỹ năng quan trọng để bài viết của chúng ta thêm phần sắc sảo và thuyết phục.

Khi viết mở bài cho dạng NLXH này, chúng ta cần làm rõ được vấn đề đang bàn luận và khẳng định ngay lập tức thái độ không tán thành của mình một cách tinh tế, không gây sốc nhưng vẫn đủ mạnh mẽ.

Chúng ta sẽ cùng đi qua một số cách tiếp cận khác nhau nhé.

Cách 1: Đưa ra một nhận định phổ biến, sau đó phản bác.

Cách này thường bắt đầu bằng việc thừa nhận một quan điểm, một xu hướng hoặc một lời nhận định mà nhiều người có thể đồng tình hoặc cho là đúng. Sau đó, ta sẽ “lật ngược vấn đề” bằng cách đưa ra ý kiến trái chiều của mình, chứng tỏ rằng nhận định ban đầu chưa hoàn toàn phù hợp hoặc cần được xem xét lại.

Ví dụ 1:

“Người ta thường nói: ‘Có tiền mua tiên cũng được’. Quả thật, tiền bạc mang lại cho con người nhiều tiện nghi, cơ hội và sự sung túc. Tuy nhiên, nếu chỉ nhìn nhận mọi thứ qua lăng kính vật chất, chúng ta có thể đã bỏ lỡ những giá trị đích thực và quan trọng hơn trong cuộc sống. Tôi tin rằng, không phải mọi thứ đều có thể mua được bằng tiền, và việc coi trọng tiền bạc hơn tất cả sẽ dẫn đến những hệ lụy đáng tiếc.”

Phân tích:

– Câu đầu tiên: Đưa ra nhận định phổ biến (“Có tiền mua tiên cũng được”).

– Câu tiếp theo: Thừa nhận một phần sự thật của nhận định đó để tạo sự đồng cảm ban đầu.

– Câu thứ ba: Đưa ra quan điểm phản bác, chỉ ra hạn chế của nhận định ban đầu (“chỉ nhìn nhận mọi thứ qua lăng kính vật chất”).

– Câu cuối: Khẳng định lại ý kiến không tán thành và gợi mở về hệ lụy.

Ví dụ 2:

“Trong thời đại công nghệ số, việc sở hữu một chiếc điện thoại thông minh dường như đã trở thành nhu cầu thiết yếu, giúp chúng ta kết nối và tiếp cận thông tin dễ dàng hơn bao giờ hết. Nhiều người cho rằng đây là biểu hiện của sự phát triển và tiến bộ. Nhưng liệu rằng, đằng sau sự tiện lợi đó, chúng ta có đang ngày càng xa cách với thế giới thực và đánh mất đi những tương tác con người chân thành hay không? Tôi không hoàn toàn đồng tình với quan niệm rằng điện thoại thông minh luôn mang lại lợi ích tuyệt đối.”

Phân tích:

– Câu đầu: Nêu lên một thực tế và quan điểm phổ biến về điện thoại thông minh.

– Câu thứ hai: Thừa nhận sự đồng tình của nhiều người.

– Câu thứ ba: Đặt câu hỏi tu từ để dẫn dắt vào ý kiến phản bác, đặt ra vấn đề về sự xa cách và mất đi tương tác.

– Câu cuối: Khẳng định thái độ không tán thành rõ ràng.

Cách 2: Đưa ra một vấn đề gây tranh cãi, sau đó khẳng định quan điểm của mình.

Với cách này, chúng ta sẽ giới thiệu một vấn đề xã hội đang được nhiều người quan tâm, có thể có nhiều ý kiến trái chiều. Sau đó, chúng ta sẽ chọn lọc và khẳng định ngay ý kiến của mình trong số đó.

Ví dụ 3:

“Dạo gần đây, trên mạng xã hội xuất hiện nhiều ý kiến trái chiều về việc ‘sống ảo’ của giới trẻ. Có người cho rằng đây là cách thể hiện bản thân và tạo dựng hình ảnh cá nhân. Tuy nhiên, dưới góc nhìn của tôi, việc quá đắm chìm vào thế giới ảo mà bỏ bê cuộc sống thực không phải là một lối đi thông minh, mà ngược lại, nó tiềm ẩn nhiều nguy cơ ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển nhân cách và các mối quan hệ xã hội.”

Phân tích:

– Câu đầu: Giới thiệu vấn đề gây tranh cãi (“sống ảo”).

– Câu thứ hai: Trình bày một khía cạnh của vấn đề, có thể là ý kiến đồng tình hoặc một cách nhìn nhận khác.

– Câu thứ ba: Khẳng định ngay lập tức quan điểm không tán thành của mình và chỉ ra nguy cơ.

Ví dụ 4:

“Có ý kiến cho rằng, việc học sinh ngày nay chỉ tập trung vào việc đạt điểm cao mà bỏ quên các kỹ năng mềm là điều dễ hiểu trong một môi trường cạnh tranh. Song, tôi lại không cho rằng đó là cách nhìn toàn diện. Theo tôi, việc thiếu hụt các kỹ năng mềm như giao tiếp, làm việc nhóm hay tư duy phản biện sẽ là một rào cản lớn, kìm hãm sự phát triển bền vững của các em sau này.”

Phân tích:

– Câu đầu: Nêu lên một ý kiến phổ biến hoặc một cách biện minh cho hành động.

– Câu thứ hai: Phản bác trực tiếp ý kiến đó (“không cho rằng đó là cách nhìn toàn diện”).

– Câu thứ ba: Khẳng định quan điểm không tán thành và nêu bật tác hại.

Cách 3: Đưa ra một thực trạng, sau đó phản ứng bằng thái độ không tán thành.

Với cách này, chúng ta sẽ quan sát một hiện tượng, một hành vi hoặc một xu hướng đang diễn ra trong xã hội và bày tỏ sự không đồng tình hoặc quan ngại của mình.

Ví dụ 5:

“Ngày nay, chúng ta có thể dễ dàng bắt gặp hình ảnh những học sinh đang mải mê lướt điện thoại trong giờ học, trên xe buýt hay thậm chí trong bữa cơm gia đình. Nhiều người có thể cho rằng đó chỉ là một thói quen giải trí thông thường. Tuy nhiên, tôi thực sự cảm thấy lo ngại và không tán thành với lối sống phụ thuộc quá nhiều vào thiết bị điện tử này, bởi nó đang bào mòn dần khả năng tập trung và sự kết nối thực tế của các em.”

Phân tích:

– Câu đầu: Miêu tả một thực trạng cụ thể.

– Câu thứ hai: Đưa ra một cách nhìn nhận có thể được chấp nhận rộng rãi.

– Câu thứ ba: Thể hiện thái độ không tán thành và mối quan ngại, lý giải vì sao.

Lưu ý quan trọng khi viết mở bài không tán thành:

• Sự tinh tế: Dù không tán thành, chúng ta nên dùng từ ngữ lịch sự, tránh gay gắt hoặc chỉ trích cá nhân.
• Rõ ràng: Thái độ không tán thành phải được thể hiện rõ ràng ngay trong mở bài.
• Gợi mở: Mở bài cần gợi mở để người đọc mong chờ những luận điểm tiếp theo sẽ giải thích rõ hơn cho quan điểm của bạn.
• Liên hệ thực tế: Nếu có thể, hãy lồng ghép một ví dụ hoặc một tình huống thực tế để mở bài thêm sinh động.

Các em hãy ghi nhớ những cách này và luyện tập thường xuyên nhé. Khi gặp các đề bài NLXH yêu cầu thể hiện ý kiến không tán thành, các em sẽ tự tin hơn rất nhiều trong việc viết một mở bài thật ấn tượng!