Câu 1: Ngôi kể

Trong đoạn trích này, câu chuyện được kể theo ngôi kể thứ ba. Người kể chuyện giấu mình, không xưng “tôi”, mà gọi tên các nhân vật (“Lụm”, “ông Vại”, “cô Thảo”, “Vĩnh”) và dùng các đại từ nhân xưng như “ông”, “thằng nhỏ”, “cô”. Người kể chuyện có thể thâm nhập vào nội tâm nhân vật (ví dụ: “Ông vẫn nhớ như in buổi sáng hôm ấy”, “Sợ nó ngồi không hay nghĩ ngợi vẩn vơ”), miêu tả khách quan các sự việc diễn ra và hành động của nhân vật.

Câu 2: Chi tiết thể hiện cách đối xử của ông Vại đối với Lụm sau khi nhận nuôi

Ông Vại đã đối xử với Lụm bằng cả tấm lòng yêu thương và sự quan tâm sâu sắc, thể hiện qua nhiều chi tiết:

• Ông và vợ chồng con trai đã “yêu thương” Lụm hết mực, dù không thể xóa đi ký ức đau buồn của đứa bé.
• “Ông từng dắt thằng nhỏ ngược dòng cơn lũ tìm về nhà.”
  => Chi tiết này thể hiện sự đồng cảm sâu sắc, mong muốn giúp Lụm tìm lại nguồn cội và xoa dịu nỗi đau mất mát, dù biết cơ hội rất mong manh. Ông không bỏ mặc đứa bé mà hết lòng vì nó.
• “Thỉnh thoảng ông Vại ới thằng nhỏ xách hộ cái xô, giữ giùm cái thang, trông giùm mấy mẻ cá đang phơi ngoài sân sợ con mèo ăn mất.”
  => Việc giao những công việc nhỏ thể hiện sự tin tưởng, muốn Lụm cảm thấy mình là một thành viên quan trọng trong gia đình, có trách nhiệm và giá trị. Đồng thời, đây cũng là cách ông giúp Lụm hòa nhập vào cuộc sống thường ngày.
• “Sợ nó ngồi không hay nghĩ ngợi vẩn vơ, lúc giải lao ông thường đạp xe đèo nó đi chơi làng trên xóm dưới.”
  => Đây là một chi tiết đắt giá, cho thấy sự tinh tế và thấu hiểu nỗi lòng của ông Vại. Ông lo Lụm sẽ buồn bã, nhớ về quá khứ đau thương, nên đã chủ động tạo niềm vui, giúp Lụm giải tỏa tâm lý, tìm lại sự hồn nhiên, vô tư của tuổi thơ.

Những hành động trên cho thấy ông Vại không chỉ nhận nuôi Lụm vì thương hại mà còn bằng cả tấm lòng yêu thương, chăm sóc, muốn Lụm có một tuổi thơ bình yên và hạnh phúc.

Câu 3: Phân tích BPTT trong câu : Nhưng chưa bao giờ ông nghĩ thứ trôi đến sau cơn lũ lại là một thằng bé sáu tuổi, người ngợm đặc như một khối bùn.

Trong câu này, tác giả đã sử dụng biện pháp tu từ so sánh.

• Hình ảnh so sánh: “người ngợm đặc như một khối bùn”.
• Đối tượng so sánh: “thằng bé sáu tuổi”.
• Vật dùng để so sánh: “một khối bùn”.
• Tác dụng:
  • Diễn tả một cách hình ảnh và chân thực nhất tình trạng thảm hại, bê bết bùn đất của Lụm sau cơn lũ. Hình ảnh “khối bùn” gợi lên sự nặng nề, dơ bẩn, vô tri và vô vọng, nhấn mạnh sự mất mát, đau khổ mà cậu bé phải gánh chịu.
  • Làm nổi bật sự bất ngờ, kinh ngạc của ông Vại khi chứng kiến cảnh tượng đứa trẻ chìm ngập trong bùn đất, khác hẳn với những “đồ đạc” vô tri mà ông thường thấy sau lũ.
  • Khơi gợi sự thương cảm, xót xa của người đọc đối với hoàn cảnh đáng thương của Lụm, từ đó làm nền tảng cho hành động cưu mang của ông Vại.

Câu 4: Hình ảnh :HOA ĐÀO NỞ TRÊN VAI có ý nghĩa gì

Hình ảnh “HOA ĐÀO NỞ TRÊN VAI” mang nhiều ý nghĩa sâu sắc và biểu tượng:

• Ý nghĩa thực tế/nghĩa đen: Là chiếc bớt đỏ trên vai của Lụm, được cô Thảo và cả người mẹ quá cố của Lụm ví như những cánh hoa đào.
• Ý nghĩa biểu tượng:
  • Biểu tượng của sự hồi sinh và niềm hy vọng: Hoa đào là loài hoa đặc trưng của mùa xuân, báo hiệu sự khởi đầu mới, sự sinh sôi nảy nở. “Hoa đào nở trên vai” Lụm tượng trưng cho sự hồi sinh mạnh mẽ, niềm hy vọng mới mẻ đang nảy nở trong cuộc đời Lụm sau những mất mát đau thương do bão lũ. Nó đánh dấu sự chấm dứt của quá khứ buồn bã và mở ra một tương lai tươi sáng hơn.
  • Biểu tượng của may mắn và hạnh phúc: Trong văn hóa Việt Nam, hoa đào còn là biểu tượng của may mắn, thịnh vượng và hạnh phúc. Lời nói của người mẹ Lụm và cô Thảo (“ai có chiếc bớt đỏ như hoa sau này nhất định sẽ hạnh phúc”) đã gieo vào lòng Lụm và người đọc niềm tin về một tương lai tốt đẹp, tươi vui cho cậu bé.
  • Biểu tượng của tình yêu thương và sự chở che: Những “cánh hoa đào” trên vai Lụm không chỉ là dấu hiệu của tạo hóa mà còn được “nở thắm” bởi tình yêu thương, sự chăm sóc và che chở của ông Vại, cô Thảo và gia đình. Chính tình yêu thương ấy đã giúp Lụm từ một đứa trẻ bị tổn thương trở thành một cậu bé “tươi vui, hạnh phúc”, mang trong mình “cả mùa xuân”.

Tóm lại, “hoa đào nở trên vai” là một hình ảnh ẩn dụ đẹp đẽ, gửi gắm thông điệp về sức sống mãnh liệt của con người, khả năng vượt qua nghịch cảnh và niềm tin vào tương lai tươi sáng khi có tình yêu thương và sự quan tâm của cộng đồng.

Câu 5: Thông điệp sâu sắc nhất em nhận được từ văn bản? Vì sao.

Thông điệp sâu sắc nhất mà em nhận được từ văn bản này chính là sức mạnh của tình người, lòng nhân ái có thể xoa dịu mọi nỗi đau và gieo mầm hy vọng, giúp con người hồi sinh sau những mất mát, đau thương tột cùng.

Vì sao:

• Văn bản mở đầu bằng cảnh tượng đau lòng về sự tàn phá của thiên tai và nỗi đau tột cùng của một đứa trẻ mồ côi (Lụm bị cuốn trôi, mất gia đình, cơ thể bê bết bùn như “một khối bùn”). Đây là hình ảnh đại diện cho sự mất mát, tổn thương mà con người phải gánh chịu trước những biến cố lớn của cuộc sống.

• Thế nhưng, chính trong hoàn cảnh khắc nghiệt đó, ngọn lửa tình người đã bùng cháy mạnh mẽ. Ông Vại và gia đình (cô Thảo, Vĩnh) đã không ngần ngại cưu mang, yêu thương Lụm vô điều kiện. Họ không chỉ cho Lụm một mái ấm mà còn nỗ lực hàn gắn những vết thương lòng cho cậu bé:

  • Ông Vại dắt Lụm tìm về nhà, không để Lụm đơn độc đối mặt với quá khứ.
  • Cả gia đình cùng nhau xây dựng lại căn nhà “tử tế, nền cao, móng chắc” không chỉ vì họ mà còn “không thể để cho thằng nhỏ sống tạm bợ thế được”, sợ nó “nghĩ về mất mát”.
  • Ông Vại tinh tế tạo niềm vui cho Lụm (“đạp xe đèo nó đi chơi làng trên xóm dưới”), cô Thảo vui mừng khi thấy Lụm “bắt đầu cười trở lại”, những cơn ác mộng của Lụm cũng “ít dần”.

• Hình ảnh “hoa đào nở trên vai” chính là đỉnh điểm của thông điệp này. Chiếc bớt đỏ trên vai Lụm, được ví như những cánh hoa đào mùa xuân, tượng trưng cho sự sống mới, may mắn và hạnh phúc đang hé nở. Nó không chỉ là một dấu hiệu tự nhiên mà còn là minh chứng cho quá trình hồi sinh của Lụm, được vun đắp bởi tình yêu thương bao la của những người thân mới. Từ một đứa trẻ “người ngợm đặc như một khối bùn”, Lụm đã trở thành một cậu bé “tươi vui, hạnh phúc”, mang “cả mùa xuân đang nở thắm trên vai”.

Như vậy, câu chuyện không chỉ kể về một số phận bất hạnh mà còn là bản ca ngợi sâu sắc về lòng nhân ái, sự sẻ chia và niềm tin mãnh liệt vào khả năng con người có thể vượt qua mọi nghịch cảnh để vươn tới hạnh phúc, đặc biệt là khi được bao bọc trong tình yêu thương.