Hôm nay, chúng ta sẽ cùng nhau “giải mã” một đoạn văn rất ý nghĩa, bàn về một vấn đề đang được xã hội quan tâm đó là lối sống vô cảm. Cô mong rằng qua bài học này, các em không chỉ hiểu bài mà còn biết cách liên hệ với cuộc sống của chính mình nhé!

—

I. PHẦN ĐỌC – HIỂU

Câu 1. Thể loại của đoạn trích trên là gì?

Lời giải của cô:

Đoạn trích trên thuộc thể loại văn nghị luận (hoặc đoạn văn nghị luận).

Giải thích: Vì đoạn văn đã trình bày một vấn đề xã hội (lối sống vô cảm), đưa ra những nhận định, đánh giá về thực trạng, sau đó nêu lên vai trò của các yếu tố (gia đình, nhà trường, xã hội) và đề xuất các giải pháp để khắc phục vấn đề đó. Đây là đặc điểm tiêu biểu của thể loại văn nghị luận, nhằm thuyết phục người đọc về một vấn đề nào đó.

Câu 2. Theo người viết, gia đình có vai trò như thế nào trong việc hình thành nhân cách con người?

Lời giải của cô:

Theo người viết, gia đình có vai trò vô cùng quan trọng trong việc hình thành nhân cách con người. Cụ thể:

• Gia đình là môi trường đầu đời, nơi hình thành nên những cảm xúc yêu thương, lòng nhân ái đầu tiên cho trẻ.
• Gia đình giáo dục và trang bị cho trẻ những chuẩn mực đạo đức cơ bản, giúp trẻ học cách lắng nghe, thấu hiểu và chia sẻ.
• Người lớn trong gia đình (cha mẹ, ông bà) sống có trách nhiệm, quan tâm tới nhau, có những hành vi, ứng xử đẹp, mang tính nhân văn sẽ là tấm gương để giới trẻ noi theo.

Câu 3. Theo em từ Hán Việt “vô cảm” nghĩa là gì?

Lời giải của cô:

Từ Hán Việt “vô cảm” có thể được hiểu như sau:

• “Vô” có nghĩa là “không”, “không có”.
• “Cảm” có nghĩa là “cảm xúc”, “tình cảm”, “cảm nhận”.

Vậy, “vô cảm” có nghĩa là không có cảm xúc, không có tình cảm, thờ ơ, lạnh nhạt, không quan tâm, không rung động trước những sự việc, cảnh tượng diễn ra xung quanh, dù đó là điều tốt đẹp hay những bất hạnh, đau khổ.

Câu 4. Công dụng của dấu ngoặc kép trong câu “Lá lành đùm lá rách” dùng để làm gì?

Lời giải của cô:

Trong câu “Lá lành đùm lá rách”, dấu ngoặc kép được dùng để đánh dấu, trích dẫn một câu tục ngữ, một câu nói của người đời, một thành ngữ được đưa vào văn bản. Đây là cách người viết muốn nhấn mạnh một giá trị truyền thống, một lời khuyên đã được đúc kết từ xa xưa của dân tộc ta.

Câu 5. Xác định phép liên kết được sử dụng trong đoạn văn sau: “Hiện nay có rất nhiều bạn trẻ đang sống vô cảm, không quan tâm tới những chuyện diễn ra xung quanh. Họ không hề mảy may trước những cảnh tượng bất bình, đau khổ, cũng như không biết chiêm ngưỡng, tán thưởng những điều mang lại cho mình những cảm xúc tích cực.”

Lời giải của cô:

Trong đoạn văn trên, phép liên kết được sử dụng là phép thế.

Giải thích: Từ “Họ” ở câu thứ hai dùng để thay thế cho cụm từ “rất nhiều bạn trẻ” ở câu thứ nhất, giúp cho đoạn văn không bị lặp từ ngữ mà vẫn đảm bảo sự mạch lạc, liên kết về ý nghĩa.

Câu 6. Em hiểu “Thương người như thể thương thân” là gì ?

Lời giải của cô:

“Thương người như thể thương thân” là một câu tục ngữ quen thuộc của dân tộc ta, mang ý nghĩa sâu sắc về lòng nhân ái. Câu tục ngữ này khuyên răn chúng ta cần phải:

• Yêu thương, quan tâm, giúp đỡ người khác giống như cách chúng ta yêu thương, quan tâm, chăm sóc chính bản thân mình.
• Biết đặt mình vào vị trí của người khác để thấu hiểu những khó khăn, nỗi đau của họ. Từ đó, chúng ta sẽ có sự đồng cảm, sẻ chia và hành động giúp đỡ một cách chân thành nhất.

Đây là một lời nhắc nhở về tình yêu thương con người, về lòng trắc ẩn và sự sẻ chia trong cuộc sống.

Câu 7. Thông điệp ý nghĩa nhất trong văn bản là gì? lí giải.

Lời giải của cô:

Theo cô, thông điệp ý nghĩa nhất trong văn bản này là: Cần phải chung tay đẩy lùi lối sống vô cảm, bồi đắp lòng nhân ái, tình yêu thương và trách nhiệm để xây dựng một xã hội hài hòa, nhân văn và tốt đẹp hơn.

Lí giải:

• Toàn bộ văn bản đều xoay quanh việc phân tích thực trạng đáng lo ngại của lối sống vô cảm ở giới trẻ.
• Sau đó, người viết đã chỉ ra vai trò quan trọng của ba môi trường lớn là gia đình, nhà trường và xã hội trong việc giáo dục, định hướng, khơi dậy lòng nhân ái và tinh thần trách nhiệm ở mỗi người.
• Cuối cùng, đoạn văn khẳng định rằng chỉ khi cả gia đình, nhà trường và xã hội cùng hành động, đề cao các giá trị đạo đức truyền thống thì lối sống vô cảm mới bị đẩy lùi, xã hội mới phát triển trong sự hài hòa và nhân văn.

Như vậy, thông điệp này không chỉ nêu vấn đề mà còn kêu gọi hành động từ tất cả mọi người vì một mục tiêu chung là xây dựng xã hội tốt đẹp hơn.

—

Cô hy vọng bài giảng này đã giúp các em hiểu rõ hơn về đoạn văn cũng như những kiến thức liên quan nhé! Hãy luôn là những người sống có tình cảm và biết yêu thương, chia sẻ các em nhé!