Lập bảng so sánh điểm giống và khác nhau của Cách mạng tư sản Anh…
Chào các em học sinh lớp 8 thân mến! Trong chương trình Lịch sử lớp 8, phần các cuộc cách mạng tư sản thời cận đại là một chủ đề rất quan trọng. Để giúp các em dễ dàng hệ thống hóa kiến thức và không bị nhầm lẫn giữa ba sự kiện lớn: Cách mạng tư sản Anh, Chiến tranh giành độc lập của 13 thuộc địa Anh ở Bắc Mỹ, và Cách mạng tư sản Pháp cuối thế kỉ XVIII, thầy/cô đã lập bảng so sánh chi tiết dưới đây.
Trước tiên, chúng ta cùng điểm qua những điểm giống nhau cơ bản của cả ba cuộc cách mạng này:
- Về nguyên nhân sâu xa: Đều do mâu thuẫn gay gắt giữa lực lượng sản xuất mới (giai cấp tư sản và các tầng lớp nhân dân) với quan hệ sản xuất cũ lỗi thời (chế độ phong kiến chuyên chế hoặc ách thống trị thực dân), kìm hãm sự phát triển của kinh tế tư bản chủ nghĩa.
- Về lãnh đạo: Giai cấp tư sản và quý tộc mới (hoặc chủ nô ở Bắc Mỹ) đều đóng vai trò lãnh đạo, là lực lượng định hướng cho phong trào.
- Về động lực quyết định: Quần chúng nhân dân (nông dân, thợ thủ công, công nhân, nô lệ…) chính là lực lượng chủ chốt quyết định thắng lợi của các cuộc cách mạng.
- Về kết quả: Đều lật đổ được ách thống trị cũ, thiết lập nhà nước tư sản, mở đường cho chủ nghĩa tư bản phát triển.
Tiếp theo, để thấy rõ nét đặc trưng riêng của từng cuộc cách mạng, chúng ta cùng phân tích qua bảng so sánh chi tiết các tiêu chí: nguyên nhân trực tiếp, kết quả, tính chất và đặc điểm chính.
1. Cách mạng tư sản Anh (thế kỉ XVII)
- Nguyên nhân: Vua Sác-lơ I tăng thuế độc đoán, coi thường quốc hội, đàn áp nhân dân và những người theo Thanh giáo. Mâu thuẫn giữa Quốc hội (đại diện cho tư sản và quý tộc mới) với nhà vua bùng nổ thành chiến tranh.
- Kết quả: Lật đổ chế độ phong kiến, lăng trị nhà vua. Thiết lập thể chế quân chủ lập hiến (quyền lực thực tế thuộc về Quốc hội), mở đường cho chủ nghĩa tư bản Anh phát triển mạnh mẽ.
- Tính chất: Là cuộc cách mạng tư sản không triệt để. Vẫn duy trì ngôi vua và tước vị quý tộc, quyền lợi của nhân dân lao động không được đáp ứng đầy đủ.
- Đặc điểm chính: Diễn ra dưới hình thức một cuộc chiến tranh giữa Quốc hội và nhà vua. Kết quả thỏa hiệp giữa giai cấp tư sản, quý tộc mới với lực lượng phong kiến cũ (lập ra chế độ quân chủ lập hiến).
2. Chiến tranh giành độc lập của 13 thuộc địa Anh ở Bắc Mỹ (cuối thế kỉ XVIII)
- Nguyên nhân: Chính phủ Anh ban hành hàng loạt đạo luật khắt khe, đánh thuế nặng nề nhằm kìm hãm sự phát triển kinh tế của 13 thuộc địa ở Bắc Mỹ. Mâu thuẫn giữa nhân dân 13 thuộc địa với chính quốc Anh trở nên gay gắt.
- Kết quả: Anh phải công nhận nền độc lập của 13 thuộc địa. Hợp chủng quốc Hoa Kỳ (Mỹ) ra đời. Mở đường cho kinh tế tư bản chủ nghĩa phát triển ở Bắc Mỹ.
- Tính chất: Vừa mang tính chất của một cuộc chiến tranh giành độc lập dân tộc, vừa mang tính chất của một cuộc cách mạng tư sản.
- Đặc điểm chính: Lãnh đạo là giai cấp tư sản và chủ nô (điển hình là Oa-sinh-tơn). Hình thức đấu tranh là chiến tranh giải phóng dân tộc chống thực dân Anh. Tuyên ngôn Độc lập đã khẳng định quyền tự do, bình đẳng của con người.
3. Cách mạng tư sản Pháp cuối thế kỉ XVIII
- Nguyên nhân: Nước Pháp theo chế độ phong kiến chuyên chế (Đẳng cấp III gồm tư sản, nông dân, bình dân thành thị chịu mọi thứ thuế và không có quyền lực). Nền kinh tế khủng hoảng trầm trọng, mâu thuẫn xã hội lên đến đỉnh điểm.
- Kết quả: Lật đổ hoàn toàn chế độ phong kiến, tiêu diệt tận gốc chế độ quân chủ chuyên chế. Thiết lập nền cộng hòa, đưa giai cấp tư sản lên nắm quyền, giải quyết vấn đề ruộng đất cho nông dân.
- Tính chất: Là cuộc cách mạng tư sản triệt để nhất trong thời cận đại.
- Đặc điểm chính: Diễn ra vô cùng quyết liệt và triệt để thông qua các đỉnh cao (từ lật đổ ngai vàng đến nền chuyên chính dân chủ Gia-cô-banh). Quần chúng nhân dân đóng vai trò quyết định. Đã giải quyết triệt để vấn đề ruộng đất và xóa bỏ tận gốc tàn dư phong kiến.
Như vậy, thông qua việc so sánh trên, các em có thể thấy mỗi cuộc cách mạng có hoàn cảnh lịch sử riêng nhưng đều đóng góp chung vào quá trình sụp đổ của chế độ phong kiến trên thế giới, mở ra thời đại thắng lợi của chủ nghĩa tư bản. Chúc các em học tập thật tốt và đạt kết quả cao trong môn Lịch sử!
Đáp án+Giải thích các bước giải:
\begin{array}{|c|c|c|c|}\hline \text{Tiêu chí}&\text{Cách mạng tư sản Anh}&\text{Chiến tranh giành độc lập của 13 thuộc địa Anh ở Bắc Mỹ}&\text{Cách mạng tư sản Pháp}\\\hline \text{Nguyên nhân}&\text{Chế độ phong kiến kìm hãm sự phát triển của kinh tế tư bản; mâu thuẫn giữa tư sản, quý tộc mới với chế độ phong kiến}&\text{Chính sách cai trị hà khắc của thực dân Anh; mâu thuẫn giữa nhân dân 13 thuộc địa với chính quốc}&\text{Chế độ phong kiến chuyên chế khủng hoảng; mâu thuẫn giữa đẳng cấp thứ ba với quý tộc, tăng lữ; kinh tế và tài chính khủng hoảng}\\\hline \text{Kết quả}&\text{Lật đổ chế độ phong kiến, thiết lập chế độ quân chủ lập hiến; tạo điều kiện cho chủ nghĩa tư bản phát triển}&\text{13 thuộc địa giành độc lập, thành lập Hợp chúng quốc Hoa Kỳ; tạo điều kiện cho chủ nghĩa tư bản phát triển}&\text{Lật đổ chế độ phong kiến chuyên chế, thiết lập nền cộng hòa; tạo điều kiện cho chủ nghĩa tư bản phát triển}\\\hline \text{Tính chất}&\text{Là cuộc cách mạng tư sản}&\text{Là cuộc cách mạng tư sản}&\text{Là cuộc cách mạng tư sản triệt để nhất thời cận đại}\\\hline \text{Đặc điểm chính}&\text{Diễn ra dưới hình thức nội chiến; có sự thỏa hiệp giữa tư sản và quý tộc mới}&\text{Diễn ra dưới hình thức chiến tranh giải phóng dân tộc, kết hợp với cách mạng tư sản}&\text{Diễn ra dưới hình thức cách mạng quần chúng; trải qua nhiều giai đoạn, chế độ phong kiến bị xóa bỏ sâu sắc}\\\hline \end{array}
Trợ Lý Xưởng In Thiên Nam
Add comment