lập sơ đồ tư duy về những nét chính của tình hình châu Âu và nước Mỹ…

Chào các em học sinh lớp 9 thân mến! Hôm nay, thầy/cô sẽ hướng dẫn các em hệ thống hóa kiến thức về giai đoạn lịch sử rất quan trọng giữa hai cuộc chiến tranh thế giới (1918 – 1939). Để ghi nhớ nhanh và sâu, chúng ta sẽ cùng nhau phác thảo nội dung này dưới dạng sơ đồ tư duy bằng lời một cách chi tiết và dễ hiểu nhất nhé.

CHỦ ĐỀ TRUNG TÂM: CHÂU ÂU VÀ NƯỚC MỸ GIỮA HAI CUỘC CHIẾN TRANH THẾ GIỚI (1918 – 1939)

Sơ đồ tư duy của chúng ta sẽ được chia thành 2 nhánh lớn tương ứng với 2 khu vực: Châu Âu và Nước Mỹ.

NHÁNH 1: TÌNH HÌNH CHÂU ÂU (1918 – 1939)

Nhánh này được chia thành 3 giai đoạn và sự kiện nổi bật sau:

• Giai đoạn 1: Những năm 1918 – 1929 (Ổn định và phục hồi)
  • Hậu quả chiến tranh: Châu Âu tàn phá nặng nề, nhiều nước thắng trận lẫn bại trận đều suy sụp kinh tế.
  • Hệ thống Versailles – Washington thiết lập trật tự thế giới mới.
  • Sự bùng nổ phong trào cách mạng ở nhiều nước (1918 – 1923), đỉnh cao là sự thành lập Liên bang Xô viết (1922).
  • Từ khoảng năm 1924 – 1929: Kinh tế các nước tư bản châu Âu cơ bản được phục hồi và bước vào thời kỳ ổn định tạm thời.
• Giai đoạn 2: Những năm 1929 – 1933 (Cuộc đại suy thoái)
  • Nguyên nhân: Khủng hoảng kinh tế bùng nổ từ nước Mỹ rồi lan sang châu Âu, tàn phá nghiêm trọng mọi mặt đời sống.
  • Hậu quả xã hội: Hàng triệu công nhân thất nghiệp, nông dân phá sản, đói nghèo lan rộng. Mâu thuẫn giai cấp gay gắt.
• Giai đoạn 3: Những năm 1933 – 1939 (Chủ nghĩa phát xít và nguy cơ chiến tranh)
  • Lối thoát của các nước: Anh, Pháp duy trì cải cách dân chủ để vượt qua khủng hoảng. Đức, Ý, Tây Ban Nha đi theo con đường phát xít hóa bộ máy nhà nước.
  • Đặc điểm chủ nghĩa phát xít: Công khai thủ tiêu dân chủ tư sản, thiết lập chế độ độc tài khủng bố tàn bạo, chuẩn bị phát động chiến tranh thế giới mới.
  • Tình hình quốc tế: Nguy cơ chiến tranh bao trùm châu Âu, hình thành hai khối đối lập (Khối phát xít và Khối các nước Anh – Pháp – Xô viết chống phát xít).

NHÁNH 2: TÌNH HÌNH NƯỚC MỸ (1918 – 1939)

Nhánh này cũng trải qua 2 giai đoạn phát triển trái ngược nhau:

• Giai đoạn 1: Những năm 1918 – 1929 (Thời kỳ phồn vinh)
  • Kinh tế: Nước Mỹ là nước thắng trận, thu lợi lớn từ chiến tranh nên trở thành trung tâm kinh tế, tài chính số một thế giới.
  • Khoa học kỹ thuật: Áp dụng phương thức sản xuất tiên tiến, công nghiệp phát triển mạnh mẽ (đặc biệt là ngành sản xuất ô tô, điện tử gia dụng).
  • Tuy nhiên, sự phát triển mang tính tự phát và mất cân đối giữa công nghiệp và nông nghiệp đã tiềm ẩn nguy cơ khủng hoảng.
• Giai đoạn 2: Những năm 1929 – 1939 (Đại suy thoái và Chính sách mới)
  • Cuộc Đại suy thoái (1929 – 1933): Bắt đầu bằng sự sụp đổ của thị trường chứng khoán Phố Wall tháng 10 năm 1929, kinh tế Mỹ rơi vào thảm họa, hàng triệu người lâm vào cảnh khốn cùng.
  • Giải pháp – Chính sách mới (New Deal) của Tổng thống Franklin D. Roosevelt (từ năm 1933):
    • Nhà nước can thiệp sâu vào đời sống kinh tế – xã hội.
    • Ban hành hàng loạt đạo luật về phục hưng công nghiệp, nông nghiệp, ngân hàng.
    • Giải quyết việc làm cho người thất nghiệp, xoa dịu mâu thuẫn giai cấp.
  • Kết quả: Kinh tế Mỹ dần được phục hồi và duy trì được nền dân chủ tư sản.

KẾT LUẬN SƠ ĐỒ TƯ DUY

Qua sơ đồ trên, các em cần ghi nhớ điểm cốt lõi: Giữa hai cuộc chiến tranh thế giới, thế giới tư bản chủ nghĩa vừa trải qua giai đoạn phát triển xen kẽ khủng hoảng, vừa chứng kiến sự phân hóa sâu sắc. Trong khi các nước Anh, Pháp, Mỹ tìm cách duy trì chế độ dân chủ để vượt qua khủng hoảng, thì Đức và Ý lại chọn con đường phát xít hóa độc tài, đẩy nhân loại đứng trước thảm họa của một cuộc chiến tranh thế giới mới.

Hy vọng phần hệ thống kiến thức này sẽ giúp các em tự vẽ được một sơ đồ tư duy sinh họa, nhiều màu sắc vào vở ghi của mình nhé. Chúc các em học tập tốt!