Chào các em học sinh yêu quý,

Hôm nay, chúng ta sẽ cùng nhau phân tích một câu văn để thấy được sức mạnh của các biện pháp tu từ trong việc biểu đạt ý nghĩa và cảm xúc của tác giả. Câu hỏi của chúng ta là về tác dụng của biện pháp tu từ liệt kê.

Câu văn cần phân tích: “Tôi còn nhớ một người anh em họ tôi muốn được vào một trong những “thiên đàng trường học” kia, đã phải chạy chọt đủ kiểu, gửi hết đơn này đến đơn khác cho quan khâm sứ, cho quan công sứ, cho quan đốc trường quốc học và quan đốc trường tiểu học. Tất nhiên, chẳng ai thèm trả lời anh.”

Trong câu văn này, tác giả đã sử dụng biện pháp tu từ liệt kê một cách rất hiệu quả. Chúng ta hãy cùng tìm hiểu tác dụng của nó nhé!

1. Nhấn mạnh sự vất vả, gian nan và sự kiên trì (trong tuyệt vọng) của nhân vật:

• Biện pháp liệt kê thể hiện qua chuỗi hành động: “chạy chọt đủ kiểu, gửi hết đơn này đến đơn khác” và danh sách các “quan” mà người anh em họ đã tìm đến: “quan khâm sứ, quan công sứ, quan đốc trường quốc học và quan đốc trường tiểu học.”
• Việc liệt kê các hành động “chạy chọt đủ kiểu” và “gửi hết đơn này đến đơn khác” cho thấy người anh em họ đã phải bỏ ra rất nhiều công sức, thời gian và cả sự tủi hổ để tìm kiếm cơ hội. Đó không phải là một nỗ lực đơn lẻ mà là một chuỗi hành động liên tục, đa dạng, cho thấy sự quyết tâm đến mức gần như tuyệt vọng.

2. Gợi tả sự đầy đủ, toàn diện của các nỗ lực nhưng lại vô vọng:

• Bằng cách liệt kê hàng loạt các chức danh quan lại khác nhau, từ quan lớn như “quan khâm sứ, quan công sứ” đến các quan phụ trách giáo dục như “quan đốc trường quốc học, quan đốc trường tiểu học”, tác giả muốn làm nổi bật rằng nhân vật đã tìm đến tất cả những người có thể có quyền hạn, ảnh hưởng trong hệ thống lúc bấy giờ.
• Sự đầy đủ của danh sách này càng làm tăng thêm bi kịch khi ở cuối cùng, “chẳng ai thèm trả lời anh.” Điều này càng khắc sâu ý nghĩa về sự bất lực, sự thờ ơ của bộ máy quan liêu và sự vô vọng của người dân nhỏ bé.

3. Làm nổi bật tính chất quan liêu, cứng nhắc và sự thờ ơ của hệ thống xã hội lúc bấy giờ:

• Sự dài dằng dặc của các chức danh được liệt kê không chỉ cho thấy nỗ lực của nhân vật mà còn gián tiếp phê phán một bộ máy hành chính cồng kềnh, nhiều cấp bậc, nơi mà việc xin xỏ, chạy chọt trở nên phổ biến.
• Hệ thống quan lại được miêu tả như một bức tường thành kiên cố, vô cảm, không hề quan tâm đến nguyện vọng chính đáng của người dân. Sự liệt kê này càng làm rõ nét hơn hình ảnh một xã hội mà ở đó, tiếng nói của người dân bị bỏ qua.

4. Góp phần thể hiện thái độ của tác giả:

• Thông qua việc miêu tả chi tiết những nỗ lực vô vọng này, tác giả đã thể hiện sự cảm thông sâu sắc với hoàn cảnh của người anh em họ, đồng thời bộc lộ thái độ phê phán mạnh mẽ đối với hiện thực xã hội đầy rẫy sự bất công, quan liêu và vô cảm.
• Nó làm cho giọng văn trở nên chua xót, mỉa mai khi gọi trường học là “thiên đàng” nhưng con đường vào đó lại đầy chông gai và sự khước từ.

Tóm lại: Biện pháp tu từ liệt kê trong câu văn này không chỉ giúp người đọc hình dung rõ ràng về mức độ nỗ lực của nhân vật mà còn góp phần đắc lực trong việc phơi bày thực trạng xã hội quan liêu, lạnh lùng, đồng thời thể hiện một cách sâu sắc tâm trạng và thái độ phê phán của tác giả.

Thầy hy vọng qua bài giảng này, các em đã hiểu rõ hơn về tác dụng của biện pháp liệt kê và có thể vận dụng nó vào việc phân tích các tác phẩm khác nhé. Chúc các em học tốt!