Xin chào các em học sinh lớp 8! Cô/Thầy là giáo viên Vật lý của các em.

Hôm nay, chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu một câu hỏi rất thú vị liên quan đến tính chất điện của vật chất. Câu hỏi đặt ra là:

Một vật A đang bị nhiễm điện. Làm thế nào để biết vật A nhiễm điện âm (-) hay dương (+)

Để trả lời câu hỏi này, chúng ta cần dựa vào một nguyên lý cơ bản trong điện học, đó là:

Nguyên lý tương tác giữa các điện tích:

• Hai điện tích cùng loại thì đẩy nhau.
• Hai điện tích khác loại thì hút nhau.

Điện tích âm (-) là do electron gây ra, còn điện tích dương (+) là do proton gây ra (hoặc do thiếu electron). Khi một vật bị nhiễm điện, nghĩa là nó có sự mất cân bằng về số lượng điện tích.

Vậy làm thế nào để “kiểm tra” vật A nhiễm điện âm hay dương?

Chúng ta sẽ sử dụng một vật đã biết rõ tính chất điện tích của nó để làm vật thử nghiệm.

Cách làm như sau:

Bước 1: Chuẩn bị vật thử nghiệm

Các em cần chuẩn bị một vật B mà chúng ta đã biết chắc chắn nó nhiễm điện âm hoặc nhiễm điện dương.

Ví dụ:

• Một thanh thủy tinh khi chà xát với lụa thì sẽ nhiễm điện dương.
• Một thanh nhựa khi chà xát với len thì sẽ nhiễm điện âm.

Hoặc đơn giản hơn, các em có thể dùng một vật đã được tích điện và biết chắc chắn nó là âm hay dương (ví dụ như từ một thí nghiệm trước đó).

Bước 2: Thực hiện tương tác

Chúng ta sẽ đưa vật A lại gần vật B (nhưng không chạm vào nhau).

Bước 3: Quan sát hiện tượng

Quan sát xem vật A và vật B có xu hướng hút nhau hay đẩy nhau.

Kết luận:

Trường hợp 1: Vật A và vật B đẩy nhau.

Nếu vật A và vật B đẩy nhau, điều đó có nghĩa là chúng mang hai điện tích cùng loại.

• Nếu ta biết vật B nhiễm điện dương, thì vật A cũng phải nhiễm điện dương.
• Nếu ta biết vật B nhiễm điện âm, thì vật A cũng phải nhiễm điện âm.

Trường hợp 2: Vật A và vật B hút nhau.

Nếu vật A và vật B hút nhau, điều đó có nghĩa là chúng mang hai điện tích khác loại.

• Nếu ta biết vật B nhiễm điện dương, thì vật A phải nhiễm điện âm.
• Nếu ta biết vật B nhiễm điện âm, thì vật A phải nhiễm điện dương.

Lưu ý quan trọng:

Nếu vật A không bị nhiễm điện, thì nó sẽ không có lực tương tác (hút hoặc đẩy) mạnh với vật B (trừ khi có các hiệu ứng tĩnh điện nhỏ do phân cực, nhưng trong phạm vi kiến thức lớp 8, chúng ta tập trung vào lực hút/đẩy rõ rệt).

Ví dụ minh họa:

Giả sử chúng ta có vật A và chúng ta muốn biết nó nhiễm điện âm hay dương. Ta có một thanh nhựa B đã được chà xát với len và biết chắc nó nhiễm điện âm.

Ta đưa vật A lại gần thanh nhựa B. Nếu ta thấy vật A bị đẩy ra xa thanh nhựa B, điều đó có nghĩa là vật A cũng mang điện tích âm.

Nếu ta thấy vật A bị hút về phía thanh nhựa B, điều đó có nghĩa là vật A mang điện tích dương.

Như vậy, bằng cách sử dụng một vật đã biết điện tích để tương tác với vật cần kiểm tra, chúng ta có thể xác định được vật đó mang điện tích âm hay dương.

Các em có câu hỏi nào không?