Nếu có một hộp đựng viên bi sắt nhỏ và bình chia độ (Hình 5.10). Hãy…

Chào các em học sinh lớp 6 yêu quý! Chào mừng các em đến với giờ thực hành Khoa học tự nhiên thú vị ngày hôm nay. Thầy/cô rất vui vì các em đã chủ động đặt câu hỏi về cách đo thể tích của một vật thể rắn không thấm nước và không có hình dạng hình học đều, cụ thể là viên bi sắt nhỏ.

Để giúp các em dễ dàng thực hiện tại nhà, thầy/cô xin hướng dẫn chi tiết phương án thí nghiệm, cách tiến hành cũng như cách báo cáo kết quả ngay sau đây nhé.

I. Phương án thí nghiệm xác định thể tích viên bi sắt

Vì một viên bi sắt thường có kích thước rất nhỏ và thể tích của nó quá bé để có thể đọc được một cách chính xác trên bình chia độ thông thường, chúng ta sẽ áp dụng một mẹo nhỏ trong vật lý: Đo thể tích của nhiều viên bi cùng loại, sau đó tính trung bình cho một viên.

Chuẩn bị dụng cụ:

• Một bình chia độ có chứa sẵn một lượng nước (đủ để ngập số viên bi).
• Khoảng từ 10 đến 20 viên bi sắt nhỏ giống hệt nhau.
• Khăn giấy để lau khô bi.

Các bước tiến hành:

• Bước 1: Quan sát và ghi lại giá trị thể tích nước ban đầu trong bình chia độ. Gọi giá trị này là V1.
• Bước 2: Thả nhẹ nhàng từng viên bi sắt (ví dụ 10 viên) vào bình chia độ để nước không bị bắn ra ngoài và bọt khí không bám vào viên bi.
• Bước 3: Đọc giá trị thể tích mới của hỗn hợp nước và bi sắt trên bình chia độ. Gọi giá trị này là V2.
• Bước 4: Tính thể tích của nhóm viên bi bằng cách lấy thể tích sau khi thả bi trừ đi thể tích nước ban đầu (V = V2 – V1).
• Bước 5: Tính thể tích gần đúng của một viên bi bằng cách lấy tổng thể tích vừa tìm được chia cho số lượng viên bi đã thả (chia cho 10).

II. Báo cáo kết quả thí nghiệm tại nhà

Sau khi tự tay thực hiện thí nghiệm ở nhà, các em hãy trình bày báo cáo vào vở ghi theo mẫu dưới đây:

• Họ và tên học sinh: [Điền họ tên của em]
• Lớp: 6…
• Tên thí nghiệm: Xác định gần đúng thể tích một viên bi sắt.
• Số lượng viên bi sử dụng (N): 10 viên.
• Thể tích nước ban đầu (V1): [Ví dụ: 50 ml]
• Thể tích nước và bi sau khi thả (V2): [Ví dụ: 55 ml]
• Thể tích của 10 viên bi (V = V2 – V1): 55 – 50 = 5 ml.
• Thể tích trung bình của 1 viên bi: 5 chia cho 10 bằng 0,5 ml (hoặc 0,5 cm khối).

III. Lời khuyên của giáo viên để thí nghiệm chính xác hơn

• Khi đọc giá trị trên bình chia độ, các em nhớ đặt mắt nhìn ngang với mực nước, không nhìn chéo từ trên xuống hay từ dưới lên để tránh sai số.
• Nên chọn số lượng bi nhiều hơn (ví dụ 20 viên) nếu bình chia độ có độ chia nhỏ lớn, như vậy kết quả tính cho một viên bi sẽ có độ chính xác cao hơn.
• Các em hãy chụp lại quá trình làm thí nghiệm để chia sẻ cùng các bạn trong tiết học tới nhé. Chúc các em thực hành thành công!