Nêu đề tài , chủ đề của tác phẩm chí phèo

Chào các em học sinh lớp 11 yêu quý! Trong chương trình Ngữ văn 11, khi tìm hiểu về văn bản Chí Phèo của nhà văn Nam Cao, chúng ta không chỉ dừng lại ở việc cốt truyện bi thảm của nhân vật chính, mà cốt lõi là phải nắm vững hai yếu tố quan trọng nhất: đề tài và chủ đề. Thầy/cô xin giải đáp chi tiết câu hỏi này để các em nắm chắc kiến thức cho các bài kiểm tra sắp tới nhé.

1. Đề tài của tác phẩm Chí Phèo

Đề tài chính là lĩnh vực đời sống mà nhà văn Nam Cao đã lựa chọn để phản ánh trong tác phẩm của mình. Đối với Chí Phèo, chúng ta thấy rõ hai đề tài lớn sau đây:

• Đề tài người nông dân nghèo trước Cách mạng tháng Tám: Tác phẩm phản ánh số phận đau thương, khốn cùng của những người nông dân lao động hiền lành, lương thiện nhưng bị áp bức, bóc lột đến mức cùng đường. Họ bị đẩy vào con đường tha hóa, lưu manh hóa bởi hệ thống cai trị bất công của xã hội phong kiến nông thôn đương thời.
• Đề tài nông thôn Việt Nam trước Cách mạng tháng Tám: Nam Cao đã bức họa lại một bức tranh chân thực, sinh động và đầy u ám về bộ mặt của làng xã Việt Nam cũ. Đó là nơi ngự trị của tầng lớp thống trị tàn bạo, cường hào ác ôn (như Bá Kiến) chuyên hức lác, đè đầu cưỡi cổ người dân nghèo, khiến tình làng nghĩa xóm bị phai nhạt và bóp méo bởi đồng tiền và quyền lực.

2. Chủ đề của tác phẩm Chí Phèo

Nếu đề tài là bức tranh hiện thực, thì chủ đề chính là tư tưởng, là vấn đề trung tâm mà Nam Cao muốn gửi gắm qua bức tranh đó. Tác phẩm mang ba lớp chủ đề sâu sắc:

• Vạch trần bản chất tàn bạo của xã hội thực dân phong kiến: Chủ đề này tố cáo đanh thép bộ mặt của xã hội đương thời đã tàn nhẫn hủy diệt cả nhân tính lẫn thể xác của những con người lương thiện. Xã hội ấy không chỉ cướp đi quyền làm người, cơm áo, ruộng đất của người nông dân mà còn nhẫn tâm biến một người nông dân tốt tính thành một con quỷ dữ của làng Vũ Đại.
• Ca ngợi và khẳng định bản chất lương thiện của con người: Dù bị vùi dập, biến chất thành một tên lưu manh chuyên nghề rạch mặt ăn vạ, sâu mọt của làng xã, nhưng ẩn sâu trong tâm hồn Chí Phèo vẫn luôn âm ỉ khát khao được làm người lương thiện, khao khát tình yêu thương và sự gắn kết với cộng đồng. Tình yêu mộc mạc, chân thành của thị Nở chính là ngọn lửa đánh thức phần người tưởng chừng đã chết trong Chí Phèo.
• Bi kịch bị cự tuyệt quyền làm người: Đây là chủ đề mang tính triết lý nhân sinh sâu sắc nhất của Nam Cao. Khi Chí Phèo tỉnh ngộ và muốn quay trở lại làm một người lương thiện, xã hội tàn ác ấy (đại diện là Bá Kiến và định kiến xã hội qua hình ảnh bà cô thị Nở) lại đóng sập tất cả các cánh cửa hoàn lương trước mặt anh. Bức bối và tuyệt vọng, Chí Phèo đã chọn cái chết để đòi lại quyền làm người, qua đó đặt ra câu hỏi lớn đầy ám ảnh về nhân phẩm và số phận con người.

Như vậy, qua việc kết hợp xuất sắc giữa đề tài hiện thực nông thôn và chủ đề nhân đạo sâu sắc, Nam Cao đã bất tử hóa tên tuổi của mình cùng tác phẩm Chí Phèo. Các em hãy ghi chép lại đầy đủ và học thuộc các ý chính này để làm bài thật tốt nhé!