Người ta bâng khuâng nhớ một cái gì đã mất, và chính người ta không biết rõ là c…
Người tản cư đi tha thẩn hết cả “Hà Nội 36 phố phường”, vào một buổi đầu thu kia, nghiệm thấy rằng: tâm tánh người Hà Nội đổi thay, phố xá, nhà cửa thay đổi, mà cái mặc của người Hà Nội cũng khác xưa, duy chỉ có một thứ không thay đổi: là cái ăn của người Hà Nội. Tôi không muốn nói ở đây về cái lượng ăn, nhưng muốn nói về cái phẩm, không muốn nói về tánh cách ăn của từng người, nhưng về cái chất ăn của đại đa số người Hà Nội.
Xa Hà Nội một dạo, người trở lại đế đô có thể ăn các thứ cao lương mĩ vị của Tàu, Tây; nhưng rút lại thì người Hà Nội rồi cũng quay về với những món ăn cổ truyền đặc biệt Hà Nội nó làm cho chúng ta thèm nhớ. Ăn vây, ăn bóng, ăn hải sâm, bào ngư, gì rồi cũng chán. Một buổi sáng kia, thấy nản về sự tiêu hoá, ta chợt nhớ rằng cơm trắng vẫn là lành và hợp với tạng phủ ta. Một bát phở khói bốc lên nghi ngút, một mẹt bún chả thơm ngào thơm ngạt, hay một đĩa bánh cuốn Thanh Trì, để bên cạnh một đĩa đậu rán phồng nóng rẫy lên, tự nhiên làm cho ta nhớ ra rằng những cái đó đã tạo nên một phần nào linh hồn của Hà Nội; sở dĩ ta thấy không thể quên được Hà Nội cũng vì những thức ăn đặc biệt Hà Nội đó.
Có những người đã qua cái tuổi hai mươi, bị những bóng dáng yêu kiều của đô thị văn minh xô đẩy, đã bỏ cái mái nhà yên ấm của mình đi theo tiếng gọi của một tình yêu mới, êm ái hơn, thắm tươi hơn. Hương bốn mùa có thể làm cho họ say sưa, nhưng một buổi chiều đông kia, người đàn ông lạc phách trở về thấy gia đình ấm cúng, chân thật, bỗng thấy lòng ân hận, vì đến lúc bấy giờ mới cảm thấy chỉ có người vợ tấm mẳn mới là người chung thủy với mình.
Một cái quàng tay, một cái nhìn âu yếm, cả một thời ái ân xưa kia tưởng đã tan biến, bây giờ lại trở về, có phần thơm ngát hơn xưa. Một hơi thở, một miệng cười gợi lại cả một mối tình êm dịu mà kín đáo, cũng như một người xa quê lâu ngày, ngửi thấy mùi lúa chín ở cánh đồng, lại thấy nở ra trong trí bao nhiêu kỉ niệm tươi đẹp nơi đồng áng.
Miếng ngon Hà Nội, vì thế, nhiều khi làm cho ta yêu Hà Nội thấm thía, nhớ Hà Nội ê chề, và làm cho ta cảm giác ta là người Hà Nội hơn… Có ai đã xa Hà Nội lâu ngày, một chiều hiu hắt vọng về Hà Nội nhớ từng cái ngõ, từng cài nhà, nhớ từng vườn Bách Thảo, hồ Hoàn Kiếm nhớ đi, nhớ từ những hoa sấu rụng ở trên đường đầu thu nhớ xuống, mà tự nhiên ở đâu có người tìm đến mang “một chút quà Hà Nội” đến cho mình, người ấy mới có thể biết “quà Hà Nội” giá trị như thế nào!
(Vũ Bằng, Miếng ngon Hà Nội, Vũ Bằng tuyển tập, NXB Văn học, tr.125)
Câu 1 (2,0 điểm): Viết đoạn văn (khoảng 400 chữ) phân tích, đánh giá một số yếu tố tạo nên sức hấp dẫn riêng của tuỳ bút Vũ Bằng trong “Miếng ngon Hà Nội”.
GIÚP MÌNH VỚI
Chào các em học sinh lớp 12,
Hôm nay, chúng ta sẽ cùng nhau đi sâu phân tích một đoạn trích vô cùng đặc sắc từ áng tùy bút nổi tiếng của nhà văn Vũ Bằng: “Miếng ngon Hà Nội”. Đây là một tác phẩm không chỉ chinh phục người đọc bởi hương vị của ẩm thực mà còn bởi chiều sâu cảm xúc và phong cách nghệ thuật độc đáo. Câu hỏi đặt ra là: những yếu tố nào đã tạo nên sức hấp dẫn riêng của tùy bút Vũ Bằng trong tác phẩm này?
Để trả lời câu hỏi này, các em hãy cùng cô khám phá những điểm sáng sau:
Sức hấp dẫn riêng của tùy bút Vũ Bằng trong “Miếng ngon Hà Nội” được kiến tạo từ sự hòa quyện tinh tế giữa cảm xúc hoài niệm sâu sắc, ngôn ngữ giàu chất thơ và giọng văn tâm tình, thủ thỉ, cùng với chiều sâu tư tưởng thể hiện qua những so sánh, ẩn dụ độc đáo.
Trước hết, yếu tố nổi bật nhất chính là chiều sâu cảm xúc hoài niệm, da diết và nỗi bâng khuâng về một Hà Nội xưa cũ. Ngay từ câu mở đầu, “Người ta bâng khuâng nhớ một cái gì đã mất, và chính người ta không biết rõ là cái gì“, Vũ Bằng đã khéo léo gieo vào lòng người đọc một nỗi bâng khuâng, một niềm tiếc nuối mơ hồ nhưng đầy ám ảnh về sự mai một của không khí Hà Nội cổ kính. Ông không chỉ nhận ra sự đổi thay của cảnh vật, khí hậu (“Nóng không phải là cái nóng Hà Nội cũ, mà rét cũng không phải cái rét của Hà Nội cũ“) mà còn nhận thấy sự khác biệt trong “tâm tánh người Hà Nội đổi thay, phố xá, nhà cửa thay đổi, mà cái mặc của người Hà Nội cũng khác xưa“. Nỗi nhớ ấy xuyên thấm qua từng câu chữ, tạo nên một trường cảm xúc mạnh mẽ, khiến người đọc như cùng ông chìm đắm trong dòng chảy của thời gian và những giá trị đang phai nhạt, từ đó càng trân trọng hơn những gì còn sót lại.
Thứ hai, nghệ thuật ngôn ngữ tinh tế, giàu chất thơ và giọng văn tâm tình, thủ thỉ là yếu tố then chốt tạo nên sức lôi cuốn đặc biệt. Vũ Bằng sử dụng những hình ảnh gợi cảm, cụ thể và đầy sức sống để miêu tả món ăn, không chỉ dừng lại ở tên gọi mà còn đi sâu vào cảm giác: “một bát phở khói bốc lên nghi ngút“, “một mẹt bún chả thơm ngào thơm ngạt“, hay “một đĩa bánh cuốn Thanh Trì, để bên cạnh một đĩa đậu rán phồng nóng rẫy lên“. Những câu văn không chỉ đơn thuần là miêu tả mà còn là sự reo vui, thèm thuồng, say mê của một tâm hồn sành ăn, sành thưởng thức. Giọng văn của ông thì thủ thỉ, trò chuyện, tâm sự, khiến người đọc cảm thấy gần gũi, như đang được lắng nghe một người bạn tâm tình về những điều thân thương nhất của Hà Nội, tạo nên sự đồng cảm sâu sắc.
Đặc biệt, chiều sâu tư tưởng và những so sánh, ẩn dụ độc đáo đã nâng tầm tác phẩm từ một bài viết về ẩm thực thông thường thành một tùy bút giàu triết lí. Điểm sáng nhất là sự ví von đầy bất ngờ nhưng vô cùng hợp lí và sâu sắc: “chỉ có người vợ tấm mẳn mới là người chung thủy với mình” khi nói về sự trở về với những món ăn cổ truyền đặc biệt Hà Nội sau khi đã chán chê cao lương mĩ vị Tàu, Tây. Món ăn không chỉ là vật chất mà còn là biểu tượng cho những giá trị truyền thống bền vững, là “một phần nào linh hồn của Hà Nội“. Nó gợi nhắc về cội nguồn, về bản ngã, về những điều thân thuộc nhất mà con người không thể lãng quên. Chính nhờ những “miếng ngon Hà Nội” mà người ta “yêu Hà Nội thấm thía, nhớ Hà Nội ê chề, và làm cho ta cảm giác ta là người Hà Nội hơn“, khẳng định món ăn là một phần không thể tách rời của bản sắc văn hóa và tinh thần người Hà Nội.
Tóm lại, “Miếng ngon Hà Nội” không chỉ là một cuốn sách về ẩm thực mà còn là một bản tình ca thiết tha về Hà Nội, về nỗi nhớ, về những giá trị văn hóa và tinh thần vĩnh cửu. Sức hấp dẫn của tùy bút Vũ Bằng chính là sự hòa quyện giữa cảm xúc chân thành, ngôn ngữ tài hoa, và những triết lí sâu sắc, khiến tác phẩm trở thành một dấu ấn khó phai trong lòng độc giả.
Mong rằng bài phân tích này sẽ giúp các em hiểu rõ hơn về giá trị và sức hấp dẫn của tác phẩm. Hẹn gặp lại các em trong buổi học tới!
Đáp án:
Giải thích các bước giải:Trong nền văn xuôi Việt Nam hiện đại, Vũ Bằng là cây bút tùy bút tài hoa với những trang viết thấm đẫm tình yêu quê hương, đất nước. Đoạn trích “Miếng ngon Hà Nội” đã thể hiện rõ sức hấp dẫn riêng của ngòi bút Vũ Bằng qua cảm xúc chân thành, giọng văn giàu chất trữ tình và nghệ thuật biểu đạt tinh tế. Trước hết, sức hấp dẫn của tác phẩm được tạo nên từ tình yêu tha thiết và nỗi nhớ sâu nặng của tác giả đối với Hà Nội. Xa Hà Nội, nhà văn không chỉ nhớ cảnh vật mà còn nhớ cả hương vị của những món ăn bình dị đã trở thành một phần linh hồn của đất kinh kì. Những món ăn như phở, bún chả, bánh cuốn Thanh Trì hiện lên gần gũi, thân thương, gợi bao nỗi nhớ da diết. Bên cạnh đó, tác phẩm còn hấp dẫn bởi chất trữ tình đậm nét. Những cảm xúc nhớ thương được diễn tả bằng giọng văn nhẹ nhàng, sâu lắng, giàu cảm xúc, khiến người đọc như cảm nhận được nỗi nhớ Hà Nội đang lan tỏa trong từng câu chữ. Đặc biệt, tác giả đã sử dụng nhiều hình ảnh so sánh độc đáo và giàu sức gợi. Việc so sánh tình cảm của người xa Hà Nội với người đàn ông từng rời xa mái ấm gia đình rồi nhận ra giá trị của người vợ thủy chung đã giúp làm nổi bật sự gắn bó sâu sắc với quê hương. Ngoài ra, ngôn ngữ trong đoạn trích giàu hình ảnh, giàu giá trị biểu cảm, kết hợp giữa tự sự, miêu tả và biểu cảm một cách tự nhiên, góp phần tạo nên nét duyên riêng cho tùy bút. Qua những trang văn ấy, Hà Nội hiện lên không chỉ là một địa danh mà còn là miền ký ức thân thương, là nơi neo giữ tâm hồn con người. Với tình cảm chân thành, giọng văn giàu chất thơ và nghệ thuật biểu đạt tinh tế, “Miếng ngon Hà Nội” đã tạo nên sức hấp dẫn riêng của tùy bút Vũ Bằng, để lại nhiều rung động trong lòng người đọc.
Đáp án + giải thích các bước:
Như Nguyễn Ngọc Tư từng khẳng định: “Truyện ngắn là một tấm gương nhỏ phản chiếu một góc khuất của tâm hồn.” Quả đúng là như vậy, tác phẩm “Miếng ngon Hà Nội” của Vũ Bằng quả là một áng văn hay về cả nội dung lẫn hình thức nghệ thuật. Tác phẩm đã để lại trong người đọc những ấn tượng sâu sắc về đề tài ẩm thực gắn liền với tình yêu quê hương. Khơi nguồn cảm xúc, bài thơ thể hiện một nỗi niềm hoài niệm, tình yêu tha thiết và sự gắn bó sâu sắc của tác giả đối với Hà Nội, được bộc lộ qua việc ngợi ca giá trị của những món ăn cổ truyền. Trước hết, truyện thu hút độc giả qua nghệ thuật xây dựng nhân vật. Nhân vật tôi qua lời nói, cử chỉ hành động hiện lên là một người có tâm hồn nhạy cảm, tinh tế trước những biến chuyển của thời cuộc. Trở lại Hà Nội sau một dạo đi xa, cái nhìn của “tôi” không dừng lại ở bề nổi của cảnh vật như núi Nùng, tháp Rùa, mà xuyên qua lớp vỏ vật chất để cảm nhận phần hồn của phố thị. Nhân vật tôi bâng khuâng, tiếc nuối khi nhận ra “không khí Hà Nội cũ hình như đã đổi thay”, từ cái nóng, cái rét cho đến tâm tính con người. Dẫu cho mọi thứ đã đổi thay, từ “phố xá, nhà cửa” đến “cái mặc của người Hà Nội cũng khác xưa.” Nhưng duy chỉ có một thứ vẫn nguyên vẹn, vẫn tồn tại mãi với thời gian, ấy là “cái ăn.” Qua cách cảm nhận của “tôi”, món ăn là biểu tượng của ký ức và chiều sâu văn hóa. Từ một bát phở nghi ngút khói, một mẹt bún chả thơm ngạt đến đĩa bánh cuốn Thanh Trì,… tất cả đều được nhân vật nâng niu, trân trọng. Đặt những món ăn bình dị này bên cạnh “cao lương mỹ vị” xa hoa của Tàu, Tây, nhân vật tôi đã khẳng định một lối sống, một gu thẩm mỹ thanh cao, chối từ những hào nhoáng nhất để quay về cái tinh túy, lành tính của quê hương. Bên cạnh đó, qua hình ẩn ẩn dụ tự soi chiếu bản thân qua hình ảnh người đàn ông xa nhà, bị vẻ ngoài lộng lẫy của đô thị lôi cuốn, nhưng cuối cùng vẫn ân hận quay về bên “người vợ tấm mẳn” chung thủy, khiến nhân vật nhận ra giá trị đích thực của cuộc sống nằm ở sự chân thật, ấm cúng và nghĩa tình. Khép lại văn bản, tác giả khẳng định “Miếng ngon Hà Nội, vì thế, nhiều khi làm cho ta yêu Hà Nội thấm thía, nhớ Hà Nội ê chề…” chính là tiếng lòng dồn nén, là lời tự thú đầy kiêu hãnh của một người con tự nhận thức sâu sắc về bản ngã và dòng máu Hà Nội chảy trong mình. Bằng ngôi kể thứ nhất với hình tượng nhân vật tôi đã đem lại tính chân thực, chiều sâu cho những trang ghi chép về ẩm thực kinh kỳ, biến tác phẩm thành một lời tự sự thiết tha, hòa tan cảm xúc cá nhân vào dòng chảy văn hóa ngàn năm của đất Thăng Long. Nhan đề “Miếng ngon Hà Nội” mang đầy tính biểu tượng, làm nổi bật chủ đề truyện. Tình huống truyện, nghệ thuật xây dựng nhân vật đặc sắc mang đậm tính nhân văn. Cốt truyện đơn tuyến, ngôn ngữ mộc mạc, giản dị làm nổi bật lên tâm hồn “tôi.” Qua ngòi bút tùy bút tài hoa và cái tôi hoài niệm sâu sắc, Vũ Bằng đã biến những món ăn bình dị thành linh hồn, bản sắc của đất kinh kỳ. Đoạn trích không chỉ bất tử hóa vẻ đẹp của ẩm thực Hà Nội xưa mà còn khơi dậy trong lòng người đọc tình yêu cội nguồn và ý thức trân trọng những giá trị văn hóa truyền thống trước dòng chảy vô tình của thời gian.
Trợ Lý Xưởng In Thiên Nam
Add comment