Phần 1: Giới thiệu về những tình huống kỳ lạ và sự lựa chọn không chủ đích.

For all these years, I’ve encountered strange situations. Many times, each time the same: I had to make a decision, a choice, and then things continued as if I didn’t need to be involved. Every time I sought a solution, a direction, fate pushed me onto a path I didn’t want, and I didn’t know beforehand whether it would be good or bad.

Dịch: Trong suốt bao năm qua, tôi đã gặp phải những tình huống kỳ lạ. Nhiều lần, mỗi lần đều giống nhau: Tôi phải đưa ra một quyết định, một sự lựa chọn, và rồi mọi thứ tiếp diễn như thể tôi không cần phải tham gia vào đó. Mỗi lần tôi tìm kiếm một giải pháp, một hướng đi, số phận lại đẩy tôi vào một con đường mà tôi không hề muốn, và tôi không hề biết trước liệu nó sẽ tốt hay xấu.

I went to France at 17, neither choosing to go nor choosing France. I graduated as an engineer, but looking back, I never dreamed of being an engineer, perhaps a doctor or architect, as my parents had hoped. I’ve lived harmoniously and happily with my wife for half a century, but believe it or not, I never really considered living with her. I didn’t choose, but in the end, I have a family life that many people might envy.

Dịch: Tôi đến Pháp năm 17 tuổi, không phải là lựa chọn để đi cũng không phải lựa chọn nước Pháp. Tôi tốt nghiệp kỹ sư, nhưng nhìn lại, tôi chưa bao giờ mơ ước trở thành kỹ sư, có lẽ là bác sĩ hoặc kiến trúc sư, như cha mẹ tôi đã từng hy vọng. Tôi đã sống hòa hợp và hạnh phúc với vợ mình trong nửa thế kỷ, nhưng tin hay không tùy bạn, tôi chưa bao giờ thực sự cân nhắc việc sống với cô ấy. Tôi không lựa chọn, nhưng cuối cùng, tôi lại có một cuộc sống gia đình mà nhiều người có thể ao ước.

Regarding friends in general, I’ve never chosen any of them in my life. They came to me naturally. And among them, I have many good friends. I also never dreamed of power, but then my professional life led me to extremely powerful international economic positions across five continents. That wasn’t a choice; it came by chance.

Dịch: Về bạn bè nói chung, tôi chưa bao giờ lựa chọn bất kỳ ai trong đời. Họ đến với tôi một cách tự nhiên. Và trong số họ, tôi có rất nhiều bạn tốt. Tôi cũng chưa bao giờ mơ ước về quyền lực, nhưng rồi sự nghiệp chuyên môn đã đưa tôi đến những vị trí kinh tế quốc tế cực kỳ quyền lực trên năm châu lục. Đó không phải là một sự lựa chọn; nó đến một cách ngẫu nhiên.

Phần 2: Những mâu thuẫn nghề nghiệp và việc làm trái ngành.

Another strange thing is, although I am a civil engineer, I have never designed a bridge or built a road for anyone. But conversely, this is another contradiction: I have worked as an economic consultant and taught economics at a university, but I never studied economics; I have worked as a regional planning and land reclamation expert, a completely unfamiliar subject; I have traded in giant power plants, even though I never studied electricity; I led a business building railways, metros, and highways even though I had never had any prior knowledge of transportation engineering; I headed a corporation that purified and distributed filtered water to cities from river water even though I had never studied chemistry; and I led a company in the oil and gas industry, which was also a completely unfamiliar field.

Dịch: Một điều kỳ lạ khác là, mặc dù tôi là một kỹ sư dân dụng, tôi chưa bao giờ thiết kế cầu hay xây dựng đường cho bất kỳ ai. Nhưng ngược lại, đây là một mâu thuẫn khác: tôi đã làm tư vấn kinh tế và giảng dạy kinh tế ở trường đại học, nhưng tôi chưa bao giờ học kinh tế; tôi đã làm chuyên gia quy hoạch vùng và cải tạo đất, một lĩnh vực hoàn toàn xa lạ; tôi đã kinh doanh các nhà máy điện khổng lồ, mặc dù tôi chưa bao giờ học về điện; tôi đã điều hành một doanh nghiệp xây dựng đường sắt, tàu điện ngầm và đường cao tốc mặc dù tôi chưa từng có kiến thức trước đó về kỹ thuật giao thông; tôi đã đứng đầu một tập đoàn xử lý và phân phối nước lọc cho các thành phố từ nước sông mặc dù tôi chưa bao giờ học hóa học; và tôi đã lãnh đạo một công ty trong ngành dầu khí, đó cũng là một lĩnh vực hoàn toàn xa lạ.

My friend, where do you choose, what path do you choose, when your whole life is spent doing things you never learned, and conversely, the bizarre thing is that you’ve never had the opportunity to put into practice what the school has taught you? A huge question for parents and students choosing a career!

Dịch: Bạn tôi ơi, bạn chọn ở đâu, bạn chọn con đường nào, khi cả cuộc đời bạn dành để làm những việc bạn chưa từng học, và ngược lại, điều kỳ lạ là bạn chưa bao giờ có cơ hội thực hành những gì trường học đã dạy bạn? Một câu hỏi lớn cho các bậc phụ huynh và học sinh đang chọn nghề nghiệp!

Phần 3: Ảnh hưởng của hoàn cảnh và sự di chuyển đa quốc gia.

Furthermore, I was born Vietnamese but spent my entire professional life abroad. Having mastered French, life led me to work in English-speaking countries (England, Fiji, Singapore, Malaysia), and even Portuguese-speaking countries (Brazil). Even my mother tongue, Vietnamese, was hardly used, and I ended up working in a foreign language for over forty years. My friend, don’t say I chose! Or rather, when faced with a choice, life pushed me in a certain direction, leaving me with only one option. To go or not to go, I couldn’t choose the direction, the place, the time, the friends, or the partners; nothing was truly chosen.

Dịch: Hơn nữa, tôi sinh ra là người Việt Nam nhưng lại dành toàn bộ sự nghiệp chuyên môn của mình ở nước ngoài. Sau khi thành thạo tiếng Pháp, cuộc sống đã đưa tôi đến làm việc ở các quốc gia nói tiếng Anh (Anh, Fiji, Singapore, Malaysia), và thậm chí cả các quốc gia nói tiếng Bồ Đào Nha (Brazil). Ngay cả tiếng mẹ đẻ của tôi, tiếng Việt, cũng hầu như không được sử dụng, và cuối cùng tôi đã làm việc bằng ngôn ngữ nước ngoài trong hơn bốn mươi năm. Bạn tôi ơi, đừng nói là tôi đã chọn! Hay đúng hơn, khi đối mặt với sự lựa chọn, cuộc sống đã đẩy tôi theo một hướng nhất định, chỉ để lại cho tôi một lựa chọn duy nhất. Đi hay không đi, tôi không thể chọn hướng đi, địa điểm, thời gian, bạn bè, hay đối tác; không có gì thực sự được lựa chọn.

Phần 4: Sự nghiệp giảng dạy, tư vấn và viết lách không mong muốn.

In another field, I never chose to be a teacher, but universities in many countries offered me interesting work experience. When I retired, a time when most people could relax and enjoy their retirement, I was instead subjected to the influence of the High Officials. I had to research criminal files and advise countless businesses and corporations. Furthermore, most of the work I did was free, like a roadside assistant trying to make a living. There must have been some invisible motivation driving me to do this; honestly, I didn’t dream of it, and I certainly didn’t choose it!

Dịch: Trong một lĩnh vực khác, tôi chưa bao giờ chọn làm giáo viên, nhưng các trường đại học ở nhiều quốc gia đã mang đến cho tôi kinh nghiệm làm việc thú vị. Khi tôi nghỉ hưu, thời điểm mà hầu hết mọi người có thể thư giãn và tận hưởng tuổi già, tôi lại phải chịu sự ảnh hưởng của các Quan chức Cấp cao. Tôi phải nghiên cứu các hồ sơ hình sự và tư vấn cho vô số doanh nghiệp và tập đoàn. Hơn nữa, phần lớn công việc tôi làm đều miễn phí, giống như một người trợ giúp bên đường đang cố gắng kiếm sống. Chắc hẳn có một động lực vô hình nào đó đã thúc đẩy tôi làm điều này; thành thật mà nói, tôi chưa bao giờ mơ ước về nó, và chắc chắn tôi đã không chọn nó!

It wasn’t until I was over 70 that I started writing books. At that age, many writers write books, but no one writes their first book at such an advanced age. But are you surprised that I was never good at literature? This is reflected in my literature grades when I was still in school. My father—a true writer—even criticized me, saying, “Never use your dull pen to make a living.” Yet, despite being away from my homeland for over 50 years, and despite my Vietnamese language being mixed, corrupted, and transformed to the point of being incomprehensible, I relearned my mother tongue, and my first book, A Life of Negotiation, was honored with the “Best Book Award 2016.” Truly, this is a rare and unbelievable event. After all, writing a book isn’t a specific choice. Even this book, which I’m writing and you’re holding in your hands, I don’t really understand why I wrote it, but I can affirm that it wasn’t solely my choice. You might exclaim: “What are you saying?” How could he possibly justify himself to the point of claiming he never wanted to write it, when everyone knows he may have put a great deal of effort into creating it? But I stubbornly and calmly tell the readers: I don’t know what motivated me to do this, I don’t know where I will find the strength to finally….

Dịch: Phải đến khi ngoài 70 tuổi, tôi mới bắt đầu viết sách. Ở độ tuổi đó, nhiều nhà văn viết sách, nhưng không ai viết cuốn sách đầu tiên của mình ở một độ tuổi cao như vậy. Nhưng bạn có ngạc nhiên không khi tôi chưa bao giờ giỏi văn học? Điều này được thể hiện rõ qua điểm văn của tôi khi còn đi học. Cha tôi – một nhà văn thực thụ – thậm chí còn chỉ trích tôi, nói rằng: “Đừng bao giờ dùng cây bút cùn của con để kiếm sống.” Tuy nhiên, mặc dù xa quê hương hơn 50 năm, và mặc dù tiếng Việt của tôi bị pha trộn, biến chất, và biến đổi đến mức không thể hiểu được, tôi đã học lại tiếng mẹ đẻ của mình, và cuốn sách đầu tiên của tôi, A Life of Negotiation, đã vinh dự nhận được Giải thưởng Sách Hay nhất năm 2016. Thật vậy, đây là một sự kiện hiếm có và khó tin. Suy cho cùng, viết sách không phải là một lựa chọn cụ thể. Ngay cả cuốn sách này, mà tôi đang viết và bạn đang cầm trên tay, tôi cũng không thực sự hiểu tại sao mình lại viết nó, nhưng tôi có thể khẳng định rằng đó không hoàn toàn là lựa chọn của tôi. Bạn có thể thốt lên: “Anh đang nói gì vậy?” Làm sao anh ta có thể biện minh cho bản thân đến mức tuyên bố mình chưa bao giờ muốn viết nó, khi mọi người đều biết anh ta có thể đã bỏ ra rất nhiều công sức để tạo ra nó? Nhưng tôi vẫn kiên trì và bình tĩnh nói với độc giả: Tôi không biết điều gì đã thôi thúc tôi làm điều này, tôi không biết mình sẽ tìm thấy sức mạnh ở đâu để cuối cùng….

Tổng kết chung: Đoạn văn này là một lời tự sự đầy suy ngẫm về cuộc đời của một người mà dường như không có nhiều quyết định chủ đích. Thay vào đó, cuộc sống, số phận và hoàn cảnh đã đẩy ông vào những con đường, những công việc mà ông không hề lường trước hoặc mong muốn ban đầu. Tuy nhiên, qua đó, ông đã đạt được nhiều thành tựu đáng nể, từ sự nghiệp quốc tế đến việc viết sách và nhận giải thưởng. Điều này đặt ra một câu hỏi lớn về bản chất của sự lựa chọn, thành công và ý nghĩa cuộc sống, đặc biệt là đối với các bạn trẻ đang đứng trước những ngã rẽ quan trọng.

Bài tập dịch này đòi hỏi sự hiểu biết sâu sắc về ngữ cảnh, các thành ngữ và cấu trúc câu tiếng Anh. Cô hy vọng các em đã nắm vững cách dịch và hiểu được những ý nghĩa ẩn sâu trong bài. Nếu có bất kỳ câu hỏi nào, đừng ngần ngại hỏi cô nhé!