Chúng ta hãy cùng giải từng câu một nào!

Phân tích và trả lời các câu hỏi:

Câu 1: Trường Sa được so sánh với gì?

Để tìm câu trả lời, các em hãy đọc thật kĩ đoạn văn đầu tiên nhé. Tác giả đã viết: “Trường Sa lộng gió giữa Biển Đông mênh mông – giọt máu thiêng liêng của đất Việt dưới ngầu ngầu bọt sóng.”

Qua câu văn này, chúng ta thấy rất rõ Trường Sa được so sánh với “giọt máu thiêng liêng của đất Việt”. Đây là một cách ví von rất đặc biệt, thể hiện tầm quan trọng và sự quý giá của Trường Sa đối với Tổ quốc chúng ta.

Vậy đáp án đúng là: C. Giọt máu thiêng liêng của đất Việt

Câu 2: Tác giả nhận lệnh tăng cường cho Trường Sa vào mùa nào?

Chúng ta hãy tìm thông tin trong đoạn văn thứ hai: “Hai mươi nhăm năm trước, cũng vào mùa này, biển đang động dữ dội bởi ảnh hưởng của mùa gió chướng, tôi nhận lệnh tăng cường cho Trường Sa thân yêu.”

Đoạn văn đã chỉ rõ thời điểm tác giả nhận lệnh là “mùa gió chướng”. Mùa gió chướng là mùa biển động mạnh, thể hiện sự khó khăn, gian khổ khi ra Trường Sa.

Vậy đáp án đúng là: A. Mùa gió chướng

Câu 3: Vì sao tác giả lại khắc khoải nhớ Trường Sa, nhớ Đá Lớn?

Các em hãy đọc đoạn cuối cùng của bài viết nhé: “Giờ đây đến mùa biển động. Tôi lại khắc khoải nhớ Trường Sa, nhớ Đá Lớn, nơi tôi đã gửi lại một phần đời mình ở đó.”

Tác giả nhớ Trường Sa và Đá Lớn không chỉ vì cảnh đẹp hay đồng đội, mà sâu xa hơn là vì nơi đây đã gắn bó với một phần quan trọng của cuộc đời tác giả, nơi tác giả đã trải qua những năm tháng thanh xuân đầy ý nghĩa. “Gửi lại một phần đời mình” có nghĩa là đã dành tuổi trẻ, công sức, tâm huyết và cả những kỉ niệm sâu sắc cho nơi ấy.

Vậy đáp án đúng là: B. Vì tác giả gửi một phần đời của mình ở đó

Câu 4: Các chiến sĩ trên đảo là những người như thế nào?

Các em hãy cùng cô xem xét các đặc điểm của các chiến sĩ được nhắc đến trong bài nhé:

• “biết bao đồng đội đã cùng tôi nếm trải những gian khổ, hiểm nguy.” -> Đây chính là ý A.
• “bảy mươi ba đồng đội tôi đã hi sinh để giữ chủ quyền Tổ quốc.” -> Đây chính là ý B.
• Mặc dù không trực tiếp nói “chiến sĩ dành tình cảm lớn”, nhưng qua tình cảm của tác giả (một chiến sĩ) dành cho đảo, và sự gắn bó, hy sinh của họ, ta hiểu rằng các chiến sĩ đều có tình cảm sâu nặng với đồng đội và với Trường Sa. -> Đây là ý D.

Như vậy, cả ba đặc điểm A, B và D đều được thể hiện trong bài đọc. Trong trường hợp này, chúng ta sẽ chọn đáp án tổng hợp tất cả các phẩm chất đó.

Vậy đáp án đúng là: D. Tất cả những phẩm chất trên. (Cô xin lưu ý các em là trong đề bài có sự trùng lặp về chữ “D” ở câu 4 và câu 5, nhưng dựa trên nội dung, ý này chính là đáp án đúng cho câu 4 khi nó tổng hợp được các ý trên).

Câu 5: Bài đọc nói lên tâm trạng gì của tác giả?

Trong bài, chúng ta thấy tác giả nhiều lần nhắc đến “nhớ”, “khắc khoải nhớ”, “nhớ cháy lòng”, “nhớ lắm Trường Sa ơi!”. Những từ ngữ này thể hiện rất rõ một tâm trạng chung:

• Một nỗi nhớ da diết, cháy bỏng.
• Tình cảm sâu nặng, gắn bó không thể nào quên với Trường Sa.
• Sự trân trọng những kỉ niệm, những năm tháng đã qua.

Tổng hợp lại, bài đọc nói lên tâm trạng nhớ nhung, yêu mến sâu sắc và gắn bó không nguôi của tác giả đối với Trường Sa, với những người đồng đội và những kỉ niệm đã qua. (Cô xin phép bổ sung nội dung cho câu này vì đề bài chỉ có đáp án D trống). Nếu có các lựa chọn khác, chúng ta sẽ chọn câu thể hiện rõ nhất nỗi nhớ và tình cảm gắn bó sâu sắc này.

Câu 6: Từ “con sóng” trong câu “Có con sóng nào cứ dập dềnh dâng trong mắt tôi.” được dùng theo nghĩa nào?

Từ “con sóng” theo nghĩa gốc là những đợt nước biển nhấp nhô. Nhưng ở đây, “con sóng” lại “dập dềnh dâng trong mắt tôi”. Các em có thấy sóng biển nào có thể dâng trong mắt không? Chắc chắn là không rồi!

Trong trường hợp này, “con sóng” được dùng để ví von với hình ảnh giọt nước mắt, hoặc những cảm xúc dâng trào trong lòng tác giả, khiến nước mắt chực trào ra. Đây là một cách dùng từ mang tính hình ảnh, biểu cảm, không phải nghĩa đen ban đầu của từ.

Vậy đáp án đúng là: B. Nghĩa chuyển

Câu 7: Câu “ Hè ấy nắng như đổ lửa, biển như tấm gương phẳng khổng lồ, lặng lẽ tiễn chúng tôi.” có mấy vế câu?

Chúng ta hãy phân tích từng bộ phận chủ ngữ – vị ngữ trong câu này để xác định số vế câu nhé:

1. Vế 1: “Hè ấy / nắng / như đổ lửa.” (Chủ ngữ: nắng, Vị ngữ: như đổ lửa)
2. Vế 2: “biển / như tấm gương phẳng khổng lồ” (Chủ ngữ: biển, Vị ngữ: như tấm gương phẳng khổng lồ)
3. Vế 3: “lặng lẽ tiễn chúng tôi.” (Chủ ngữ: [biển] – được hiểu ngầm, Vị ngữ: lặng lẽ tiễn chúng tôi)

Mỗi vế câu có cấu tạo chủ ngữ – vị ngữ (có thể chủ ngữ được hiểu ngầm). Câu này có ba cụm chủ ngữ – vị ngữ rõ ràng, được ngăn cách bởi dấu phẩy, tạo thành một câu ghép.

Vậy đáp án đúng là: C. Ba

Câu 8: Điền các cặp từ trái nghĩa còn thiếu trong các câu sau cho phù hợp:
“ Mau sao thì………………
Vắng sao thì………………”

Đây là một câu tục ngữ nói về kinh nghiệm dự đoán thời tiết của ông cha ta. “Mau” nghĩa là nhiều, “vắng” nghĩa là ít hoặc không có.

Câu đầy đủ sẽ là:
“ Mau sao thì nắng
Vắng sao thì mưa”

Cặp từ trái nghĩa ở đây là “nắng” và “mưa”.

Câu 9: Dùng cặp quan hệ từ “ vì –nên; càng – càng” để viết 2 câu ghép nói về người chiến sĩ ở đảo Trường Sa:

Chúng ta sẽ viết mỗi cặp quan hệ từ một câu nhé:

Với cặp “vì – nên”:
Vì các chiến sĩ Trường Sa luôn vững vàng tay súng bảo vệ chủ quyền, nên chúng ta có thể yên tâm học tập và xây dựng Đất Nước.

Với cặp “càng – càng”:
Các chiến sĩ càng đối mặt với nhiều khó khăn, thử thách, họ càng thể hiện sự kiên cường và dũng cảm.

Câu 10: Chữa lại câu viết sai sau đây cho đúng:
“ Tuy gia đình gặp nhiều khó khăn nhưng bạn Nam học hành sút kém.”

Trong tiếng Việt, cặp quan hệ từ “tuy… nhưng” dùng để diễn tả mối quan hệ tương phản, đối lập. Nghĩa là, vế sau sẽ nói lên một điều trái ngược, không ngờ tới so với vế trước. Ở đây, “gia đình gặp nhiều khó khăn” thường sẽ khiến người ta nghĩ đến việc học hành cũng gặp trở ngại. Nhưng nếu dùng “tuy… nhưng”, thì vế sau phải nói lên điều ngược lại, ví dụ như vẫn học giỏi, vẫn cố gắng.

Câu trên đang nói “sút kém” (kết quả xấu), điều này không đối lập mà thậm chí có thể là hệ quả của “khó khăn”. Vì vậy, câu này chưa đúng về mặt logic ngữ nghĩa khi dùng cặp quan hệ từ “tuy… nhưng”.

Chúng ta có thể sửa lại theo hai hướng:

1. Giữ “tuy… nhưng” và thay đổi vế sau để thể hiện sự đối lập:

Chữa lại: Tuy gia đình gặp nhiều khó khăn nhưng bạn Nam vẫn học hành rất chăm chỉ.

Hoặc: Tuy gia đình gặp nhiều khó khăn nhưng bạn Nam vẫn đạt kết quả tốt trong học tập.

2. Hoặc thay cặp quan hệ từ nếu muốn giữ ý “học hành sút kém”:

Chữa lại: Vì gia đình gặp nhiều khó khăn nên bạn Nam học hành sút kém. (Thể hiện quan hệ nguyên nhân – kết quả)

Cô sẽ chọn cách sửa số 1 để giữ đúng ý nghĩa của cặp quan hệ từ đã cho trong câu gốc.

Chữa lại: Tuy gia đình gặp nhiều khó khăn nhưng bạn Nam vẫn học hành rất chăm chỉ.

Cô hy vọng các em đã hiểu rõ hơn về đoạn trích, về Trường Sa thân yêu và củng cố thêm kiến thức tiếng Việt của mình qua bài giải này. Các em hãy luôn yêu mến và gìn giữ biển đảo quê hương nhé! Hẹn gặp lại các em trong các bài học tới!