Chào các em học sinh lớp 11! Hôm nay, chúng ta sẽ cùng nhau phân tích một khía cạnh rất quan trọng trong tác phẩm “Vợ nhặt” của nhà văn Kim Lân, đó là sự biến đổi trong nhân vật Thị sau khi theo Tràng về làm vợ.

1. Hoàn cảnh ban đầu: Sự tha hóa, tủi nhục, mất hết nhân phẩm

Trước khi gặp Tràng, Thị là một người phụ nữ khổ đau, bị cuộc đời xô đẩy. Cô là một người “vợ nhặt”, một thân một mình, không nơi nương tựa, chấp nhận làm “con sen” cho nhà giàu, đi mò cua bắt tép để kiếm sống qua ngày. Sự đói nghèo, bần cùng đã khiến Thị phải đánh đổi cả danh dự, nhân phẩm của mình. Cô không có tương lai, không có hy vọng, chỉ tồn tại trong cảnh cùng quẫn. Điều này được thể hiện qua ánh mắt “trống rỗng”, “buồn xa xăm” và cách ăn nói “nhà đâu”.

2. Sự thay đổi khi theo Tràng: Sự trỗi dậy của bản năng làm người, tình nghĩa nảy nở

Bước ngoặt cuộc đời của Thị đến khi cô theo Tràng về làm vợ. Thoạt đầu, có lẽ Thị cũng mang trong mình sự miễn cưỡng, lo sợ về một cuộc sống mới còn nhiều bấp bênh. Tuy nhiên, chỉ sau một đêm, sự hiện diện của Tràng, của căn nhà, của bữa cơm “chỉ có cháo loãng” đã khơi dậy trong Thị những cảm xúc mà bấy lâu nay cô đã quên lãng.

a. Sự thay đổi trong cách nhìn, cách nghĩ:

Thị không còn nhìn cuộc đời bằng ánh mắt tuyệt vọng nữa. Cô bắt đầu có suy nghĩ về “cái ân tình”, về “nghĩa tình”. Cô nhận ra Tràng là người đã cho mình một mái ấm, dù là tạm bợ, nhưng đó là thứ quý giá hơn tất cả.

b. Hành động thể hiện sự quan tâm, chăm sóc:

Sự thay đổi rõ nét nhất là ở hành động của Thị. Cô bắt đầu dọn dẹp nhà cửa, quét tước, sân vườn, lo liệu cho bữa ăn. Những hành động tưởng chừng như nhỏ nhặt ấy lại mang một ý nghĩa vô cùng lớn lao. Nó cho thấy Thị đang dần trở lại với vai trò của một người phụ nữ, một người vợ, người chủ gia đình. Cô “hôm sau Thị đã dậy sớm, thu dọn nhà cửa, quang gánh ra về”. Sự chủ động này thể hiện ý thức vun vén, giữ gìn mái ấm.

c. Sự gắn bó tình nghĩa với Tràng:

Thị bắt đầu có tình cảm với Tràng. Cô không còn coi Tràng là “kẻ khốn nạn”, mà là người đã cưu mang, đã cho cô một cơ hội sống. Tình cảm này dần được vun đắp qua những sẻ chia, gánh vác trong cuộc sống. Có thể thấy rõ sự gắn bó này qua cách Thị trò chuyện, quan tâm đến Tràng, và sự suy nghĩ về tương lai của hai vợ chồng.

d. Hy vọng về tương lai:

Quan trọng hơn cả, Thị đã tìm lại được hy vọng. Sự xuất hiện của căn nhà, của người chồng đã giúp Thị nhận ra rằng cuộc đời vẫn còn những điều tốt đẹp. Cô mơ về một tương lai tươi sáng hơn, về những đứa con, về cuộc sống ấm no. Điều này được thể hiện rõ nhất ở đoạn cuối tác phẩm khi Thị nhìn ra ngoài cửa sổ và mơ về “những đứa con”.

3. Ý nghĩa của sự thay đổi nhân vật Thị

Sự thay đổi của Thị không chỉ là sự thay đổi của một cá nhân, mà còn mang ý nghĩa sâu sắc về sức sống mãnh liệt của con người Việt Nam trong hoàn cảnh khó khăn nhất. Ngay cả trong cảnh đói khát cùng cực, bản năng làm người, khát vọng sống, khát vọng hạnh phúc vẫn luôn tiềm ẩn và có thể trỗi dậy mạnh mẽ khi có điều kiện. Kim Lân đã rất tài tình khi khắc họa sự hồi sinh kỳ diệu ấy, mang đến cho người đọc niềm tin vào con người và vào tương lai.

Tóm lại, sau khi đi theo Tràng, nhân vật Thị đã có một sự “lột xác” ngoạn mục. Từ một người phụ nữ mất hết nhân phẩm vì đói nghèo, Thị đã dần tìm lại được giá trị làm người, vun đắp tình nghĩa vợ chồng và nuôi dưỡng hy vọng về một tương lai tốt đẹp hơn.

Các em thấy đó, Kim Lân đã vẽ nên một bức tranh đầy cảm động về sức sống mãnh liệt và khát vọng hạnh phúc của con người ngay cả trong những hoàn cảnh bi đát nhất.