—

Phần 1: Đọc hiểu (6 điểm)

Đọc văn bản sau và trả lời câu hỏi:

“Lễ hội dân gian là sự kiện văn hóa để tưởng nhớ, tỏ lòng tri ân công đức của các vị thần, thể hiện sức mạnh của cộng đồng làng xã và rộng hơn là của quốc gia, dân tộc […] nhưng ngày nay, lễ hội dân gian lại đang dần biến tướng thành tệ nạn với nhiều hành vi phản văn hóa.

Đó là cảnh người dân chen chúc, xô đẩy, tranh cướp lộc của nhau, 1 số bạn trẻ nóng tính dẫn đến tình trạng ẩu đả, đánh nhau tại lễ hội. Chẳng hạn như lễ hội phết Hiền Quan, Phú Thọ được tổ chức vào ngày 13/1 mới đây. Hàng ngàn thanh niên trai tráng tham gia cướp lộc, chen lấn, xô đẩy, dẫm đạp lên nhau khiến ít nhất 10 người ngất xỉu.

Nằm ở độ cao 1.068m so với mực nước biển, chùa Đồng tại khu di tích Yên Tử, Quảng Ninh được mệnh danh là một trong những “ngôi chùa trên đỉnh núi bằng đồng lớn nhất Châu Á”. […] Để tỏ lòng với Phật, cầu lộc, cầu tài, cầu duyên, người người khi lên đến đây đã đua nhau dùng đồng tiền để thực hiện đủ các hành động mua thần, bán thánh, xua rủi cầu may. Họ chà, xát, gài, ném tiền như những cơn mưa vào chùa Đồng. Với những hành vi mê nhiều hơn tín đó, chùa Đồng, chuông đồng và cả khánh đồng ánh lên màu vàng, đỏ lấp lánh, hao mòn dần đi so với nguyên gốc.

Lễ hội đầu năm là để cầu phúc, lễ chùa đầu năm là để cầu an và chắc chắn sẽ không có phúc lành, bình an ở những nơi mà con người ứng xử với nhau bằng những nắm đấm, bằng bạo lực, bằng những hành động mua thần bán thánh hay bằng những cơ hội kiếm chác mất nhân tính. Có thể nói, tín ngưỡng của người dân Việt Nam đang bị “bán đứng” bởi lòng tham của chính con người.”

—

Câu 1 (1,0 điểm). Xác định thể loại và phương thức biểu đạt chính của văn bản trên.

Trả lời:

+ Thể loại: Văn bản nghị luận.

+ Phương thức biểu đạt chính: Nghị luận kết hợp với tự sự, miêu tả.

—

Câu 2 (1,0 điểm). Nêu nội dung chính của văn bản?

Trả lời:

Nội dung chính của văn bản là phê phán những hành vi phản văn hóa, thương mại hóa lễ hội dân gian, làm biến tướng ý nghĩa tốt đẹp của tín ngưỡng, thờ cúng, gây ảnh hưởng tiêu cực đến cộng đồng và bản sắc văn hóa dân tộc, xuất phát từ lòng tham của con người.

—

Câu 3 (1,0 điểm). Theo em, căn cứ vào đâu tác giả cho rằng: “tín ngưỡng của người dân Việt Nam đang bị “bán đứng” bởi lòng tham của chính con người”?

Trả lời:

Tác giả cho rằng “tín ngưỡng của người dân Việt Nam đang bị ‘bán đứng’ bởi lòng tham của chính con người” dựa trên các căn cứ sau:

+ Hiện tượng “mua thần, bán thánh”: Tại chùa Đồng, Yên Tử, mọi người đua nhau dùng tiền để “mua thần, bán thánh”, “xua rủi cầu may”. Hành động này thể hiện rõ sự đặt nặng vật chất, tiền bạc lên trên giá trị tinh thần, tâm linh, biến tín ngưỡng thành một hành động trao đổi mang tính vụ lợi.

+ Hành vi trục lợi: Tác giả ám chỉ những “cơ hội kiếm chác mất nhân tính” tại các lễ hội. Điều này gợi ý đến việc lợi dụng lễ hội để kinh doanh, buôn bán trục lợi, thậm chí có những hành vi lợi dụng sự đông đúc, mê tín để kiếm tiền bất chính, làm mất đi sự tôn nghiêm vốn có của các di tích và hoạt động tín ngưỡng.

+ Sự hao mòn của di vật: Việc “chà, xát, gài, ném tiền như những cơn mưa vào chùa Đồng” đã khiến các vật phẩm bằng đồng như chùa, chuông, khánh bị hao mòn. Điều này minh chứng cho việc hành vi của con người đã tác động trực tiếp và tiêu cực đến những giá trị vật chất gắn liền với tín ngưỡng.

+ Sự đối lập với ý nghĩa tốt đẹp của lễ hội: Tác giả đã khẳng định lễ hội là để “cầu phúc, cầu an”, nhưng những hành vi thiếu văn hóa, bạo lực, vụ lợi lại diễn ra tràn lan, đi ngược lại hoàn toàn với mục đích tốt đẹp đó. Chính sự đối lập này cho thấy, lòng tham đã lấn át, làm biến chất những giá trị thiêng liêng.

—

Câu 4 (1,0 điểm). Trước thực trạng trên tác giả có thái độ như thế nào? Vì sao?

Trả lời:

Trước thực trạng đáng buồn của lễ hội dân gian, tác giả có thái độ vô cùng quan ngại, phê phán và lên án mạnh mẽ.

Vì sao?

+ Lý do thứ nhất: Tác động tiêu cực đến văn hóa và xã hội. Tác giả nhìn thấy lễ hội, vốn là những nét đẹp văn hóa truyền thống, đang bị biến tướng thành “tệ nạn”, “hành vi phản văn hóa”. Những cảnh chen lấn, xô đẩy, ẩu đả, “mua thần bán thánh” không chỉ gây mất an ninh trật tự mà còn làm suy đồi đạo đức, làm xấu đi hình ảnh của lễ hội trong mắt người dân và du khách.

+ Lý do thứ hai: Lợi ích vật chất lấn át giá trị tinh thần. Tác giả nhận thức rõ sự nguy hiểm khi lòng tham và sự vụ lợi cá nhân trở nên quá lớn, dẫn đến việc “tín ngưỡng bị bán đứng”. Điều này làm tổn hại đến những giá trị tâm linh, văn hóa thiêng liêng đã được gìn giữ qua bao đời.

+ Lý do thứ ba: Sự suy đồi của ý thức con người. Tác giả bày tỏ sự thất vọng khi con người hành xử bằng bạo lực, bằng sự thiếu văn minh trong những không gian lẽ ra phải tràn đầy sự thành kính, trang nghiêm và đoàn kết.

Chính vì những lý do trên, tác giả không thể làm ngơ mà buộc phải lên tiếng để cảnh báo, để thức tỉnh mọi người về những vấn đề nghiêm trọng đang diễn ra.

—

Câu 5 (2,0 điểm). Em hãy viết một đoạn văn nêu ít nhất 2 giải pháp khắc phục hiện tượng được đề cập đến trong văn bản trên.

Trả lời:

Hiện tượng biến tướng và thương mại hóa lễ hội dân gian đang là vấn đề nhức nhối, đòi hỏi sự chung tay của cả cộng đồng để khắc phục. Trước hết, cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục sâu rộng về ý nghĩa đích thực của lễ hội. Các cơ quan chức năng, nhà trường và gia đình cần lồng ghép nội dung này vào các buổi nói chuyện, hoạt động ngoại khóa, chú trọng nhấn mạnh giá trị văn hóa, lịch sử, tinh thần mà lễ hội mang lại, đồng thời phê phán những hành vi lệch chuẩn. Việc giáo dục này cần hướng đến mọi đối tượng, đặc biệt là giới trẻ, để họ hiểu rằng lễ hội là nơi để tưởng nhớ, tri ân và kết nối cộng đồng, chứ không phải là sàn diễn của sự phô trương, cạnh tranh vật chất hay bạo lực.

Bên cạnh đó, cần tăng cường sự quản lý chặt chẽ và có biện pháp xử lý nghiêm minh đối với các hành vi sai trái tại lễ hội. Chính quyền địa phương, ban tổ chức lễ hội cần có kế hoạch chi tiết, phân luồng giao thông hợp lý, bố trí lực lượng an ninh túc trực để ngăn chặn tình trạng chen lấn, xô đẩy, cướp lộc. Cần có quy định rõ ràng về việc kinh doanh, buôn bán tại khu vực lễ hội, tránh tình trạng thương mại hóa quá mức. Những cá nhân có hành vi gây rối, bạo lực, hoặc có những hoạt động mang tính trục lợi sẽ phải chịu sự xử phạt thích đáng, góp phần răn đe và xây dựng ý thức tuân thủ pháp luật, quy tắc ứng xử văn minh cho mọi người tham gia.

—

Các em thân mến, bài học hôm nay đã giúp chúng ta hiểu rõ hơn về ý nghĩa của lễ hội dân gian và những vấn đề còn tồn tại. Hãy cùng nhau giữ gìn và phát huy những nét đẹp văn hóa truyền thống của dân tộc mình nhé! Hẹn gặp lại các em trong tiết học tới!